1Am Gréngewald om Hiwwel
Stinn Tannen ëm de Sand,
Do ass di feinste Fiechtplaz,
Keng schéiner ass am Land.
5Fréimuerjes war de Kinnek
Mat allen Déier do.
De Reenert koum och lëfteg
An all seng Frënn em no.
9E wor geschuer potzplakeg
Vum Hals bis bei de Schwanz;
Nach ëm de Käppche stung em
Vu roudem Baart e Kranz.
13Dat hat gemaacht d’Fra Babel
Nom Iessen an der Nuecht,
De Fiisschen hat déi Fiffen
Schonns laang sech auserduecht.
17E koum dohier sou lëschteg,
Als géing et fir eng Boun,
An trëtt mat Reverenzen
Virun de Kinnekstroun.
21Bei d’Kinnegin zum Éischten
Goung hien sech näipen déif
A bal bis op de Buedem
Och näipt en sech beim Léiw.
25E war vu Fett an Ueleg
Sou glat als wi en Éil;
De Kinnek laacht a sot em:
„Do ass e Fuuss, meng Séil!
29Wi bass de sou geschmeideg
A flénk a liicht zu Fouss!
Wien huet dech dat geléiert?
O Fuuss, du bass ze lous!“
33De Wollef kuckt onäerdeg,
Seng Frënn, se knoutren haart;
Den Hinz bekuckt seng Kloen,
De Bier, dee knat um Baart.
37Du bruecht de Luuss e Kléiblat
Mat véier op em Trapp
A leet dem Fuuss a Wollef
Den Heeltem op de Kapp.
41Drop schwiert de Wollef hardi:
„De Reenert ass en Hond,
En Déif; e bréngt säi Liewen
Keng Wourecht aus dem Mond.“
45De Fiissche schwiert och heileg,
E wär onschëlleg ganz
A schléich hei fir seng Éier
Gär Läif a Séil an d’Schanz.
49Drop mécht de Luuss de Kreez op
A rifft mat haarder Stëmm:
„Dir Streider op de Suewel
An d’Vollek ronderëm!“
53D’Fra Babel bruecht dem Fuuss nach
Eng Sallef an er Lued
A sot, e soll dru richen,
Da méich kee Feind him Schued.
57Se sot dobei dach heemlech,
Datt Fuuss et net konnt mierken:
„Et kann op kee Fall schueden,
Di Gleeweg muss ee stierken.“
61An du mat zwéin, drei Sprénken
War Wollef op der Plaz,
De Reenert stoung virun em,
Berdank!, mat engem Saz.
65De Wollef streckt seng Pratzen,
De Schwanz alt bis un d’Enn;
E setzt seng Buuschten d’Luucht aus
A greilech schielt en d’Zänn.
69Se stinn nu do ze schnaren
Wi Bloswänn géinteneen,
Ze kucke wi zwéi Bauren,
Déi queesch en Drumm duerchsee’n.
73De Wollef hëlt en Unzock,
E krompt sech wi eng Kaz
A wuppdeg! lass op Reenert;
De Fuuss ass aus der Plaz.
77Deen zitt nun zwëschen d’Been sech
De Schwanz, als wi de Wand,
E seecht drop iwwrem Lafen
A schleeft e gutt am Sand.
81De Wollef schnaapt nom Fiisschen,
Se lafen an em Kranz;
A pankteg! heet de Reenert
An d’Aen hie mam Schwanz.
85An d’Piss vun engem Rouden,
Et weess een, datt déi pëffert;
De Sand geet rau un d’Aen;
Den aarme Wollef mëffert.
89E steet nu do ze reiwen;
De Fiissche laacht an d’Fäischt
A seet: „Här Wollef, braucht Der
Vläicht eppes Aen-Näischt?
93Dir gitt, als féinkt Der Schleeken
An doudeg Flantermais.“
An ëmmer salzt de Lousen
Em d’Aen op en Neis.
97Wann ee vun dausend Beien
Um Kapp hätt honnert Quälz,
Deem wier et wi dem Wollef;
E fiert bal aus dem Pelz.
101„Gellt, Monnonk“, sot de Fiisschen,
„Nu feelt Iech nach eng Gei;
Dir stéingt mam blannen Teis nu
Jo prächteg an der Rei.
105Dir géingt op d’Dierfer spillen,
Da wär Iert Brout gebak;
A bei em Mo wi Ieren,
Der bräicht emol kee Sak.
