Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/231

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


Birkenbrllcb, ob. Brzozowe błoto. Birkełłbł'Oek (niem.), kol. należąca do Bia- łobłGta, pow. świecki, par. Jeżewo (st. p. i dr. zel. Lt.skowice); 136 m. rozl., 13 dm., 70 m., 62 kat. Birkenfeld, 1.) f'olw. pow. krotoszyński, ob. Borzciczki (Ra.denz). 2.) B., osada, pow. gnieźnieński, ob. Gag. Birkenfeld, Birkenfelde (niem.). Wiele wsi osad i dóbr pryw. w Prusiech wschodnich nosi tę nazwę, jak np. pod Gierdawami, Pilkałami i t. d. B. w pow. sztumskim, niedaleko Mal- borga, zwało się dawniej Grzymałą. Bil'kenfeld, kol. niemiecka, pow. kluczbor- ski, do dóbr Polanowic naleząca. Birkenfełde, ob. Brzyskorzyst6w. Birkenf1iess, ob. Suohabrzeinic{l. Birkenftll'th, ob. Boruszynko i Tarnówko. Birkenbain, ob. Pieńki. Birkem',ode, f'olw., pow. gnieźnieński, ob. Dl}bnica. Bh'keIM'ode (niem.), tOlw., pow. świecki, nalezy do wsi szl. Bzowa, par. Bzowo, st. p. i dr. zel. 'Varlub'. Birkellthal, ob. Brzozowo Iłirkhausell, ob. Wilcze. Birkhof, ob. BJ'zozuwka. Birkholz, ob. Brzeźniak i Nadborowv. Birki, wś, pow. czehryński, nad rz. Taśmi- nem i wpadającemi do niej rzeczkami Were- szczanką i Bołtuszem, o 4 W. od m. Aleksan- drówki i 09 w. od Kamionki, stacyi dr. żel. chwastowskiej. :Mieszk. 1362, wyznania pra- wosławnego. Cerkiew parafialna i szkółka. Ziemi 2998 dzies. piaszczystcj, dawniej w zu- pełności pokrytej lasem; grunta piaszczyste; należy do wielu właścicieli. Na wydmach piaszczystych znajdują się tu monety staro- zytne. Zarząd gminny i policyjny w Aleksan- drówce. Birków rielki lub Biól'1c6w, wś, pow. mie- chowski, gm. Wierzbno, par. Birków, od Pro- szowic w stronie zachodnio-południowej, 09 wiorst, przy drodze do Krakowa, w górzystej okolicy. B. wielki, wraz z folw. Biórków mały i Wiktorya, oraz osadą Zielona, stanowi dobra, mające rozległości 996 morgo W 1827 r. było tu 32 dm. i 310 rok" obecnie 38 dm., 312 mk.; gruntów włościa.ńskich 182 morgo Kościół pa.r. drewniany, szkółka elementarna. Osada. ta istniała już w XV wieku, za czasów Długosza nalezała do :Mikołaja Birkowskiego her. Topor. (T. I, str. 136). Parafia tutejsza (dek. miechQwski, dusz 1347) istnieje dopiero od r. 1452. Po spaleniu się pierwotnego ko- ściała, nowy drewniany kościół wystawiony został W",. 1633. 2.)8., z gruntów poplebań- skioh pewltala pod B. w 1868 r. nowawieś, zwa- na BirkowUi Wysiólęk, mająca 61 morgo obs2Jaru, 11 Ihn. i 70 mk. 8.) B., mała wś i folw.,o 8 w. od granicy Galicyi i komory Baran. W 1827 liczył 7 dm. i 73 mk., obe- cnie 15 dm., 108 mk., 84 IDorg. włośc. ziemi. Birkowitz, ob. Bierkowice. Bh'ksdol'f, ob. Brzezinki. Birkwel'del', ob. Grabowskie old1'Y. Birlłbaeumeł, ob. Gruszeczka. Bh'nballm, ob. Midzychód. Bh'owa, ob. Bierawka. Bil'ówka, ob. Bierówka. Birsen, włość w gub. kurlandzkiej, parafia Alszwangen. Rirsk, miasto powiatowe gub. ufimskioj, nad Birą i Biełą, 4074 mieszkańców, 1949 w. od Petersburga, a 103 od miasta gubernialnego odległe. Bank, stacya pocztowa. BiI'stein, ob. Birsztany. Bh'szcze, wś, pow. kalwaryjski, gm. i par. Krasna, o 22 w. od Kalwaryi. W 1827 r. było tu 11 dm. i 105 mk., obecnie 26 dm., 340 mk. BiI'sztackie błoto, w pow. grodzieńskim, na. praw. brze Niemna. Bil'sztany, mko rządowe w pow. trockim, i BJ'zeźnv. na pr. brze Niemna, o mil 11 od Wilna, 4 1 / 2 od Kowna, 5 wiorst od Pren. Staroż. osada li- tewska. W samem mieście dosyć wysoka góra stożkowata, niegdyś zamkowa, którą do- tąd lud zowie "dwaras uszkiajtas", dwór za- czarowany. Wigand już 1394 wspomina o B. p. n. Birstein. Potem był tu zamek myśliw- ski W. książąt litewskich a w 1473 r. Kazi- mierz Jag'ielończyk z zoną i synami przepędził tu część zimy. B. należały kolejno do starostw: puńskiego i preńskiego. Kościół kat. istniał tu oddawna a Władysław IV nadał mu 19 43 r. trzy chaty wieśniacze w B. i cztery w Zy- dejkach. Są tu trzy zdroje wody słonej, od 1840 nawiedzane przez chorych a od 1854 urządzony zakład leczniczy przez doktora Be- nedykta Bielińskiego i Adama Bartoszewicza. Chemicznego rozbioru wód B. dokonał najpierw 1851 r. prof. Abicht i aptekarz Justyn Kusze- wicz. Okolice malownicze. Ulubione miejsce rzechadzki chorych: Zwierzyniec, na drodze do Pren, z pięknemi szpalerami odwiecznych lip. Tu miał się znajdować zamek myśliwski w. książąt litew!!kich. Historycznie opisał B. Teodor Narbutt w Wilnie. O wodach tutcj- szych pisał dr. IWgnier w dodatku "Gaz lek." z 1875 r. Podług analizy p. Szyl1era z 1860 r. solanka birsztańska zawiera, oprócz małej ilości kwasu węglanego, na 100 części: soli kuchennej 1,84; chlorku manganu 0,36; siar- czanu sody 0,61; chloranu sody 0,20; siarczanu wapna 1,25; tlenniku żelaza 0,04. Woda przo- zroczysta, bez zapachu, smaku silnie słono- gorzkiego, temperatura 7 1 / 4 o R.; źródeł 3, dają do 6 tysięcy wiader na dob.ę. Wody birsztań- sicie prwatnie w posta.ci ciepłych :WAnien