Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/232

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


wielce pomocne 8ą, w cierpieniach kl'ofuli- cznych, przymiotowych, gośćcu, dnie, obrzmie- Jliach wielkich gruczołów (wątroby, śledziony, serca), cierpieniach dróg moczowych i choro- bach nerwowych. Sezon kąpielowy od 15 maja do 15 sierpnia pod kierunkiem lekarza zJrojowcgo, apteka; kilkaset rodzin przybywa tu na kuracyą. :Mieszkańców stałych 415 ob. płci, domów włościańskich przeszło 60, zakład kąpielowy, dwa hotele, kilkanaście domów prywatnych dla przyjezdnych, stacya poczto- wa w czasie sezonu kąpielowego. Zródła i za- kład kąpielowy są własnością pobliskiego oby- watela p. Kwinty. Jest tez w B. stacya ob- serwacyjna na Niemnie. Paraf. kościół kato1. śś. Tadeusza i J udy, z drzewa wzniesiony 1787 kosztem ks. Kazimierza Sapiehy. Parafia katol. dekanatu mereckiego: dusz 1100. Okrąg wiej- ski B. w gm. J ezno, pow. trocki. liczy w swoim obrębie Inko Birsztany; wsie: Szkiewa- ny, Podpronia, :NawdIuny, Kiernowo; zaść.: Szyrwinia, Jarząbkowo, Gaj. Czyt. "Wody w B." Gaz. codzienna Warsz. 1860 r. Nr. 117; "Zakład zdrojowy w B." Gaz. codz. Warsz. 1860 r. Nr. 258, 259. "Staroż. Polska" t. III, str. 437; " Wycieczki po Litwie." t. I, 153- 150; "Tyg. m." 1869, Nr. 79 i nast.; "Kłosy" 1879 Nr. 728. H. R. Bh'zupa, po niem. Bersteln, Bel'sztel, da- wniej Bertel, rz., lewy dopływ rz. Islik, ma zródło na pół:ą..-zachód mka Linkowa, mija lauksodziG i Zejmele, uchodzi poniżej folw. Ruhenthal w pow. bauskim. Bh'szy, Birszi, wś w pow. dyneburskim, parafii biriagolskiej, własność Donata Szre- dersa. Bh.tultan, ob. Biertułtowa. Bh'ncz, miasto powiatowe gubernii woro- neskiej, 5097 mieszkańców, 1327 wiorst od l'etersburga odległe a 144 od miasta guber- nialnego. Bank, st. p. Bil'uki, wś, pow. wasylkowski, nad rz. losią" o 13 w. od Białej Cerkwi. Mieszk. 801, wy- znania prawosławnego. Cerkiew parafialna, zbudowana 17 r. (" Wizyty białocerkiewskie- go dziekanatu" za r. 1740). Sama nazwa wioski tatarska oznacza" wilka". Ziemi 1816 dzies. pierwszorzędnego czarnoziemu. Wła- snoŚĆ hr. Branickiego; dawniej należała do białocerkiewskiego starostwa. Zarząd gminny i policyjny w Białej Cerkwi. Kl. Przed. Bil'uki, okrąg' wiejski w gm. Nowy Pohost, pow. dziśnieński, liczy w swoim obrębie wsie: l'oszełaty, Trybuchowszczyzna, Dworyszcze, 'Wisiaty, Wołczki, Górki, Bartosze, Rumiszcze, Charłampowszczyzna. Bh'uta, wś, pow. kalwaryjski, gm. Kirma, par. Urdomin, ma obecnie 179 mk., 17 dm., odl. od Kalwaryi w. 18. Biruta, wzgorze, gub. kurlandzka, pow, hazenpocki, nad brzegiem morza, blizko Połtgi. Tutaj znajdowała się pogańska ką,tyna litcwskicj bogini Praurymy, na cześć której pahmo na wysokiej wieży wieczny ogień-żnicz. Jedna z kapłanek Biruta, od imienia której nazwano wzgórze, wyszła za mąż za Kiejstuta. Dziś wzgórze pokrywa las. Na wierzchGłku wzno- siła się dawniej katolicka kaplica św. Jerzego. Geologicznie nalczy do gór telszewskicll. Por. Połqga. Bh'y, dwór na lewym brzegu Wilii, powy- żej Wierszupki; własność Radziszewskiego. Bh'y, Biel'Y (ob.). Bh'zgło, Bierzgło (ob.). Birzuła, wym. Bir-zuła, st. dr. zeI. Odessa- Podwołoczyska, między Borszczami a Czubow- ką, 0437 w. od Podwołoczysk, od Elisawet- gradu w. 268. Bh'żagol, po łotewsku Bil'żagoły, wś i dobra koronne w pow. dyneburskim, nad malowni- czemi brzegami Ruszońskiego jeziora, o 4 I/ wiorst od Ruszony, stacyi dr. zeI. pet. warsz. położone. Kóściół paraf. kat. pod wezwaniem śś. Wawrzyńca i Szczepana, 1'.1751 przez So- kołowskiego zbudowany na miejscu dawnego drewnianego z koiwa XVII wieku, fundowa- nego z czasów gorliwego inflanckiego biskupa Mik. Popławskiego. :B'ilialny kościół erygo- wał w Okrze Konstanty Oskierko w r. 1819. Parafia birżagolska kat. nalezy do dekanatu górno-dyneburskiego i liczy wiernych 2426. Bi..załiska ol'dynacya, Birżwłskie księstwo, ob. Bil'że litewslcie. Bh'źaliskie, iuaczcj SzYl'weny, jez., pow. poniewieski, na półlloc od mka Birze, 3 Ilz w. dl. 1'/2 szer.; przyjmuje rzeczkę Agłonę a rz. Opo- szcza przez nie przepływa. Bh'ze inflanckie, po łotewsku Bie1'ży, pow. lucyński, stanowią w dekanacie zalucYllskim całkiem odosobniom!! parafią, od kościoła birzań- skiego (po łotew. Bierzu-baznica) nazwę swą biorącą. B. i. lezą, na l'!krajnym brzegu Ło- twy katolickiej, pomiędzy Keybą, dopływem Wiskuły, i ujściem tejze do więcej znamj rzeki Ewikszty, której początek odgranicza katolicką Łotwę, pow. lucyńskiego, gub. witebskiej, od protestanckiej Łotwy, pow. wendeński, gub. inflanckiej czyli ryskiej. Na południe zaś parafia birZańska od innych całkowicie jest od- dzieloną szeroką i spławną Wisk ulą (po lot. Ika), na której dopiero w r. 1878 pierwszy most został zbudowanym. Osobna majętność Birze wcale nie istnieje. Tę nazwę Bosi tylko kościół parafialny, plebania i karczma, a tak zwane dobra birzańskie pow. lucyńskiego, są, to przeważnie w pobliżu tego kościoła porozrzuca- ne folwarki i majątki, do najrozmaitszych wła- ścicieli należące: 1.) Murowany-Dwór, zale- dwie o ćwierć wiorsty lId kościoła, własność Emmy Benisławskiej. 2.) Stą.ry zamek, Q try