109Der bräicht wuel nach e Schnëppel
An dann e Bounepaartshutt,
Derbei nach géing Iech wierklech
Eng bluttrout Box och gutt;
113Da méich een aus dem Portrait
Vun Iech en Heedegeld,
Well ’t géif een drënner schreiwen:
‚Vun Esdang, kuckt deen Held!‘“
117Sou sot de Spëttler huerteg,
Da spréngt en op e lass
A bäisst dem blanne Wollef
Op eemol sech un d’Strass.
121E greift och mat de Kloen
Barbaresch a gediicht
A räisst dem aarme Kierel
En A aus dem Gesiicht.
125Do gouf de Wollef benzeg,
E musst de Reenert hunn!
E kritt e mam Gewëssen,
Du war de Fiisschen drun!
129„A, Spëtzbouf, schlechten Däiwel,
Du hues däin Här nu fonnt“,
Sot Wollef, „du muss stierwen
A mengen Hännen, Hond!
133Nu piss a schier a schmier dech
A wull am Sand dech mikt,
Lo huerteg sinn äch fierdeg,
An d’Opsto’ gëtt der spikt.“
137Du duecht de Fuuss un d’Stierwen,
Der Doud, dee goung en an;
En hat wuel Rei eng Grimmel,
Dach blouf de béise Sann.
141En denkt: „Wann ech mech wieren,
Da bäisst dat Véi mech dout;
Erginn ech mech dem Wollef,
Dann hunn ech Schan an Nout.“
145Du sot en dann zum Wollef:
„O Dir, mäi léiwen Éim,
Wi géif ech mech bedanken,
Soubal ech lass hei kuéim!
149Dann hätt Dir om Äerdbuedem
Keen treier Frënd wi mech;
Ech léiss Iech da mäi Liewen
Gewëss net méi am Stéch.
153Da wär ech an de Walen
Mol éischtens Iere Mann;
Ech sinn nach zimmlech fiffeg,
Ech maachen, wat ech kann.
157Ech géing och an der Chamber
Mat Iech durch déck an dënn;
Steeräich och misst Dir, Monnonk,
Mer ginn, a ganz geschwënn.
161Zou allen Anterprisen
Verspréich ech Iech meng Hëllef,
Zemol fir nei Gesetzer
Zu Gonschte vun de Wëllef.
165Dir sidd e Staarken, Monnonk,
Ech hunn e louse Geescht;
Wa mir zesummenhalen,
Der wësst wuel, wat dat heescht.
169Ech wär net un Iech gaangen,
Ma Dir, Dir wollt et hunn!
Meng Kräften houl ech u mech,
Fir Iech net wéi ze dunn.
173An datt Dir ëm dat A koumt,
Dat deet mer leed genuch,
’t geschouch mer onverhuttens.
Ma kuckt, ech hunn e Buch,
177An doa steet e Mëttel,
Dat heelt dat A Iech hannescht;
Et ass en heelzemt Krättchen
An ’t wusst bei Schlënnermannescht.
181A kuckt, ech widderruffen,
Soubal Der mech gëtt lass,
An allen Zeitongsblieder,
Sou wahr en Himmel ass.
185Ech son, ech hätt geluën,
Dir wäert dee braavste Mann,
A wat Dir wëllt, dat man ech,
A wat ech nëmme kann.
189Ech ma’ bei alle Banken
Vun Ierer Schold Iech quäit;
Ech schafen och all Geeschtlech
A Weltlech op Ier Säit.
193Ech man Iech d’Zeitongsschreiwer
Gläich allguerte mëll:
De Breisdorf an de Joris
An d’Wäschfra wi de Schroell.
197Ech loossen Iech besangen
Vun all Poeet am Land,
E jéide schreift e Liddchen,
De Steffen schreift e Band.
201A wann Der da géift wëllen,
Géif d’Giertelbunn gebaut,
A vläicht och net, ’t wir deemno,
Als wi Ier Meenonk laut.“
205„A, Schkura“, sot de Wollef,
„D’gutt Kaarten dingen näist;
Du këmms mer néck méi lieweg,
Du Judas, aus de Fäist!
209Verspreechen an néck halen,
Dat kanns du, Feelen, wuel,
A léiss äch däch nu lofen,
Äch kritt keng Eeërschuel.
213Wi géifs de mech verspotten,
Mäng Kanner a mäng Fra!
Du sees najch vam Verschounen,
Da kuck elei mäint A!
217Kanaaljen, Kommunister,
Fräimaurer, Jesuit,
Preiss, Franskilljong, Ierzschellem!
