Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/186

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


w czasie wylewów wody obu rzek bezpośre- dnio łączą się ze sobą. Pod Koniecpolem wpa- da do Pilicy. Na ca.łej długości wynoszącej 20 w. odznacza się w kazdej porr.e roku zna- czną obfitością wody źródlanej. Temperatura wody w lecie zawsze niska (od 8° do 12° R.); zimową porą rzadko B. zamarza i to tylko w czasie długotrwałych bardzo silnych mro- zow. 2.) B., rzeczka, inaczej zczer Illca. Vypływa z tak zwanych gór Kroczyckich, pod wsią Zdowem, W półn.-wschod. stronie pow. będzi, 6.skiego skąd kierując się ku wscho- dowi, przepływa półn. klin pow. olkuskiego, następnie wkracza w połud.-zach. część pow. włoszczowskiego, gdzie, po przebyciu lO-wior- stowej drogi, wpada do rzeki Krztyni pod wsią Zawadą. V biegu swoim przepływa grunta wsi: Zdów (pow. będziński), Dzibice (pow. ol- kuski), Budziejowice, Biah błotna, Vilków, Irządze, Zawada (pow. włoszczowski). Ogólna długość Białki wiorst 25. B. stanowi właści- wie strumieil górski, z korytem wąskiem a g'łębokiem; prąd wody bardzo bystry. Po dc;;zczu prawie zawsze wylewa. Voda bl'u- dno-zóHego koloru od mnóstwa zawieszonych cząsteczek mułu i gliny. Kierunek prawie ciągle prosty, z zachodu na wschód. Przepły- wa przez grunta wzgórzyste, z poc7.ątku ska- liste i piaszczyste, następnie g'liniaste. N a gruntach wsi Biała błotna, Wilków, Irządze i Zawada lewy brzeg jej stanowi wyniosłc (mniej więcej 400 stóIJ) wzgórze, rzadko po- rośnięte lasem, jałowcem, albo tez stanowiące urodzajne pszennne grunta. Dr. B. 3). B., rz. bierze początek na gruntach wsi Grzymkowice w pow. skierniewickim; płynie w kierunku zach.,.połud. około wsi Danków, Podsędkowice, Rzeczków i łąkami zdąża do os. Biały, poniżej której przyjmuje strumień, powstający z po- hczenia się, około folwarku Lipie, dwóch strug', jednej płynącej od wsi Ohojnata Wola, drugiej od wsi Prz,Yłusld. lVlinąwszy Białą, płynie około wsi Zurawka, Rokszyca, Porady i Pą- g'ów. Tu zwraca się w stronę zach.-półn. na ]iaslawowice, Lesiew, V ólkę Lesiewską, Ossę, Zagórze, gdzie przyjmuje strumieil, wypływa- jący z pod wsi Ossa; biegnie dalej przez łąki wsi Zagórza, Przewodowic, zaktóremi z pra- wej strony rzeki rozciągają się lasy dóbr Babsk. Na pograniczu tych dóbr i kolonii Julianów, wpada tu rzeczka bez nazwiska, długa milę l, biorąca począ,tek we wsi Chrzczo- nowie, i przepływająca około wsi Gołynin, St1.ldzianka i Babsk, gdzie formuje znaczny staw. Następnie B., przepłynąwszy około wsi Raducz, wpada z prawej strony do rz. Rawki, na północ miasta :Rawy, ubiegłszy tym sposo- bem mil 3 i pół. W ogólności płynie ona przez niziny, pastwiBka i łki. W bliskości ujścia do Rawki, pod Julianowem, szerokość koryta wynosi lO do 12 stóp, ;łębokość od 1 do 3 stóp. Grunta przcz jakic przepływa są uro- dzajne, lepz w niektórych miejscach, jak około Rokszyc, Lesiewa i pod Przewodowicami, znaj- dują się piaszczyste wyniosłości. Most na tej rzece pod os. Białą ma długości stóp 64, sze- rokości 20 stóp. 4.) n., rzeka, początek ma w okolicy wzgórzystej lasów leśnictwa rządo- weg'o Janów, w pow. konstantynowskim, pod wsią Walim. Płynie pod Kuszelowką, Wólką N ossowską, Bukowiczami, IJeśną, Vitulinem, Oiciborzem, Grabanowem i na gruntach miasta Biały, powyżej 8ielczyka, wpada do rzeki Krzny. lVIa długości mil 3, bieg leniwy, ko- ryto kręte, brzegi niskie, strome, łożysko bło- tniste. 5.) n., rz., ob. Iłianka. 6.) B., Bia- Zucha, ob. Prądnik. Białka, rzeka, wypływa z Rybięgo (:Mor- skiego oka), w Tatrach nowotarskich; połą- czywszy się z licznemi potokami tatrzańskiemi, tworzy znamienitą rzekę górską. Jest rzeką graniczną, l1}iędzy Tatrami i Podhalem nowo- tarskicm a Spiżem. Płynie zrazu na półno- cny wschód. poczem zwraca się na północ, pły- nąc wschodnią, granicą gm. Brzegów, Bukowi- ny i Białki; tutaj przechodzi na ziemię spiską; zwraca się na północny wschód, przepływa miasto spiskie Nową, Białą (Uj-Bela, Neu-Bela), a po 3 ćwierciach mili biegu po ziemi spiskiej, znowu tworzy granicę Galicyi od 'Vęgier w obr. gm. Dębna, i między Dębnem i }<'rydma- nem uchodzi z prawęgo brzegu do Dunajca. Długość bieg'u 4 i pół mili. Dopływy z pra- weg0 brzegu są: Biała, Jaworzynka potok; z le- vego brzegu Roztoka potok, potok Koszystej, Zzawierszy potok, Kozieniec, Zzarówienki po- tok, Podgórzanki, Odewsianki potok, Palenica. Płynąc w kierunku z południa na północ, pro- stopadle do osi Tatr, tworzy głęboką, na pół- noc coraz więccj rozszerzającą się dołinę, sięga- jącą górnym k0l1eem swoim we wnętrze Tatr, skąd ta rzeka wypływa. Od Roztoki, potoku wpadającego do Białki, dolina B. az po Duna- jce ma cztery mile długości. Spad B. bardzo znaczny. Most na B. naprzeciw Jaworzyny 970,11 m. (Kolbenheyer), naprzeciw Jllrgów 786 m. (Fuch s); ujście 418,49 m. (Korzistka). O trafności nazwy tej rwki przekonać się mo- żna, przypatrzywszy się jej z wierchu jakiego, np. z Krzyzneg'o; wtedy wydaje się ona, mia- nowicie w słońcu, jak pas naj bielszego śniegu na ciemnozielonem tle. Powyżej ujści.a do Dunajca, rozdziela się ona na dwa ramiona. 2.) B., potok, wypływa w obrębie gm. Lecki, w pow. rzeszowskim, z pod lasu "Cisowego, " po zachodnio-południowej stronie wsi; płynie przez Leckę i Białkę w kierunku wschodnim, zabierając pomniejsze potoczki leśne z prawego brzegu; np. z pod "Czarnego lasu. " Wpada z lewego brzegu do Struga czyli Ryjaka, do-