Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/328

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


w tym POWlCClC jest 24, mianowicie 1 szkoła 4-klasowa w Skale i 23 szkół, każda o jednym nauczycielu. Szkoły te należą do rady szkol- nej okręgowej w Zaleszczykach. Zakątek to oddalony od większych miast; sama stolica tego powiatu, Borszczów, siedziba starostwa powia- towego i sądu powiatowego, mało się różni od okolicznych wiosek; to też i oświata na nizkim stoi szczeblu. Grunt urodzajny, klimat ciepły, gdyż miodoborskie góry zasłaniają tę okolicę od północy; to też oprócz zbóż, .'1,wykle w naszym kraju uprawianych, jak pszenica, żyto, jęczmień, ziemniaki i t. d., uprawiają tu w polu włościa- nie nie tylko kukurydzę i tytuń, który oddaja. do rządowej fabryki w Jagielnicy, niedalekiem miasteczku sąsiedniego powiatu czortkowskiego, ale nawet w południowej stronie nad brzegami Dniestru, Ruwony, w otwartem udają się polu. Pomimo, ze ten powiat jest czysto podolski, nie brak mu przecież i lasów, których znaczne przestrzenie wystarczają na potrzeby miejsco- we. Gospodarstwa w majątku Germakówka, własności Gustawa hr. Blucher de Wahlstadt, i w majątku Jezierzanach, własności Anny ks. Sapieżyny, wzorowo prowadzone, należą do naj- lepszych i najbardziej postQPowych w całej wschodniej Galicyi; szewgólniej w Germaków- ce tak uprawa ról jakoteż i chów inwentarza na bardzo wysokim stoją stopniu. O przemy- Hle fabrycznym i rękodziełach w tym powiecic nie ma nic do wspomnienia, cobyna odszczegól- nicnie zasługiwało. W gościńce bite powiat ten nie jest bogaty: jest ich wszystkiego 2, jeden prowadzący z Zaleszczyk na Borszczów do Skały a więc z południowego zachodu na północny wschód, drugi z :Mielnicy na Dźwi- nogród do Okopów. Okolica ta, będąca niegdyś na samej granicy od Turcyi iW ołoszczyzny, mająca przytem rzeki ze stromemi brzegami, była gęsto zasianft małemi zameczkami, służą- cemi ludności za ochronę przeciwko nagłym na- padom Tatarów Lipków, koczujących w dzi- siejszej Besarabii, jakotez mołdawskich łotrzy- ków, a nawet musiały się opierać i wojskom tureckim. 1 aj sławniejszy ze wszystkich tych zameczków były Okopy, leżące przy samym ujściu Zbrucza do Dniestru, które jeszcze i w drugiej połowie 18 stulecia historyczną odegrały rolę. W tychże Okopach a właści- wie w należącej do nich !tozaczówce jest teraz komora graniczna austryacko-rossyjska. Z po- wodu granicy i łatwego przedostania się przez niewielką rzekę Zbrucz, przemytnictwo kwit- nie tu na wielką skalę; szczególniej gorzałkę i towary zachodnie przemycają kontrabandzi- ści, zwani tu paczkanami, z Galicyi do gubernii podolskiej; w zamian z tejże gubernii przemy- cają do Galicyi stada wołów podolstich i moł- dawskich, którcby w kontumacyi w Kozaczów- ce dłuższy czas stać i utrzymywane być mu- siały. Z tcgo to mołdawskiego przemycanego bydła zasiewa się najczęściej po Galicyi t;ara- za bydlęca, zwana księgosuszem, niszcząca chów bydła galicyjskiego, gdyż nie tylko to bydło przemycane, już zarodki zarazy mające w sobie, ale też i miejscowe poprawne, które z przemy- canem miewa styczność, albo samo z zarazy ginie albo dla powstrzymania rozszerzania się takowej wybitem być mUt;i. Kwitnie tu takzc handcl kradzionemi końmi; co zostało skradzio- ne w gubernii podolskiej lub nawet i dalszych okolicach bywa przemycane przez granicę i sprzedawane w Galicyi i na odwrót; konie kradzione w Galicyi sprzedają się na jarmar- kach podolskich, granica zaś przeszkadza do łatwego odszukania i odebrania swej własno- ści. Nie można ominąć wzmianki, ze roku 1878, na gruntach gminy Mielnica, na brzegu potoku znaleźli pastuszki skarb, którego czę- ści od znalazców przez Włodzimierza hr. Dzie duszyckiego za 6000 zł. w. a. odkupione i skła- dające się ze złotej korony i kilku złotych klamer, które te wszystkie przedmioty popro- stu kute ze złota, uznali uczeni jako sięgające bardzo odległej starożytności. Chociaż uczeni nie mogli się zgodzić z jakiego okresu czasu te przedmiotyby pochodziły, jednakże niektó- rzy z nich utrzymują, że mogąto być in- sygnia królewskie Cyrusa, króla Persów, któ- ry, wojując z Massagetami, musiał się po otrzy- manej klęsce śpiesznie cofać ku Dunajowi; są- dzą zatem, że w tej uciecze insygnia te zostały zakopane, ponieważ niepodobieństwem było dla Cyrusa i jego służby dalej je uwieść, a nie chciał, by się dostały do rąknieprtyjaciół. B. R. BOl'szczówka, Bor8ZCZOu.:ce, wś, pow. pro- skurowski, gm. Kuźmiń, 417 dusz męz., 895 dz. ziemi włośc. Należy do Gadomskiego. Ziemi dworskiej 1028 dz., używalnej. Dl'. .1J1. BOl'szczówka, rz., poczyna się w pow. ki- jowskim, przy wsi Zelany; przed wieki Zclani- cą nazywana. Rzeczka ta, imieniem B.. wspo- mniana w przywileju Aleksandra w. księ- cia lit. pod r. 1497. W 1590 r. siedliszcze Chilimonowskie, dziij nieistniejące, leżało nad rz. B. Rzeczka ta wpada do rz. Irpenia z le- wej strony w tymże pow. kijowskim. E. R. 1J00'szewicc, B01'8zowice, wś, pow. łaski, gm. Bałucz, par. B. :Ma 46 dm., 350 mk., 921 ziemi włośc., 710 morgów lasu rządowego. R. 1827 miała 29 dm., 270 mk. Parafia B. w dekanacie łaskim liczy 3000 dusz. Dawniej wieś ta była własnością arcybiskupów gnieź- nieńskich. Był tu kościół drewniany św. Sta- nisława B., konsekrowany r. 1644. Opisuje go wizyta z r. 1683. Księgi zawartych mał- żeństw istnieją od 1634, metryki od 1662 r. Taż wizyta opisuje wsi parafialnych 14; w wi- zycie z 1729 r. znajdujemy wszystkich para- fian w liczbie 300, w wizycie zaś z 1811 już