Ech hunn dech an der Witt.
221Du Néirevir muss blugden,
Erweck nu d’Rei an d’Leed,
Bekuck däin Här, deen op der
Hei graatschebengches steet!“
225Op eemol gräift de Reenert,
De Schallek, duer mam Grapp
A kritt mäi gudde Wollef
Ze pake mat dem Schlapp.
229E rappt a pëtzt e mierdesch,
Op räisst de Wollef d’Maul,
Du jaut de Fiissche spëttesch:
„Nu, rosend Déier, haul.“
233O jee! wi hault de Wollef!
Den Abléck späizt e Blutt –
Nu ass en ëm den Otem;
De Reenert gëtt kee Sputt.
237De Wollef kritt den Tommel,
Du fält en op de Grond –
De Reenert fuer alt virun
Ze bäissen, wat e konnt.
241Do ruffen d’Frënn vum Wollef
A munchen deet e Fluch:
„De Reenert ass e Mierder –
Här Kinnek, ’t ass genuch!“
245De Kinnek war zefridden,
E schéckt dohin de Luuss:
„’t ass gutt“, sot deen zum Reenert,
„An Dir sidd Meeschter, Fuuss.“
249De Fuuss kuckt gravetéitesch
Rondëm, als wëllt e fron.
Seng Frënn all jäizen: „Hurra!
De Fuuss huet säint gedon.“
253Se koume frou du bei en,
Munch ale Feind koum och;
Wie soss en net konnt ledden,
Deen hält em nun e Sproch.
257Drop goung de Fuuss zum Kinnek,
Deemiddeg, dach aläert;
E knitt sech vir em nidder
An näipt sech bis op d’Äerd.
261„Stitt op“, sot du de Kinnek,
„Dir hat e gudden Dag;
Dir huet Iech gutt gewisen,
Gewonnen ass Ier Saach.
265Vergiess sinn all Ier Feeler,
Verziën ass Ier Strof;
Dir waart bis haut blouss Barrong,
Vun haut u sidd Der Grof.
269Dir sidd vun haut den Éischte
Vum Land a mengem Rot
A wat Dir sot, Här Reenert,
Dat ass a bleift gesot.
273Méi spéit dann iwerlee’ mer
Di Saach vum Wollef och;
Ech loosse gier der Chamber
Do an den Uurteelssproch.“
277Zum Kinnek sot de Reenert:
„Ech danke fir all Éier,
Ech sinn Iech alles schëlleg;
Mäi Schicksal huet eng Kéier.
281Ech brauch mech net ze dréien,
Dat wësst Dir selwer klar;
Ech sinn Iech nu dräiduebel,
Dat, wat ech eenzeg war.“
285„Ech weess wuel“, sot de Kinnek,
A reecht dem Reenert d’Hand;
„’t feelt nëmmen um Gefill Iech,
Mä keemol um Verstand.
289A sicht Dir déi zwou Saachen
Gehéireg ze verbannen,
Da wiert et sech schunns maachen,
De Rescht, dee wiert sech fannen.“
293Sou huet bei all deen Hären
De Léiw sech ausgesprach.
Drop freet en ass gattswouer
Den Dachs nom Wollef nach.
297De Grimpert sot: „Här Kinnek,
E lait an nonzeg Schmierzen;
An ass en och e Wollef,
Mir goung et dach zu Hierzen.
301’t si wéineg Frënn em bliwwen:
Seng Fra, de Bier an d’Kaz;
Déi aner hu méi mënschlech
Gedanke kritt an d’Plaz.
305E lait am Blutt om Suewel,
Voll Wonnen ass sai Laif,
E mécht nach wuel e Struewel,
Da lait en nammol steif.
309Déi puer, déi sti rondëm en
Am Dauer an am Leed.
De Kueder frot de Feldscher
Verdrësslech, wéi et steet.
313De Feldscher holt e Kraitchen,
Dat wiisst dohier om Flouer,
E stécht dem kranke Wollef
E wéineg dees an d’Ouer.
317Du fung en uen ze néitschen
Op zweeërlee Manéier;
Drop sot de Feldscher: ‚Kanner,
Nun ass en op der Kéier.
