Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/237

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


Pa.miętn. Tow. przyj. Nauk w Poznaniu" I bibliotekę przed 20 laty od Michała Borcha 1860 str. 361). Po śmierci Mikołaja Rudego, zakupioną. W zbiorze rękopisów odznaczają pierwszego ksiązęcia na Birżach, syn jego się starosławiański latopisiec z epoki Samo- Krzysztof I, zakładając zamek obronny, pra- zwa{lCów i metryka kore:ipondencyi Jędrzeja gnął podnieść i mko Bide i dlatego mu nadaje Opali{lskiego z r. 1582. Do tegoz oddziału prawo magdeburskie, swobody i przywileje rękopisów wcielone zostały papiery po-Radzi- oraz 60 włók ziemi, wynosząc je plzez to na wiłłowskie, z dobrami birżańskiemi żadnej nie- stopień miasta. W r. 1589 otrzymało ono na mające styczności. W bibliotece znajduje się to od kro Zygmunta III przywilej potwierdza- tomów około 5000, oraz zbiory archeologiczny, jący. Przywileje miasta po najściach szwedz- etnograficzny i ornitologiczny. Zasługują rów- kich Władysław IV nanowo 1644 utwierdza, niez na uwagę: gabinet fizyczny tudzież zbiór uwalniając mieszkańców od podatków na lat 12. rzeźb marmurowych i malowideł, zdobiących Ale liczne najścia nieprzyjaciół, skierowane na sale, biblioteki i pokoje mieszkalne. (Teka W i- J3irże jako na narożny szaniec obrony granic le{lska ,,0 zamkach" Dr. Ludkiewicza; monogr. Ijitwy, niszcząc wszystko ogniem i mieczem "Bide" E. Tyszk. Petersburg, r. 1869 str. 168 doprowadziły miasto do upadku. Nawet sądy in 8-vo; "Starożytna Polska" III, 453-459; domowe w r. 1817 zniesiono zostały, księgi Siemienow Słownik geogr.-stat. I, 259. Ten przeniesiono do sądu powiatowego w Po nie- ostatni co do obszaru Bid nader błędne podaje wieżu, a ogólny zarząd miasta oddano dziedzi- cyfry). cowi dóbr birża{lskich. B. leżą o 63 wiorst Dirże, pow. poniewieski, st. poczt., połą- od Poniewieża. Cerkiew prawosławna 1, ko- czona traktem z Poniewieża (wiorst 62) na ściół katolicki murowany, powyżej juz wzmian- Poswol (w. ) i Pompiany (w. 40). Od Ko- kowany, wraz z drewnianą kaplicą na cmenta- wna w. 193 i pół. rzu, zbór ewangielicki wspaniały, z muru na BiI'zule, jez. w pow. telszewskim, 6 W. dł., nowo wzniesiony, kościół luterski, w r. 1638 do 4 w. szer., daje początek rzece Wyrwicie, na przód z drzewa zbudowany a obecnie muro- przyjmuje strumienie GUSZl'ę, Gowij3.1 i Ni- wany, 4 drewniane synagogi, domów 536, kocze. z których 400 zydowskich, kramów żydowskich Birżun', włość niegdyś lenna Brzozow- 42, szkół chrześciańskich 3, ewangelicka, luter- skich, pow. nowoaleksandrowski, g'ub. ko- ska i włościańska. Ta ostatnia, założona przez wie{lska, parafia sołocka, dziś własność rzą- fundatora ordynacyt hr. Jana Tyszkiewicza, dowa. liczyła uczniów 150 i trwała do roku 1863. Bh'żynianf, dwór prywatny w powiecie Apteka 1, garbarnie 3 i wielu rzemieślników. szawelskim, nad 'Vyrwitą, o 8 wiorst od Mieszkańców płci obojga do 3000. Jarmarki Szawel. 3 do roku. Główne tu jest siedlisko ewange- BischbUl'g, Bisc'wjsourg (ob.) lików na Litwie. W r. 1815 cesarz Aleksan- BischdOl'f, ob. Biskupice i Biskupiczki. der l przejezdzał przez B., które już w r. 1811, Bischdorf (niem.), dobra, pow. res7.elski, gdy ks. Dominik Radziwiłł znaczną część ze st. p., 150 mk. swych dóbr wyprzedać postanowił, nabyte zo- Bischke, ob. Byszki. stały przez jednego z licznych jego wierzy- IJischofsbllrg, ob. Biskupiec na Wa1'mii. cieli Józefa Tyszkiewicza. W 1816 ukazem Bischofskoppe, ob. Biskupia 'copa. cesal'Hkim ustanowioną została w Wilnie tak Bischofsheide, ob. Biskupice. 7.wana komisya Radziwiłłowska, dla rozpa- Bischof..,tein, ob. Bisztynek. trzcnia powikłanych interesów i Ul'ządzenia Uischofsthal, ob. Tuczlcowo, Tusz!i'owo. dóbr małoletniej ks. Stefanii, córki ks. Domi- Bischofswalde, ob. Biskupnica i Kiełpine!i:. lm. .Wówczas to wytoczony został wespół Bischofswerdel', ob. Biskllpiec (na OLer- z innemi i z Michałem Tyszkiewiczem, synem lądzie). Józefa, ówczesnym właścicielem Bid, proces Disclnvalde, ob. Biszwałd. o dobra birżańskie, który dopiero 1'.1844 wta- Bischwitz, oL. Biskllpice. ki sposób ukończony został, ze dziedzictwo na Bise, ob. Pyża. Bil'że synowi nieżyjącego już wówczas Micha- Bisenz, ob. Bzeniec. la, Janowi Tyszkiewiczowi, późniejszemu zało- Biska 'Vólka, ob. Biszeza. życielowi ordynacyi bidańskiej, ukazem ce- Biskowice (z przys. Rudno), wieś, powiat sarskim przyznane zostało. Tenze hr. Jan samborski, nad Strwiążem, o pół mili na pół- Tyszkiewicz, założyciel ordynacyi, w 1862, noc od Sambora, przy kolei zelaznej Naddnie- gdy objął dobra birżańskie z działu mu strza{lskiej, między Nadybami a Samborem. przypadłe, założył w pobliskim Ostrowiu 1'0- Przestrzeni posiadłość większa obejmuje roli zydencYq i miejsce to pięknym pałacem przy- ornj 672, łąk i ogrodów 54, pastwisk 114 m.; o7.dobił. Pałac ten, stawem od miasteczka Birż posiadłość mniejsza roli ornej 1496, łąk i ogr. oddzielony, zawiera cenne zbiory naukowe i 354, pastwisk 335 m. Ludności rzym. kato l.