Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/95

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has been proofread.


Bałaszów, m. pow., gub. saratowska, 7295 mieszk., o 1353 wiorst od Petersburga, a 240 od miasta gubernialnego, na lewym brzegu Cho­pra, ma dużo fabryk mydła i świec, bank miej­ski, st. poczt. Powiat bałaszowski ma 189 mil. kw. rozl., około 200 tys. mk., grunta gó­rzyste ale urodzajne; chów owiec kwitnie, rów­nie jak pszczelnictwo. Lasów mało.

Bałaszowce, węg. Balassa-Gyarmat, głów­ne miasto hrabstwa nowogródzkiego na Wę­grzech, nad Ipoią, w okolicy żyznej, przemy­słowej, z ruinami historycznego zamku, 6500 mieszk.

Bałaszówka lub Bałażówka, wś, pow. li­manowski, o 7 kil. od Limanowy, w par. rz. kat. Jakubkowice.

Bałaury, ob. Bałaharówka.

Bałażewicze, wś i przystanek nad Prype­cią, pow. mozyrski.

Bałbinowo, ob. Balbinowo.

Bałcka, st. p., pow. ananiewski, gub. cher­sonska, przy dr. żel. z Elizawetgradu do Bir­zuły i z Odessy do Kijowa, o 7 w. od mia­sta Bałty, o 31 w. od Ananiewa, o 20 w. od Birzuły, o 193 w. od Odessy.

Bałcyny, niem. Balzen, wś, pow. ostródzki, niedaleko Brzydowa.

Bałdowice, niem. Baldowitz, wś w pow. sycowskim, o 4 kil. od Sycowa, w par. Słupia.

Bałdówka, Bełdówka, Mierezna, rzeczka, po­czyna się pod wsią Rąbień, w pow. łódzkim, w okolicy lesistej, ze żródeł niskich, przepły­wa w kierunku zachodnim pod Bałdowem i Sarnówkiem i naprzeciwko Bałdrzychowa wpada do rzeki Neru. Tworzy ona sześć sta­wów i tyleż obraca młynów. Długość od źró­dła do ujścia wynosi 26 wiorst; średnia szero­kość koryta stóp 16, głębokości stóp 4, nor­malny stan wody stóp 2, najwyższy stóp 6. Pod wsią Prawęcice przyjmuje z lewego brze­gu rzeczkę bez nazwy, która, wziąwszy począ­tek w Woli Grzymkowej, przechodzi cztery stawy i obraca tyleż młynów. Obie te rze­czki płyną przez łąki dosyć szeroko, bo na ¼ część wiorsty rozciągające się po obu ich stro­nach. Otaczają je wzgórza, na lewym brzegu gdzieniegdzie pokryte lasami. L. W.

Bałdowo, niem. Baldau, wś, pow. staro­gródzki, niedaleko Tczewa.

Bałdrzychów, wś rządowa nad rz. Nerem, pow. łęczycki, gm. Poddębice, starodawna osa­da na wzgórzach ponad błotnistą doliną Neru, o 3 w. na płd.-zach. od Poddębic, między tą osadą a Szadkiem. Wieś ta wraz z paraf, ko­ściołem nadaną została klasztorowi cystersów w Sulejowie w 1176 r. przez Piotra arcyb. gn. W 1331 B. zniszczony był przez krzyżaków. Nowy kościół drewniany założył i uposażył Mszczug opat sulejowski 1491. Murowany wzniesiono 1710 r.; po spaleniu 1824 nowo odbudowany 1847. W 1827 r. było tu 52 dm. i 406 mk. Obecnie posiada kościół par., szkołę elementarną od 1879 r. Obszar ziemi 859 m. B. par., dek. turecki, 1706 wiernych. B. Ch.

Bałdrzychowska Góra, wś i folw. rządo­wy, donacya, nad rz. Bałdówką, pow. łęczycki, gm. Poddębice, gorzelnia, produkująca 3000 wia­der okowity, cegielnia, o 3 w. na poł-wsch. od Bałdrzychowa, przed kilkunastu laty st. poczt. W 1827 r. liczyła 56 dm. i 426 mieszkańców; obecnie ma 66 domów (Opuszczona u Zinberga).

Bałdy, bołdy także bandy czyli baudy zwane. nagie skały gipsowe w obrębie gminy Czor­towca, w pow. horodeńskim, wystające prosto­padle długim rzędem czyli ścianą po nad do­linę ku północno-wschodniej stronie Czor­towca. Skały te wystają ogromnemi do 1½ sążnia wysokiemi i kilka sążni grubemi bry­łami kamienia gipsowego, których brzegi są pionowo równe, jakby ociosane. Pomiędzy te­mi skałami są miejsca, zwykle do 3 stóp lub więcej puste, naniesione ziemią, któremi ścieka­jąca z góry woda w czasie deszczów i tajania śniegów spływa na dół i czyni miejsca­mi próżnie, w które później powierzchnia zapada się. Zapadliny te, w niektórych miejscach do trzech lub więcej sążni w prze­cięciu zajmujące i do trzech sążni głębokie, zowią się pospolicie wertepami czyli oknami. Podobne bałdy czyli skały nagie, gipsowe, znachodzą się także w Chocimierzu, Hawrylaku, Harasymowie, Żabokrukach, Issakowie, Pod­werbcach i wielu innych miejscach na Poku­ciu. Znachodzą się też mnogie w Galicyi i po­dobnie na powierzchnię wystające skały pia­skowcowe, którym pospólstwo zwykle nadaje nazwy: bołdy, uszczołby, berda, chołmy i t. p. jak na Polanicy po za Bolechowem, w Czarno­rzekach, w pow. krośnieńskim i w wielu in­nych miejscach (Enc. Gal.)

Bałdy, niem. Balden, wś sżlach., pow. nibor­ski, niedaleko Wutryn.

Bałe-Reut, ob. Reut.

Bałena, ob. Szeczuwa.

Balka, pospolita nazwa wielu rzek i strumie­ni w dolnem dorzeczu dnieprowem.

Bałka. Kilka rzeczek wpadających do rzeki Cybulnika nosi to nazwisko, a mianowicie: B. Buzowa, B.-Retykówka i B.-Sadowa z prawej strony; B.-Koropczyna, B.-Ewtyrzyna i B.-Onawa z lewej strony. Por. też Inguł i Tykicz.

Bałkajcie, ob. Janiszki.

Bałkosadzie, wś, pow. sejneński, gm. i par. Mirosław; w 1827 r. miała 25 dm. i 236 mk.: obecnie 31 dm. i 310 mieszk.

Bałówki, W. i M., niem. Ballowken, wś, pow. lubawski, niedaleko Ńowegomiasta, par. Nowe­miasto.

Balowo, niem. Ballau lub Sixtin, wś i mą-