Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/170

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


w :Biały. Pod względem administracyjnym

/,a na 15 gmin następujących
Dobrzyń, Koby-

lany, Kodm't, Kostomłoty, Koscieniewicze, Lu- hianka, ł,omazy, MiędzylfJś, Piszczac, Połoski, Rososz, Sidorki, Sitniki, Sławatycze, Zabłocie. ltzym.-katolicki dekanat bialski dyec. lubel- Hkiej składa się z 7 parafij: Biała, Huszcza, łomazy, :Malowa-góra, Piszczac z filią Horbów, J:awatycze i Terespol; zaś grecko-unicki dek. bialski b. dyec, chełmskiej dzielił się na 14 pa- rafij: mała, Cicibór, Dokudów, Horbów, HI'ud, Kij owiec, Klonownica, Kościeniewice, Koszoty, I()mazy, Ortel-Królewski, Ortel-Ksią,zęcy, Ro- kitno i 'Voskrzenice. 2.) Ił., os., przedtem mko, nad rz. :Białką" w pow. rawskim, gm. :Marya- nów, dawne województwo i ziemia rawska. .Mikołaj Kościelecki, biskup chełmski, połowę tuj majętności otrzymał od króla Aleksandra, drugą zaś 1510 r. kupił i wieczyście do docho- dów swego biskupstwa przyłączył. W roku 1521 Zygmunt I pozwolił J akuhowi :Bucza- ckiemu, biskupowi chełmskiemu, wieś tę zamie- nie na miasto, któremu adał prawo magdebur- skie, targi i jarmarki. Swięcicki, opisując Ma-

/,owszc około 1620 r., mówi, że miejsce to sły-

nęlo "nie rozległością, i ozdobą lecz z rozboju, i to w naj dalszych stronach. Szlachta okoli- czna, nieustraszona, skłonna do przyjęcia udzia- łu w kaidem bezprawiu, postrach dla mo z- nych, z dziką swawolą się bestwi, krew rozle- wając i szerząc pożog'i. Bzc;.;ególniej odzmL- czają, się Pomożanie, przezwani tak od strumie- nia Mrog'a" (Swięcicki, 119). 'v. skład dóbr J3. wchodzą: osada Biała" wsie; Zurawia, 80- ślinki, Marchoły, połowa Swiejk małych, Chu- dc Lipie, kolonia Aleksandrów, tartak Podbor- ny, mJ:yny Podborny i Podbielny, karczma Czekaj i osada Gośliny duże. W 1859 r. os. B. miała ludno 3,786, w tem izraelitów 2394. Domów murowanych 57, drewnianych 266. Parafia B. dek. rawskiego liczy 6042 dusz

J.) Ił., wś, pow, nowo-radomski, gm. Rzo,śnia,

par. Pajęczno, o(i miastaPajęczna o pół mili odległa. Dziedzictwo niegdyś obudwu :Biel- skich, Marcina ojca i syna Joachima, dziejopi- bÓW polskich. Tu pierwsza historya powszech- na i krajowa po polsku była napisana. Z tego ubtronia wyszły powazne karty kronikarza-oj- ea i diwięcznc rymy syna. Obaj pełni zasług w zaeiszu B. dla powszechnego dobra i sławy swych ;.;iomków pracowali. W r. 1587 wieś tę swywolne zołdactwo zburzyło. Joachim Biel- "ki w roku 1594 zbył ją Mikolajowi Gomolill- skiemu, następnie weszła w dom Starczew- I'kich. Jędrzej Starczewski, ostatni z tcj ro- dziny dziedzic B., roztrwoniwszy majątek, po- stradał tę wioskę, którą na publicznej licytacyi nabył Denzo, radca sprawiedliwości Prus po- łudniowych. Ten pomny na sławę posiadło- ści, zami@rzał starożytny dom mieszkalny Biel- Bia. skich do pierwotnego wrócić stanu. Tym kolt- cem wzniósł na pozostałych fundamentach do- mn naszych kronikarzy, cztery ściany główne, pokrył je dachem, a w jednej ze ścian osadził kamiell z następnym napisem: Quo pridem J3ielski Chronieon Polonia e concepit Hanc villam semper salva sit Restaurat Denzo haeres Anno Domini :MDCCCXX. Wkrótce atoli Denzo, pragnąc się wynieśe do Prus, zamienił Białę z Józefem Martinim, dzie- dzicem wsi Kruszyny, na inne dobra w SzląsIm położone. Martini chciał odnowić dom Biel- skich, ale zanim wzi(łł się do tego, ogiell zni- szczył go do szczętu, tak że dziś same tylko mury z niego stercz (ł. W 1827 r. było tu 37 dm. i 220 mk. 4.) n. (górna i dolna), dwie WRie rządowe, nad rz. lliałk(ł, lJOw. częstochowski, gm. Kamyk, par. Biała, 09 W. na północ od Częstochowy, przy drodze z Częstochowy do

Mieclzna. B. górna w 18 miała 24 dm. i

182 mk. obecnie ma 49 dm. B. dolna w 1827 roku liczyła 19 dm. i 144 mk., teraz ma 22 domy. Istnieje tu kościół par. drewniany, 1407 r. załozony; par. B. dek. częstochowskie- go, liczy 1800 dusz. 'V 15 w. zwano B. ko- ścielno, wielk(ł a d1'ug(ł małą. Obie należały dJ dwóch Bielów, z domu Ostoja. B. kościelna. miała 24 łany kmiece, folwark i sołtystwo. Pa- rafia tutejsza była filią kłobuckiej. Długosz UL 5.) Ił., wś i folw., pow. wielullski, gm. Naramllice, pal'. Biała, o 9 w. na zach. półn. odWieluuia, na tr;.;y części podzielona, niegdyś dziedzictwo Psa1'skich, potem Zaremby. Jedna część rządowa. Posiada kościół par. drewnia- ny ;.; 18 w. i zkołę pocza,tkową. 'V 1827 r. było tu 99 dm. i 781 mk., obecnie jest 127 dm. Parafia B. dek. wielUllskiego ma 1330 dnsz. 6.) D., wś rządowa, pow. piotrkowski, gmina Łęczno, par. Bulejów, na wyniosłości stanowi(ł- cej krawędź lewego brzegu doliny Pilicy; W po- bliżu B. o 4 w. na zach. leży Bialska wola. W 1827 r. B. liczyła 35 dm. i 248 mk. 7.) Ił., wś i kol., nad rz. Czarnówką, pow. brzeziflski, 025 w. od Brzezin, par. Gieczno, gm. t. n., na pra- wo od drogi ze Zgierza do Ozorkowa. Posiada kościół filialny, szkołę gminną, urząd gminny, cztery młyny, 57 dm., 670 mk. Ziemi włośc. 384 morg, kolonistów 472 m. Gmina B. na- leży do s. gm. okr. I w os. Stryków, st. poczt. w Zgierzu; posiada: młynów wodnych 7, go- rzelnię, olejarnię, szkoły 2, ludno 2972. 8.) Ił., wś i probostwo, nad rz. Białą, pow. janowski, gm. Kawenczyn, par. Janów, o 2 w. na półn. od Janowa, na wyniosłych brzegach rzeczki Biały. Istniał tu dawniej kościół parafialny katolicki. W 1827 r. było tu 143 dm. i 662 mk. B. nalezy do ordynacyi Zamojskich i ma 149 dm. B. probostwo 18 dm. 9.) Ił., wś i folw., pow. radzyński, gm. t. n., par. Radzyń,