Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/264

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


Wspominają o nich często najdawniejsze dokumenta ZpocZ1łtków XIII w, El'. Ch. Bobrowniki, 1.) nad Wiałą, os., przedtem mko. rządowo, pow.lipnowski, gm. i par. t. n. Była tu oaada jeszcze' za Konrada I, księcia mazowieckiego. Król Ludwik, wraz z inncmi grody, nadał ją r. 1377 Władysławowi, księ- ciu opolskiemu, siostrzelICowi. Książę ten r. 1396 sprzedał B. krzyzakom, którzy wysta- wili na prawym brzegu rzeki, na pewnym ro- dzaju przylądka a raczej wyspy wodą do koła oblanej, niewielki murowany zamek, a w roku 1403 wielki mist.rz zakonu Konrad Jungingen samą osadę wyniósł do stopnia miasta na 52 włókach chełmińskich. W nadaniu tem nazwa- ne jest: Stadt Beberen (miasto bobl'owe). Ro- ku 1408 wraz z ziemią dobrzyńską wykupione i do całości kraju wcielone. J...ubo Krzyżacy w następnym roku zamek zdobyli, jednak przy zaborze tym się nie utrzymali. Obywatele ziemi dobrzyńskiej opustoszały zamek postn.no- wili własnym nakładem podźwignąć, na co zc- zwolił I!ejm 1641 r., lecz go wojny S>1wcdzkie na nowo tak dalecc spusto!i!zyły, że W r. 1765 większa część murów w ruinie leżała. Po- dług ostatniej lustracyi r. 1789 oprócz zrujno- wanego zamku było 84 domów. Za naszych c,zasów rząd królestwa dozwolił ruderę zamku rozebrać a z gruzów jego stanęło kilka zabudo- wań w Strońsku i Ciechocinku, tak, że pozo- stało tylko kilka ułomków, f;ciany i piwnice. Jest tu kościół par. DlurowallY dawnej fundacyi, ostatecznie przerobiony w 1788; sd gminny okr. II, urząd gminny, szkółka elementarna. W 1827 r. było tu 88 dm. i 620 mk., w 1859 1'.108 dm. i 983 mk.; obecnie 109 dm. i 1607 mk. B. starostwo: os. i B. wójtostwo: w, przez drobną szlachtę zamieszkałe, mają 3 dm., 26 mk. i 91 morgo ziemi. Gmina B. liczy w swym obrębie 27 wsi, gruntów 17,6971110l'g., W tej liczbie 9,666 morgo ornyclI. Do gminy należą, nast. wsie: Bobrowniki, Białebłoto, Gnojno, Brzeźno llad jeziorem, Korytkowo, Brzeźno, Rybitwy małe, Ośmiałowo" Komoro- wo, }b1iszcwo, Bógpomóż, Ccliny, olnowiec, Zawady, Zmyślin, Rek, Myszek i in. Par. B. dek. lipnowskiego ma 1042 wiernych. 2.) B. nad Wieprzem, os., przedtem m. rządowe, pow. nowo-aleksandryjski, gm. Irena, o 1111. od Gołębia. Położone na prawym brzegu rzeki, o 5w. od ujścia do Wisły, przy trakcie bitym warszawsko-lubelskim. Nadane niegdyś przez stany rzeczypospolitej polskiej wraz ze wsia Dęblinem (dziś Iwangrodem) Hieronimowi r,uhomirskiemll, hetmanowi wielkiemu koron- nemu i kasztelanowi krakowskiemu; później należało do Mniszchów. Ma kościół par. sta- rożytny murowany, erekcyi niewiadomej, alc 1481 uposażóny przez Stan. Tarłęj