Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/157

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


fresco treci religijnej. 'o nim były "'IV posia- daniu Gajewskich; z nich jeden zamek tutejszy z dwóch piętr na jedno zniżył. Od roku 1800 przestal być mieszkalnym, ( nowy dziedzic Kretkowski obrócił go na gospodarski użytek. .Była to niewielka w czworogran wystawiona budowla na kępie, do koła wodą oblanej. Na czele jego wznosiltt się wieża, od spodu czwo- rokątna a od góry ośmiokątna, ze śpiczastym daszkiem, przez którą na dziedziniec zamkowy brama prowadziła. Z pomników pierwotnej architektury zamku tego dochowały się tylko sklepienia gotyckie w dwÓch dolnych pokojach; wszystkie za inne ślady odnoszą się do czasÓw restauracyi Szczawi{lskiego, ktÓry, gdzie tylko na to pozwoliło miejsce, wJ5zędzie marmurowe

-;woje herby poumieszczał. Dwie tablice mar-

murowe, nad bramą i nade drzwiami wchodo- wemi znajdujące się, zawierają w łacińskim napisie historp teg'o gmachu. Opis i rysunek poualy "Kłosy" (VII, 21). Besiekiel'z, nazwa okolicy (ob.), co do sa- J,nej formy pokrewna z takiemi nazwami: jak Hwinikierz,adykierz w Rawskiem, tuuziei Besk i ]3esiekiery w Łęczyckiem. W obrębie jej leż( B. Gorzewo, wś i folw., B. Nawojowy wś i folw., B. Rudny wś i folw., wszystkie trzy nad rz. Moszczenicą, pow. brzezi{lski, gm. Bia- ła, par. Gieczno. Leżą pomiędzy Zgierzem a Mttkolieami. W 1827 r. wszystkie trzy li- czyły 34 dm. i 314 mk. Obecnie B. Gorzewo ma 140 mk., 17 dm., ziemi włościa{lskiej 17, kolonistów 683 morgo B. :Nawojowy, 150 rok., (,:z1ach. 41), 13 um., ziemi włośc. 49, szlach.

j84 morg.; J3. Rudny, 340 mk., 39 dm.; ziemi

włośc. 4:14, fol warcz. 160 morgo Desli, stary i nowy, wś, pow. łęczycki, gm. i pl,r. Grabów. W 1827 r. było tu 9 dm. i lOG mk. llesldd. Jestto I.azwa dość nieokreślona, za- równo etymologicznie (ob. Beskidy), jak top"gra- ficznie. Odnosi się niekiedy do pojedyńczych szezy- tl'W, niekiedy do pewnej ezęsci Karpat galicyjskich !t niekiedy nawet. do całego ich pasma (z wyjątkiem Tatr) od Szląska do Bukowiny. Na określenie pa- sma, gór wYl'ażenie "Beskidy" wydaje się nam sto- wniejsze. Beskid, szczyt w głównym grzbiecie gra- nicznym Tatr nowotarskich, w obrębie wsi Muru Zasichłego; narożnik między dolinami Kaspro- wą od zachodu, Stawów Gąsienicowych od wschodu; na mapach Kummersberga (Bl. 35) i Loschana wpisano w tem miejscu nazwę Piar- gi. Od tego wierchu ciągnie się między doli- nami Goryczkową (od zachodu) a Kasprową (od wschodu) grzbiet 3034-3414 m, długi ku północy; dl'llgi po nad Kasprową i Ja worzynką od zachodu a doliną stawów Gąsienicowych od wschodu dl. 6069 m., aż po .Nosal. W nim leżą wierchy Kopa Magóry i Kopa Królowy. Od 6statniQI)o wierchu ciąg'nie sit; przez Kopienice, bes.

aż ponad Hławówkę i Cyrlę, grzbiet lesisty, 8345 m. długi, ku północy. Wzn. Beskidu.- 2006.28 m. (Zej8zner); 1998.89 (Loschan), 1995.8 (Kreil); 2002 (Kolbenheyer). Br. a. Be!5kid kociel'ski, małe pasmo gór, do 710 m. npm. wysokie, bujnym lasem,świerkowym porosłe, między Andrychowem a Zywcem. Beskid Wielki, szczyt w Karpatach lesi- stych, w dziale między przesmykami dukiel- skim a. skolskim, 1005 m. wys. neski" V ołosaclii, szczyt w Karpa.tach lesistych, u źródeł Stul)osia.Ilki, 1096 m. wys. Beslddowiec, potok górski, wypływl, w obI'. gm. Wyszkowa w pow. doli{lskim, z pod Cza.l"tlego Wierchu (1034 m.), powyżej poło- niny Beskidami zwanej; płynie głębokiellli pa- rowami w kierunku I)Ółnocno-wschodnim i po półmilowym biegu uchodzi z lewego ,brzegu w ohr. t.ej gminy do lfizullki, dopływu Swicy. Deskid'. To pasmo gór ma początek w przesmyku Jablonki (601 m.), koniec]l wkk- sło,ci dukielskiej (46;3 m.), dl. 32 mil geogr.. szc;'. 8-15 mil. Pasmo głÓwne na płd. sit: ciągnie, na granicy lub blisko. Skład piasko- wiec karpacki; jałowy, więc i rolillllOĆ jało- wa, tylko drzewa się udają. Właciwocią B. jest hetynizm. Beskidy (zwane także Zit Staszicem Rieszczadem) są w ogólniejszem zna- czeniu tylko książkową nazwą. Lud (pisze Ta.tomir) dla całego pasma gór lmrpackich ni- gdy tej nazwy nie używa, a i nazwy Karpat wcale nie zna. Beskidem albo Beskidkiem lm- zywa lud tylko pojedyńcze wierzchy, a naj- częściej grzbiety, przez które prowadzą przej- ścia; kid znaczy bowiem w narzeczu górali E okolicy Skoczowa grzbiet; bez kid, beskid znaczyłoby więc tyle co przez grzbiet (Ze- iszner). Beskid nad Andrychowem, Beskidek na wsch. od Babiej góry, przejście z doliny Skawicy do doliny Orawy, Beskid nad Klim- cem, przez który prowadzi trakt ze Stryja do Munkaeza i t. p. Polscy podgórzanie i górale pasma karpackie gÓrami, w Wadowickiem tak- ze groniami zowią; rÓwniez i ruski g'óral nazy- wa Karpaty tylko poprostn górami, hory. Be- skidy rozpadają się na kilka części. Beskidy zachodnie rozpościerają się od przecznicy ja- błonkowskiej na Szląsku aż po rzekę Rabę w Galicyi. Grzbiety ich sięgają w przecięciu do wysokoci 550-632 m., szczyty do 1260 m. Pasma główne czyli środkowe nie są wszę- dzie najwyzsze, gdyż miejscami przewyższają je poboczne gałęzie. };ajwyższy szczyt Babia góra, wznosząca się na źródłowisku Skawicy i czarnej Orawy, ma 1722 m. wysokoci. Pod- górze .Beskidów zachodnich, wznoszące się w przecięciu do 350 m., rozpościera się aż po po- łudniową krawędź doliny Wisły. Linia roz- górza, t. j. linia łącząca te miejsca, gdzie góry nie ustają. jeil2icze wprawdzie,lecz odzie już od