321E muss sech nun eng Zait laang
Nach wuel vum Iessen hidden,
Da kann en ’t gutt regéiren;
Sai Mo huet naischt gelidden.‘
325Du foungen s’un ze reiwen
Um Wollef alle véier;
Ech konnt net länger bleiwen,
Ewell ech sinn ze kéier.“
329Drop holt de Reenert Ofscheed
A seet zum Kinnek nach:
„O géing et wi dem Wollef
All Iere Feinden dach!“
333Zur Kinnegin och seet en:
„Lieft laang zum Gléck vum Land!
An huet Der menger néideg,
Da rufft, ech si bei Hand.“
337E seet der Léiwin Ädde
A kësst dem Kinnek d’Patt.
Du goung en dann, an honnert
Nei Frënn an aler mat.
341All Déier wëllt dem Fiisschen
Zu Léif nach eppes dinn,
E jéide wëllt de Viischten
Nu bei dem Reenert sinn;
345Se schmeechlen hien, se stréilen,
Man him e Lorberkranz;
Di nidderträchtegst Séilen
Entbléissen nu sech ganz.
349De Mitock jeet em d’Mécken,
D’Réi leckt de Schweess em of;
„Ech dron Iech“, sot eng Maischen,
„Wuel Iere Schwanz, Här Grof.“
353Deen een, die lueft seng Patten,
Deen aner lueft seng Zänn.
En Drëtte seet: „Seng Bravheet,
Déi huet eemol keen Enn!“
357D’Kanéngche sot: „En hat mech,
En hätt mech kënnen tucken.“
An d’Gäns sot: „Dee ka Sprénk dunn;
’t ass Freed, em nozekucken.“
361Seng Fënte gi bewonnert;
Wie soss en net konnt richen,
Dee seet: „Gitt ënner Honnert
E Fiissche mer nach sichen!“
365Säi Muerden nennt een daper,
Seng Schlëmmten nennt ee klug,
Seng Lige sinn eng Priedegt,
Säi Schwätze géif e Buch.
369Nu foung dann un ze rieden
Den Dittche Batterséiss;
Kaweechelchen och heescht en,
E schreift mat Hänn a Féiss.
373E setzt sech op den Hiwwel,
De Vulle rifft en zou:
„Dir Hären, jäizt all ‚Hurra‘
A maacht de Reenert frou.
377En ass jo nu allmächteg,
Gëtt Uecht, e lett kee Stouss;
Iert Fléien, dat verdréisst en,
Ech roden, gitt zu Fouss!
381Well hien als Grof muss lafen
Alt nach op alle véier,
An Dir sollt bei em fléien;
O wéi! Dir arem Déier!
385Et ass fir Iech näischt besser,
Als him sech no ze riichten;
A wann Der mir wëllt follgen,
Da schnëtt Der of Ier Fliichten.
389Zentwidder ass em d’Päifen,
Zemol dat op de Beem;
Beileiwe loosst Ier Lidder
An d’Schniewlen och doheem!
393Gëtt Uecht op all seng Launen
An haalt Iech och deemno,
A géif e gär ee friessen,
Da sot: ‚Hei sti mer jo!‘“
397Sou wosste vill där Déier
Ze riede wi gedréckt,
An alles goung beim Fiisschen
Bis bal op d’Äerd gebéckt.
401De Reenert sot: „Dir Hären,
Dir sidd mer séier léif;
Um Himmel blénkt mäi Stär nu,
Nach gëschter war en dréif.
405Mir hate vill Spëtakel
Eng Zäit laang schunns mam Wollef;
Dee mécht méi kee Merakel,
Äis allen ass gehollef.
409Ech wäert och un Iech denken,
An Dir kritt all eng Plaz
A besser sollt Der liewen
Wi an der Spënnchen d’Kaz.“
413Du ginn dann d’Déier fréilech
Op heem an halen déck
Vum Fuuss bei Fra a Kanner
A luewe säi Geschéck.
417Mam Maarder, Dachs an Atter
Mouch Reenert sech derduerch,
E koum mat deenen dräien
Voll Freeden op seng Buerg.
421Do koum en eeschtlech wëllkëmm:
D’Fra Ebel koum gesprongen,
Op Réck a Schëller kloumen
Zu vriiks em all seng Jongen.
425„Gebonnen huet et, Kanner“,
Sot Reenert, „mä ’t gong gutt;
Nu liewe mer fir ëmmer
Mat fonkelneiem Mutt.
429De Wollef ass gezeechent,
Den Adel ass mäi Loun;
Ech sinn am Land den Zweeten,
Den Éischte bei dem Troun.“
433En zielt der Fra du alles
Vum Ufank bis zum Enn,
An heemlech soten d’Jongen:
„Mäi Papp, deen ass behänn!
