…‘legens doceo’ pro ‘lego et doceo,’ quae compositio intransitiua est5, hoc est ipsam in se manere ostendit personam. Obliqui uero casus participiorum ad hoc sunt utiles, quod non solum sine coniunctione proferuntur cum obliquis casibus nominum, sed etiam ad alias transeunt personas6…
P. 190b
Nec mirum ad formam adiectiuorum haec dirigi1, cum paene uim habeant participia nominum quoque adiectiuorum. Accidentia2 enim propriis uel appellatiuis nominibus significant… Nec nos moueat, quod sunt quaedam uerba, quae naturaliter ad mares pertinent uel ad feminas ut ‘fotuo3, nubo’ ‘fotuens, nubens’…quod adeo natura ipsius uerbi et participii communis est trium generum4…
Et contra uituperationis causa possum dicere, ut Iuuenalis in I:
nubit amicus5.
…ad similitudinem optatiuorum6.
P. 191a
Nascitur autem participium praesentis et praeteriti imperfecti a prima persona praeteriti imperfecti in omni coniugatione. Nec mirum1, cum prima persona honestior est caeteris. Virgilius in II Aeneidos:
deuellimur2 inde
Iphitus et Pelias mecum.
Fit autem participium mutatione extremae syllabae supra dicti temporis et personae, id est ‘bam’ in ‘ns,’ ut ‘amabam amans,’ ‘docebam docens,’ ‘legebam legens,’ ‘faciebam faciens,’ ‘muniebam muniens,’ exceptis in ‘eo’ desinentibus quartae coniugationis uerbis, quae contra aliorum regulam i habent ante ‘bam’ productum—quam tamen antiqui diptongum scribentes transmutationem[1] uocalium factam[2] ostendebant3: ‘adeibam,’ ‘queibam[3]’ pro ‘adiebam,’ ‘quiebam’…
5: .i. is hinonn persan diatremdírgedar uerbum 7 participium 6: .i. intan adcomlatar dobrethir
P. 190b
1: .i. cit coitchenna anmman ṅ[4] adiecta 2: inna aicciditi 3: Consentius (?) .i. issed asbeir in fer intan ṁ bis oc ind oipred · fotuo goithimm ̝ 4: .i. atrobair[5] cach cenel 5: .i. briathar femin son infechtso do accomol do anmanaib mascuilindaib[6] 6: .i. amal rondgabsat inoptit
P. 191a
1: .i. abuith ón chétni phersin 2: .i. docuirethar cétna persan sin[7] persana aili chucae 3: cumscugud · e · tar · i · condéni · ei · deogur
5. i.e. ’tis the same person to which the verb and the participle refer. 6. i.e. when they are conjoined to a verb.
P. 190b
1. i.e. (it is no wonder) though they are common, like nouns adjective. 2. the accidents. 3. i.e. this is what the man says when he is at the operation, futuo. 4. i.e. every gender can say it (of itself, scil. amo, moneo, etc.). 5. i.e. this is now the conjunction of a feminine verb with masculine nouns. 6. i.e. as they are in the optative.
P. 191a
1. i.e. its being from the first person. 2. i.e. a first person here takes other persons to it. 3. the change of e over i, so that it makes ei diphthong.
