Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/174

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


dopływu Prutu. 7.) B., niem. Bel-Bach, węg. Bela, potok tatrzańsko-spiski, wypływa z pod przełęczy zdziarskiej, płynie zrazu k północy, potem ku wsch., aż do ujścia dOll Zlebadow- skiego potoku; poczem zwraca się na połud.- wschód, a wreszcie od wierchu Palenicy (1172.6 m.), na wschód i w Buszowcach wpa- da do Popradu z lewego brzegu. Zabiera li- ezne potoki górskie, jak z północnego brzegu Strednicę, :Milikowski, Zarzecki, Zalezowski,

Młynal'ski, Żlebadowski potok, Kończynę,

i z połudll. brze z Tatr Babinę, Reglański po- tok, KcmIJelbach, Klein Urenbach, Suchy po- tok i t. d. 3.) Ił., węg. Bela, strumiell tatrzall- sko-liptowski, powstaje z połączenia potoków Cichej i Koprowej na wysokości 997.3 m. Pły- nic w południowo-zachodnim kierunku i powyżej Przybyliny łączy się z Raczkową i wypływa na Podhale liptowskie. Według Wahlenberga B. bierze początek swój ze stawu SmreczYll- skiego. "Wpada do Wagu pod Aradkiem z pr. Iml. Długość lJiegll od połączenia 3 mile. /'; pomiędzy ważniejszyeh dopływów wymie- niÓ należy Daszowiec, Dowalowiec i Raczkową. Binł.ł? Dwie rzeki na SzląsIm pruskim no- F;Zą to nazwisko, po niem. Biela. Obie uchodzą z prawej strony do Nissy kładzkiej: pierwsza, zwana Landeckej' Biela, pod I,andek; druga, pj'e'waldauer Biela, pod Nissą. Biała, rz., ob. Reda. Biała, dość znaczny szczyt w Pieninach. Biała błotna, wieś w stronie południowo- zachodniej pow. włoszczowskieg'o, g'm. Irządze, przy trakcie t. z. powiatowym, pomiędzy Le- lowem a Pilicą, nad Białką albo Szczerbnicą. Wieś po części położona na niewielkiem ka- mienistem wzgórzu, po części w dole nad rze- czką. I...iczba mk. 327, męz. 151, kob. 176. Domów 37. W r. 1827 było tu 27 dm., 217 mk. Ogó:na rozległość morgo 909, z któ- rych na dworskie przypada 757, na włośc. morgo 152. W gruntach dworskich ziemi or- nej 286 m., nieuzytków 42 m., łąk 82 morg., lasów 347 m.; z gruntów włościalls1ich ziemi ornej morgo 135, łąk morgo 17. Ziemia dosyć nrodzajna. Grunt mocno falowaty, wzgórzy- sty, poprzerzynany tu i owdzie głębokie:mi pa- rowami, albo też poprzedzielany dosyć niskiemi dolinami, łąki niezłe. Lasy już dosyć prze- trzebione, po części sosnowe, po ezęki dębowe. Z zakładów przemysłowych znajdują się: go- rzelnia z produkcyą roczną 16518 rubli, i młyn wodny na rzeczce Białce z produkcy roczną 1200 rubli; dwa stawy, w obrębie wili, z li- chem rybołówstwem. Dr. B. Biała BI'zezina, folw. należący do dóbr Wielkie Dubensko, pow. rybnicki. Biała BI'Zoza, os., naleząca do dóbr Wrbkau (niem.), pow. raciborski, niedaleko drogi z Ra- ciborza do Opawy. Bia. Białacel'kiew, Bialocel'kiew, u ludu Biłaja Cel'kow', urzędownie Biełaja Cerkow, mko, pow. wasylkowski, na rozległej równinie po obu brzegach rzeki Rosi i nad jej dopływem Rotką, o 47 W. od Wasylkowa, o 32 W. od Chwastowa, o 81 w. od Kijowa. Liczy 18697 mk. t. j. 8461 prawosł.; 412 katol., 16 staro- wierców, 9808 izraelitów. Posiada 3 cerkwie, 1 kościół katol., 2 synagogi, gimnazyum, ob- szerne sklepy murowane, fabryki narzędzi rol- niczych (założ. 1853 przez Stan. Lilpopa), swiec stearynowych, garbarnię i od r. 1880 bank miejski imienia Aleksandry hrabinej Bra- nickiej. W B. odbywa się 11 jarmarków ro- cznie. głównie na zboże i na bydło. B. posiada zarząd gminny, policyjny (stan), st. poczt. i st. dr. żel. chwastowskiej (między Ustinowką a Sucholasami). B. jest stolicą parafii katolickiej dek. kijowskiego, liczącej 2711 dusz, do której należą 4 kaplice: w Potyjówce, Jeziornie, Wól- ce Połowieckiej i w samej że Białejcerkwi. Do- bra B., zwiększone spadkiem po ks. Potemki- nie, odziedziczonym przez jego siostrzenicę het- manowę Branickh przedstawiały jednę ze zna- czniejszych i bogatszych majętności w kraju. V r. 1860 do trzech wnuków hetmana Ksawe- rego IJranickiego nale:.'.ało: dwie trzecie części powiatu wasylkowskiego, trzecia część tarasz- ezallskiego i kalliowskiego, ćwierć zwinogrodz- kiego oraz znaczna część powiatów czerkaskie- go i radomyskiego. V samym powiecie wa- sylkowskim posadali oni 206985 dzies. ziemi i na niej 40,740 dusz męzkich włościańskich. W tej liczbie na hr. Władysława Branickieg'o. dziedzica B. Cerkwi, wypadało 131583 dzies. Do podniesienia kultury w dobrach B. i po- myślności miasteczka przyłożył się tez wiele p. Przesmycki, który w r. 1838 został rządcą tego majątku. Początek B. kryje się we mgle podaniowej. Według jednego podania mia- steczko to miało otrzymać swoje nazwisko od cerkwi z brzozowego drzewa, w dawnych wie- kaoh zbudowanej; według zaś innej legendy, kozak pewien nazwiskiem Mołodeć miał zabić zbój czynię Bilą. która z szajką swą w okolicy rozbijała; skarby znalezione przy niej użytemi zostały na zbudowanie cerkwi, którą bilą czyli białą od nazwiska zbój czyni przezwano. Nasi niektórzy łacińscy kronikarze nazywali B. po łacinie: ,. Album Fanum". W nioskują niektó- rzy te'.l, że tu miał stać jakpby dawny Juriew, założony przez w. ks. Jarosława, ale to domysł bez żadnej pewnej podstawy. Około 1550 r. ł'ryderyk Proński, wojewoda kijowski, dla po- skromienia wycieczek tatarskich w B. zamek zakłada, tudzież mieszczan tutejszych swobo- dami obdarza. B. była od najdawniejszych czasów królewszczyzną i nim została właści- wie starostwem, była pod zarządem wojewo- dów kijowiJkich. Pierwiilzym starostą B. zo-