Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/120

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has been proofread.


kościoła łączy się z prawego brzegu z potokiem Chmielową, a na granicy tej gminy z Borkami Wielkiemi przybiera z lewego brzegu potok Kostuszę; tutaj zwraca się naprzód na pół­nocny zachód, potem na północny wschód, a na granicy gmin: Borków Wielkich, Chodaczkowa i Romanówki, łączy się z potokiem płynącym od Żerebek szlacheckich, zwanym Karamandą, i tworzy potok Terebnę, dopływ Gniezny.

Bayern, ob. Raudań.

Baysen, ob. Basien.

Bazalia, Bazylia, mko, pow. starokonstan­tynowski, przed r. 1794 pow. krzemieniecki, położone od m. Starokonstantynowa na zachód o w. 50, nad rz. Słuczą, w położeniu stepowem, od granicy austryackiej o w. 12. Otrzymało nazwę od założyciela swego Bazylego ks. Ostrogskiego, wojewody kijowskiego 1570 r. Należało do ordynacyi ostrogskiej. Ostatni ordynat Janusz książę Sanguszko, marsza­łek nadworny W. księcia L., uczyniwszy tak zwaną tranzakcyą kolbuszowską, w 1753 r. darował B. i przyległości Ignacemu Sapieże wojew. mścisławskiemu. Te przyległości, jak świadczy „konnotacya donacyj przcz J. O. ks. Sanguszkę marszał. nadvrornego w. ks. L. w grodzie sandomierskim, Anno Domini 1653 poczynionych“ były następujące: wś Czechiele małe, Czechiele wielkie, Mecherzyńce, Łazu­czyn wielki, Łazuczyn mały, Zuzulińce wielkie, Zuzulińce małe, Kołotna wielka, Kołotna mała, Lutarówka, Stroki, Borszczówka, Sorokoduby, miasteczko Krasiłów, wś Zapadynce, Janów, Swańczyce, wyjąwszy wsi: Żerebki wielkie, Żerebki małe, tudzież Kociuszyńce wielkie i małe w wojewódz. wołyńskiem leżące. Da­lej wsie: Zarudki, Barsowa, Leduchówka, Ły­czówka, Sokołówka, Trojanówka, Jedliki, Wo­lica Kurakowa, Wasilówka, Trybuchowce, Bo­reszczaki, Słukowce, Piętaki, Poporowce i Ho­dowce. Z jednej strony m. Bazalii rz. Słucz ze swojemi granitowemi brzegami; przez rzekę od m. Krasiłowa przechodzi grobla z młynami. Z drugiej strony z innych źródeł uformowany staw, którego wody poniżej Bazalii łączą się ze Słuczą. Na kamiennem wzgórzu stoi dre­wniana cerkiew, przy której porządny domek parocha. Kościół parafialny katol. murowany pod wezw św. Trójcy, z pięknym ogrodem i porządnem probostwem, r. 1760 przez prob. Broniszewskiego wzniesiony. Rynek niewiel­ki, na którym kilka straganów drewnianych; przed kościołem końska targowica czyli plac obszerny; dwa domy zajezdne drewniane; prze­szło 80 domów żydowskich, reszta włościań­skich. Izraelici trudnią się handlem i kontra­bandą, wieśniacy uprawą roli. Pokład gruntu czarnoziem tłusty. Ziemia pszenna. U kilku gospodarzy są sadki śliwkowe. Okolica B. stepowa, bezleśna; włościanie zamożni, mają pod­dostatkiem koni, bydła rogatego, owiec, pta­stwa wodnego i domowego, oraz trzody chle­wnej. B. w latach 1795-97 było m. pow., r. 1860 miała 2363 mk., w tem 925 izr.; 430 dm., 4 jarm., 2 targi na miesiąc. St. poczt. w Kupielu. Parafia katol. B. dek. starokon­stantynowskiego ma dusz 5700. Istnieje od r. 1586. Filią ma w Tereszkach: kaplice w Koszelówce, Zuzulińcach Wielkich, Mońkach, Łazuczynie Wielkim, Korczówce i Mecherzyń­cach; dawniej prócz tego w Popowcach. Z. Róż.

Bazan, niem. Baasan, Basan, wieś, pow. olesiński, par. Bodland, należy do dóbr Karls­grund; w pobliżu podleśnictwo i folw. Damnik.

Bazanów, wś i folw., pow. garwoliński, gm. i par. Ryki. W 1827 r. B. stanowił jeszcze jednę wieś i liczył 61 dom. i 379 mieszk.; obecnie rozdzielony na dwie odrębne części, oznaczone literami A. i B.

Bazanówka, wś, pow. sanocki, o 4 kil. od st. p. Zarszyn, w par. rz. kat. Jaćmirz, w par. gr. kat. Nowosielce. Ma szkołę filialną.

Bazanówka, potok wypływający w obrę­bie gminy Bazanówki w pow. sanockim z pod wzgórza Bazanówki (425 m.) z dwóch żródło­wisk, które łączą się poniżej wsi, spłynąwszy w kierunku południowo-zachodnim; poczem zwraca się na zachód, płynąc łąkami granicą Zarszyna i Jaćmirza a połączywszy się z po­tokiem Siedliska od południa, wpada z prawe­go brzegu do Pielnicy dopływu Wisłoki.

Bazar. Z pięciu wsi to nazwisko noszących w obrębie Królestwa, jedna tylko leży w stro­nie północnej, a mianowicie w pow. makow­skim, gm. Smrock, par. Maków, inne zaś w lubelskiej, kieleckiej i piotrkowskiej. Z nich zasługuje na uwagę: B. wieś, pow. krasno­stawski, gm. Rybczewice, par. Częstoborowice leży o 3½ mili na zachód od Krasnego Stawu, nad rzeką Radomirką, dawne woj. ruskie, zie­mia chełmska, pow. krasnostawski. Król So­bieski załozył tę wieś jedynie dla żon i dzieci zołnierzy, którzy z nim szli na wojnę, a ponie­waż żołnierskie żony zwano dawniej bazar­kami, gdyż zwykle w obozie trudniły się sprzedażą trunków i żywności, nadano tej osa­dzie nazwę B. Mieszkańcy posiadali przywi­lej króla Jana III, który ich od pańszczyzny uwalniał. Ludność składała się (do roku 1830) z samych rzemieślników, a utrzymujący się z roli ten jedynie mieli włożony obowiązek, że ich dzie­dzic mógł posyłać w jaką chciał drogę, i obo­wiązani byli do utrzymania w porządku ogro­du w poblizkich Pilaszkowicach. We wsi była do roku 1830 mała kamieniczka, niegdyś mie­szkanie piwniczego króla Sobieskiego, i z niej wchód do sześciu wybornych lochów kowanych, gdzie mogło się mieścić kilka tysięcy beczek. Tu, wedle podania, król ten, w największe upały, w winie szukał ochłody.