obecny mu- rowany w stylu. kaiIl1ierzowym. W la27 1'. było tu 128 dm. i 787 mk, w 1859 r. 127 dm., 1,258 mk.; warsztaty tkackie, huta szklana, w pobliżu _ fabryka krochmalu, świec wosko- wych i t. p. istnialy tu w ostatnich czasac1l. Obecnic B. stanowi" majorat. Pa,r. B. dek. nowo-aleksandryjskiego ma 2444 dusz. 3.) B., wś rządowa nad rz. Brynicą, pow. będziil- ski, gm. Bobrowniki, l)ar. Siemonia. Leży na. samej granicy od Szląska, odległo 12 wiorst na zach.-póln. od :Będzina, z którym łączy ją. dro- ga bita. Posiada urząd gminny, Wraz z dro- bllemi koloniami: Kaznycie, Namiarki i W' ygo- da ma obszaru: 1490 mórg ziemi włośc. i 45 rządowej, wtem 990 ornego gruntu. W 1827 r. było tu 98 dm. i 488 mk., obecnie 176 dm., w tej liczbio n:mur. i 1760 mk' Gmina B. należy do sądu gminnego okręgu II w Ujej- scach, stacya pocztowa w Dąbrowie górni- czej, W gminie znajdują, się kopalnie rzą- dowe rmly żelaznej i g'a]manu, kopalnie węglu. kamiennego i g'almanu, w części skarbowe, w części IH'ywatne, 6 młynów wodnych. 4.) B., wś i fol., }JOw. kozienicki, g'm. Bobrowniki, par, Głowaczów. W 1827 r. było tu 45 dm. i 283 mk., obecnie zaś 36 dm. i 442 11lk.; ziemi dwor. 1029, włośc. 1352 morgo Gm. 13. z urzę- dem w Dabrowie-Miejskiej ma 3200 ludn., obszaru 11260 morg., w tem ziemi dwor. 1725 morg., s. g. ok!'. IV we wsi Brzóza, st. p. },Ia- gnuszew, odl. od Kozienic 20 w. W skład gm. wchodzą: Bobrowniki, Chojnów, Dobieczyn, He- lenów, Ignacówka, Józefów, Klementynów, Kosmy, Kruszyny, r,ipska-wola, Lipskie-budy, Łukawa, }',ukawska-wola, 1faławieś, Miejska- Dąbrowa, 1fuszary, Nijaków, Olszowa-Dąbro- wa, Paulanka, Sielce, Stawki, Studnie, Sułków, Zadąbrowic i Zielenicc. 5.) B., wieś, pow. sie- radzki, gm. Bogumiłów, par. Chojne, odległa od Sieradza wiorst 11, rozległości morg 390 w posiadaniu włoś0ian; 288 mk. wyznania katol., ludność zamożna. 6.) B., wś, l)ow. ło- wicki, gm. Dqbkowice, par. Łowicz, odI. od Łowicza 6 w. Znajduje się tu młyn wodny i pa- ,rowy. W 1827 r. było tu 51 dm. i 340 mk., obecnie 70 dm. i 329 mk. 7.) B., wś i folw., nad 1'>1. Pilicą, pow. Końskie, gm. Dobromierz, par. Stanowiska. Tartak parowy. W 1827 1'. było tu 22 dm. i 179 mk. 8.) B., dwie wsie IJl'zyległe, pow. kalwaryjski, gm. i par. Simno. Leżl między jez. Giłujcie i Du, połączonemi strumieniem. Mają, obie razem 45 dm., 351 mk, lezą o 32 w. od Kalwaryi. 9.) B., wś rZldowa, pow. wyłkowyski, gm. Pojeziory, par. Szumsk, o 18 w. od 1Viłkowyszek. W r. 1827 było tu 30 dm. i 217 mkj obecnie 35 dm., 336 mk. Bobrowniki, 1.) okrąg wiejski, gm. Wor- niany, pow. wileński, liczy nast. wsie: Bobl'o wniki, Grzebały, Czyżowszczyzna, KierniallY, Dyrszuny, Bodziwoły i zac.. Jancyszki, CqQ-