Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/154

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


głównie za staraniem hrabiego Mitrowskiego. Jakoż Morawianie jedynie w uprawie nauk przy- rodzonych i przemyśle głównie się dotąd od- znaczyli. Liczne wYlilokie kominy Berna, czar- ny dym siejące, są dowodem czynności fabryk. Jak Reichenberg w Czechach, tak Berno w Mo- rawie jest głównem siedliskiem fabryk sukien- nych. Liczą ich tu ze 20, a wyroby ich idą. az do Ameryki południowej. Prócz tego ma Berno liczne farbiernie, i wyrabia skóry, cu- kier, towary bawełniane, obicia i t d. Lezą.c o mil 15 od Wiednia a 25 od Pragi, przy kolei oba te miasta połączającej, stało się Borno pra- wie przedmieściem obudwu tych stolic, a z powodu wzrastającego przemysłu, jest jed- nem z najwazniejszych miast fabrycznych ca- łego cesarstwa, i zowią je Manchester'em au- stryackim. Nie wydało ono wielu uczonych mężów. Czeskie piśmiennictwo nlało tu jesz- cze uprawiane. Język niemiecki wszechwła- dny. Z zakładów dobroczynnych jest insty- tut ubogich, kilka innych fundacyj i są 2 ochro- ny dziatek. Klasztorów liczą 7. Teatr nie- miecki. 'V historyi Berno malo czelIl się od- znaczyło. Oblegali je r. 1428 Czesi Taboryci r. 1467 król czeski Jerzy Podjebrad, r. 1645 szwedzki Torstenson. Pamiątkę odstąpienia Szwedów od oblężenia obchodzl Berneńczycy co rok w Kumrowicach kołaczami (plackami). Sławków (Austerlitz), sławny zwycięztwem Napoleona w dniu 2 grudnia 1805, Jeży tylko o 3 mile na wschód od Berna (Według Enc.Org.) Bernów, wś, pow. opoczyński, gm. Stużno, par. Gowarczów. W 1827 r. miało 16 dm. i 93 mk. Bel'nsdorf, ob Niedzich6w i Ugoszcz. Bernstadt, ob. Bierutów. Berllucie, wś, pow. lidzki. Berny, potok, wypływa w obr. gminy :Mi- zunia w pow. dolińskim, na poludniowo-wscho- dnim stoku lesistego i skalistego wzgórza Lutą zwanego (1093 m.), którego południowy szczyt zwie się Czerkiszcze (1126 m.); plynie debrami i parowami zrazu na wschód, potem na polu- dnie i po blisko półmilowym biegu uchodzi vy obr. gminy Mizunia z lcwcgo brzegu do Swicy. BI'. G. Berowiaki. Tak według Kaszubów zowie się ludność polska w pow. chojnickim i świe- ckim. Beroza, ob. Iłukst. Bersa. ob. Behl'se. Berschkallell (niem.), wś i st. poczt., pow. wystrucki, 495 mk. Berste111, ob. Birszupa. Berszada, Brszad, Berszadź, mko w pow. olhopolskim, o 20 w. od Olhopola, mieszka11ców 4,627, nad rz. Berszadką, fabryka cukru (ml- czka), gorzelnia, zarząd policyjny (stan) i gmin- Ber. ny, stacya pocztowa z przyjęciem koresponden- cyi. Monaster prawosławny ze szkolą niższą; ziemi włościan: 2,939 dz., dworskiej: 4,345 dz. Majętność ta nalezab do ks. Zbaraskich, kil- kakrotnie była niszczona i palona; później wraz z 25 wsiami była włagnością :Mikołaja Pia- skowskiego, uastępnie !'Ioszyńskich, dziś sukcc- sorów Stanisława J uryewicza. Do klucza tego należy 11,000 dziesięcin ziemi obłożonej po- datkami. W XVII w. B. była miejsCem pobytu atamana kozackiego Bosego. W 1795 był.. m. powiatowem, liczy 668 dm.; o w. od B. le- zy monastyr prcobrażeJJski z 3 cerkwiami. R. 1823 B. była własnoBcią hr. Piotra Mo- szyńskiego; ztąd 1823 Antoni Andrzejowski czynił wycieczki botaniczne. B. jest filią parafii katol. Ozeczelnik. F. S. Berszada, Bel'szadź, Berszadka, ob. Bel'na- dynka. Berszienen (niem,), kilka wsi w Prusiech Wschodnich, głównie w powiecie wystru- ckim. Bersztal'lskie jez., w półn.-wsch. stronie pow. grodzieńskiego, w puszczy grodzieńskiej, zlewa swoje wody do Kotry. Bersztftlłskie błoto w pow. grodzieńskim, 12 w. dl., 8 w. sz. Bel'sztel, Berstel, Berszupa, lewy dopływ rz. Islic, ob. Birszupa. Bel'szty, błota nad Kotrą, inaczej Bersztań- skie. Berszupa, ob. Bi1'szupa. Bel'ta, kopalnif węgla pod Mysłowicami. Bel.tatowce, ob. Bertotowec. Bel.tąg, inaczej Bartąg (ob.). Bertel, ob. Birszupa. Bel.te8zÓw, ob. Bertyszów. Berthelerufalva, ob. Dechtory. Berthot, ob. Bm'totowec. Bel.tnicki, potok, wypływa w obr. gminy Bertniki, w pow. buczackim, na łąkach między- leśnych, płynie zrazu na południe przez wieś Bertniki; tu zwraca się na zachód i przechodzi w obrąb gminy Czechowa, gdzie zrasza łąki i wpada z lewego brzegu do Hrehorówki, do- pływu Koropca; długość biegu pół mili. Bel'tlliki, 1). wś, pow. buczacki, filia par. gr. kato1. Hrehorów (357 dusz), o 5 kil. od Manasterzysk, śród lasu, o pół mili od jaru ko- ropieckicgo 2). B., ob. Bortniki. Bertotowec, Bertatowce, po węg. Bertlwt, wieś w hr. szaryskiem (Węg.); kamieniołomy, urodzajny grunt, łąki, pastwiska, kościół filial- ny kato1., 362 mk. H. M. Bertuliscbkell (niem.), wś i dobra, powiat kłajredzki, pod Kłajpedą,. Bertnng, ob. Bartąg i Owczarnia. Bert.ysz(nv, wieś, pow. bobrecki, o półtorej mili :1Ustr. na południe od Bóbrki a o 1 milę na zachód od Strzelnik. Przestrzeni posiadłość