Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/180

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


stawiają nic do życzenia. Ale tu nietylko bo- gactwa flory i pomony podziwiać nalezy; jest tez nie mało godnych uwagi pamiątek history- cznych. Pomiędzy innemi jest domek ogro- mnemi białemi akacyami obsadzony, zwany monarszym; w nim chowa się łóżko, na któ- rem d. 12 i 13 września 1816 r. nocował cesarz Aleksander I; zasłania je parawan z drzewa topolowego, przyozdobiony haftem kanwie, roboty Maryi cesarzowej. W drugim pawilonie jest urna z malachitu, ofiarowana przez cesarza Mikołaja I w 1823 r. Wiele jest jeszcze innych darów familii cesarskiej. Po aleach rozstawione statuy bronzowe, kupio- ne 1816 we Włoszech; były one obstalo- wana przez Napoleona I dla upiększenia Lu- wru. Przed domkiem tak zwanym monarszym postawiony jest piedestał z ciosowego kamie- nia i w nim osadzona sztuka kamienia po zdo- byciu Warny z Turcyi przysłanego, wynale- zionego w ziemi, na którym znajduje się wyo- bl'ażenie dwóch kobiet z dziecięciem, z napisem na wiel'zchu kilku słów greckich. Na pamią- tkę wzięcia Warny pod wodzą Grafa Woroil- cowa urządzona i Upilłkszoną, została część ogrodu tego, osobnem opasaniem oddzielona i ,,'Varną" przezwana. W tej części ogrodu poseł turecki, wracając z Petersburga, w czasie swej bytności na pamiątkę własnoręcznie po- sadził drzewo. Jan Lipoman, autor znanego, dziś już rzadkiego dzieła "Zastanowienie się nad mogiłami" (Wilno 1832), ogłosił też drukiem "Opisanie ogTodu Aleksandrya pod Białącerkwią. położonego" (Z rękopisu Edwar- da Rulikowskiego). . . . , Biał ,Cekłew, ross.. BzełaJa Cm'kow, w, pow. I'UenSkl, gub. mohllw.ska, gm. ?ze'eJ- ska, starodawna osada, z.a JeZl?rem czereJsk16m zbu.doana. ,ył to megdys monastyr z cer- WI sw. TroJcy,. fundowany przez Bohdana Sap16hę w początkach 16 W. Zmszczony w na- s.tępnych latach, na n.owo .wy,:rowany prze kanclrza Leona SapIehę hOJ me. przez t.egz u}Qsazony: . M?nastyr. zajmowalI bazylIale az do. zmlema tegoz zaonu w CesarstW16. Odd IstmeJe tu paraf. cerklw'prawosł. z pe- bmą. . . w uroczem połozemu, okolona .]e- zlOraml l lse!ll dbom, ot:zymła. obcną, naz":ę od wItym mIeJscoweJ,. ktoreJ. wleża wymosła goruJe ad całą okolIcą. Plrw:- tme naa bła J.ako ,.Monast.yr czereJR.k . azyhme posIadalI tu klIka WSl z lasam l Je- zlOramI, co wszystko zostawało następme pod arządem !zy dólr pństwa. , Ferm B. ro.z1. 20.0 dz. z JezlOranl, od 18691. zostaJ.e .w: dZle- dz:łcnem wtaamu I;anowa, l terazme.lszeS'0 sę. zlego po 0.lu W o ręgu są( owym orszan- skWl. A. Ch. Białacerkiewka , u ludu Biłocerkowka, I urzędownie Biełoce1'lcowkct, mko, pow. chorolsld, gub. połtawska, st. p. Białachowo, ob. Białochowo. Biała Czirocka, po węg. Bela-Csit'oka, wś w hr. ziemneńskiem (Zemplin, Węg.); uprawa roli, młyny wodne, 1042 mk. Białaczów, os. i folw., przedtem mko, nad rz Drzewiczką, pow. opoczyński, gm. i par. na Białaczów. Własność hr. Małachowskich. Po- siada kościół parafialny murowany św.. Stani- sława, załozony przez Prandotę bisk. krakow., urząd gminny, szkołę początkową i dom schro- nienia dla starców. Ozdobę całą B. stanowi pałac i rozległy park dziedziców. B. był staro- zytną siedzibą rodu Odrowążów i Białaczow- skich; ztąd pochodził błogo Prandota bisk. krak. Długosz zwie B. "oppidum", kiedy jednak zo- stało miastem nie wiadomo. Stanisław hr. Ma- łachowski starał się przywrócić dopiero B. po- stać miasta. On to wzniósł pałac i urządził obszerny park. Gospodarstwo rolne już przed 50 laty było starannie prowadzone, lasy urzą- dzone i systematycznie obsiewane, gospodar- stwo rybne. W 1827 r. było tu 81 dm. i 651 mk., w 1858 r. 77 dm. i 900 mk. obacnie ma )4 dm., 1180 mk. B. folw. ma 2590 m. obszaru; do osady i włoician nalezy 924 m. Par. B. dek. opoczyńskiego liczy 3981 dusz. Gmina B. należy do s. gm. ok. IV w os. Żarnów, st. p. w Opocznie, odl. od Opoczna 7 wiorst. W gm. znajdują. się: wielkie piece do topienia rudy żelaznej, fryszerki, ceg'ielnie, dwie kopalnie rudy, gorzelnia, browar, młyn wodny, ludno 4457, rozl. 16198 m., w tem ziemi dworskiej 10,995 m., domów 355. W skład gm. wcho- dzą: Białaczow, Buk, Iliilska, Miedzna-drewnia- na, Nadote, Ossa, Parczów, Petrykozy, Sędów, Skronina, Węglany, WoroncÓwka, Zakrzów, Żelazowice. BI'. Ch. Białaczowska-Ruda, wś i folw., nad rz. Drzewiczką, pow.opoczyński, gm. Białaczów, par. Gowarczów. Fryszerki i piece do topie- nia rudy, gorzelnia, browar i młyn. W 1875 r. wyrobiono tu żelaza surowcu 13,550 pud., kutego zaś 8154 pud. Biała-dunajcowa, rzeka Biała, powstaje pod samym Beskidem lesistym z połączenia dwóch potoków Wiśniazki i Bieliczny w obr. gm. Izb, w pow. grybowskim. Płynie z po- łudnia na północ w wielkich zakrętach i na- głym spadkiem przez gminy Banicę, Śnietllicę, Brunary wyźnie i niźnie, :Florynkę, Ką.cłową, Białą wyżnią" Grybów, Białą. niżnią, Stróze wyżnie i niznie Wilczyska Jeżów Jankową Bobową, Zimnwódkę, Pławną,' Zborowice: Oiężkowice, Tursko, Gromnik, Chojnik, Siedli- ska. Dąbrówkę, Tuchów, Garbek, riotrkowice, Łowczów, Łowczówek, Woźniczną,Swiebodzyn, Koszyce wielkie i małe, po pod Tarnów, i pod wsif Bia.łf wpada do Dunajca. Zabiera szcze