437Voll Freed ass Malepaartes,
D’ganz Festonk gëtt geschauert,
D’Fra Ebel mécht eng Kiermes,
Déi véier Deeg laang dauert.
441Gedanzt gouf a gesongen
A munchen Hunn gepléckt
An ’t gouf gemënscht, gecouleurt,
Zum Schloss och nach gezwéckt.
445Fir d’Freed nu voll ze maachen,
Kënnt d’Grasmësch och erbei
A séngt de Kiermesspässen
Zum Schloss dat Liddchen hei:
449„All mir Déier si ganz dichteg
An eis Fiissercher si brav;
All eis Räre schreiwe richteg,
Keen ass och fir d’Wourecht daf.
453Kanner, dat misst sinn e Glotten,
Deem net schméich hir Schreiwerei,
A wat sinn se Paterjotten,
A kee Schallek ass derbei!
457Hei geschitt kee blanne Lärem,
’t kann een traue grad op d’Wuert
Wi e Kand om Papp seng Ärem,
Déi et droen duerch de Fuert.
461Well vum Kapp bis zou de Suelen
Si reell mir, als wi Gold,
A mir wëllen net bezuelen
Mat Schéischwätzen all eis Schold.
465Blumme wuessen, wuer mer trieden,
Pëlgre mir no Lëtzebuerg;
Well mir sinn, als wi mer bieden,
Chrëschtkathoulesch duerch an duerch.
469Hei ass d’Bravheet guer kee Wonner,
D’Land ass allenenne voll;
Eist Gewëssen hält schéi sonner,
Wat een dunn a loosse soll.
473D’Honn an d’Kaze si verdréiglech,
D’Schof an d’Wëllef hunn sech gier;
An de Stiede geet et déiglech
Wi an enger Kierch dohier.
477Alles ass zum Gudde wëlleg,
All mir Männer dunn eis Flicht;
An eis Fraen, wi onschëlleg,
An eis Kanner ma’ keng Spicht.
481Dann eis Kueben, o wat Englen!
An eis Stéiren, wi gedam!
Bei Mauliesle si keng Benglen
Néideg hei an och keen Zam.
485All eis Arem sinn och glécklech,
Duerch hir Éier, an der Nout,
An eis Räich sinn do ablécklech,
Wou et bënnt, mat engem Brout.
489Nëmmescht geet bei d’Gléck hei gäipen
Fir eng Knippche senges Gold,
Net sech nidderträchteg näipen
Duer, wou Dal’re gi geschmollt.
493Vill ze grouss sinn all eis Ielen
A kee Sieschter ass ze kleng.
Wien sech wëllt en Hellge wielen,
Komm heihin, mer hunn eng Meng.
497Wien sech wëllt Patréiner praffen:
Alles steet voll Gammen hei!
A keng eenzeg vun de graffen
Fënnt ee fir d’ganz Welt derbei.“
501Wi d’Kiermes du verbäi war,
Du goungen heem dann d’Gäscht;
Se kruten z’iesse mat sech,
D’Fra Ebel gouf e Läscht.
505De Fuuss, seng Fra a Kanner,
Déi sëtzen nu am Gléck;
De Reenert denkt mat Freeden
Un all seng Spiichten zréck.
509De Maarder, Dachs an Atter
Gi mateneen e Sträppchen.
„Ja“, sot den Dachs, „Dir Hären“ –
A réckt op d’Ouer d’Käppchen –
513„Ech sinn e Frënd vum Reenert
A frou, datt d’Gléck em blitt,
Ma wësst Der wuel, ech fierchten,
Da’s d’Enn nach net vum Lidd.
517Gëtt Uecht, et ass nach eppes
Mi lous als wi mir Déier,
Dat geet net op dem Buedem,
Wi d’Fiiss op alle véier.
521Et fënnt all Schloff a Schlëffchen,
Och ouni vill ze sichen,
Well ’t héiert, wou mir lauschtren,
’t gesait, wou mir blouss richen.
525’t entgeet net leicht en Déif em,
’t gëtt seelen een em al;
Kee Schellem ass sou léif em
Wi deen a senger Fal.
529Et schläift duerch Heck a Bëscher,
’t geet luusseg duerch de Flouer,
’t ka blosen aaus ons d’Liewen
Vu fären mat em Rouer.
533’t ass staark als wi der Jomer
An huerteg wi der Donner;
Sollt Reenert him entwëschen,
’t wier eppes wi e Wonner.
