Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/92

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has been proofread.


pow. dyneburski, par. krasławskiej, własność koronna, niegdyś kościołowi krasławskiemu przez Platera nadana, w 17 i 18 w. razem ze Skajstą należała do Wołosowskich. Ma st. dr. żel. dynebursko-witebskiej, między Balbino­wem a Kresławką, o 194 w. od Witebska.

Baltynów, Baltynowo, po łotew Baltynowa, wś w pow. lucyńskim, niegdyś część staro­stwa maryenliauskiego, dziś własność Horożań­skich. Kościół paraf. Zwiast, N. M. P., 1796 przez Hylzenów erygowany. Parafian 4080.

Baltzkehmen, ob. Balschkehmen.

Balwierzyszki, właściwie Barbierzyszki, osa­da, przedtem mko, w pow. maryampolskim, gm. i par. t. n., przy ujściu rzeki Pierczajki do Niemna, otrzymała swą nazwę od rafy na Nie­mnie, zwanej Barbiera. Dobra B. zostały na­dane przez Zygmunta I ruskiemu kniaziowi Rafałowskiemu-Hołowczyńskiemu, którego po­tomkowie zrujnowany kościół katolicki, funda­cyi pomienionego króla, samowolnie oddali kal­winom. Po Hołowczyńskieh władali temi do­brami Korwinowie Gąsiewscy, od których przeszły na własność Tyszkiewiczów. Obecny kościół drewniany fundacyi ks. Jana Czarto­ryskiego z 1674 roku. W 1859 r. było tu ludności polaków 644, niemców 65, izraelitów 525, ogółem 1234; obecnie 2424 mk. i 181 dm. Domów drewn. miały B. 153, ubezpieczonych w 1859 na summę rs. 38,880. Dochód kas­sy miejskiej wynosił rs. 255. Znajduje się tu kościół parafialny, mający filią we wsi Gudele. Jarmark tutejszy na Zielone Swiątki jest bar­dzo ożywiony. B. par., dek. maryampolski, li­czy 3536 par. B. gm., lud. 8427, rozległości 24362 morg., a. gm.okr. IV i st. p. w m. Preny o 13 i pół w. W skład gm. wchodzą: Balwie­rzyszki os. i folw., Boboniszki, Buda, Budka, Chojna, Dobrowola, Dowgierdyszki, Grażyszki, Gudele, Gudele-nowe, Helcie, Ignalin, Irzma­ny v. Wołodki, Ignalin, Janowiszki, Jedoraj­ście, Józefowo, Józefin, Kampinie, Karolin, Kidziuliszki, Kloniszki, Kolnino, Końce, Kro­pinia, Kunigiszki, Lejciszki, Ludwikowo, Mać­ki, Malinowo, Marynka, Mielniszki, Mielew-kiszki, Miodyniszki, Miodwiże, Mokrzyszki, Narawy, Niszejki A, N. B., Nowa-huta wś i folw., Nowiki, Nowinka, Nowosiołki, Ogro­dniki, Ojcowo, Osinkla, Ossa, Piłatyszki, Po­breśce, Podoble, Podkomorze, Podlesie, Podno­wosiołki, Pojeziory, Pomorgi-Osiuklańskie, Po­szławanty-Tartupskie, Putroszany, Rudziany, Rudziekampie, Ryngiany, Skirptuszki, Szaka­liszki, Sześciowłóki, Szlinorajście, Szławanta, Szłajtyszki, Tadeuszowo, Tamuliszki, Użrudzie, Wazgajkiemie, Waźniszki, Węgielnica, Zasło­na, Źegżdry, Żmany, Żytowiszki folw. i Ży­towiszki-nowe. Dobra B., pow. maryampol­ski, gm. t. n., w skład których wchodzi mia­steczko t. n., w zeszłem stuleciu należały do hrabiów Ferdynanda, Tadeusza i Wincentego Staniewiczów. W r. 1782 nabyte zostały przez Stanisława hr. Tyszkiewicza — po nim zaś drogą spadku i z mocy działów z braćmi zawartych, odziedziczył Tadeusz hr. Tyszkie­wicz, kasztelan senator Kr. Polskiego, b. gene­rał wojsk polskich. W r. 1831 dobra powyż­sze uległy konfiskacie, następnie zaś w roku 1846 z Najwyższego rozporządzenia zwrócone zostały córkom generała Tyszkiewicza: Józe­fie Wodzińskiej i Maryannie Łempickiej.

Balzarzowitz, ob. Balcarzowice.

Balzen, ob. Bałcyny.

Balzerischken (niem.), wś, pow. welawski, niedaleko st. p. Grünhayn.

Bałabanowicze, wś w pow. nowogródzkim, gub. mińskiej, nad Myszanką.

Bałabanówka, 1). mko, pow. lipowiecki, nad rz. Uhorskim Tykiczem (o 40 w. od Lipow­ca, o 185 w. od Kijowa), który się zaczyna na polach sąsiedniej wsi Frantówki. Podanie lu­du głosi, że na posadzie dzisiejszej B. istniał przed wieki gród Uhorsk, ale ton miał być ja­koby od Tatarów zniszczony. Z akt zaś wiemy, że B. wprzódy się nazywała Juszkow­cami i należała do rodziny Juszkowskich, przy­byłej na Bracławszczyznę z Wołynia a mia­nowicie z powiatu łuckiego, gdzie posiadała gniazdową swoją wioskę Juszkowicze. W 1569 roku Mykita i Wasyli z Juszkowicz Juszkow­scy podpisani na akcie przysięgi na Unią lu­belską w grodzie łuckim („Areh. Jug. Zap. R." tom I str. 6). Ale Juszkowscy, oosiadłszy w Bracławskiem i założywszy Juszk wce oko­ło 1612 r., przedali je niejakiemu Żyrawskie­mu, który znowu odprzedał te dobra Aleksan­drowi Bałabanowi, staroście winnickiemu. Dom Bałabanów h. Korczak pochodził z Alba­nii, i z tego to domu, jak pisze autor ówczesny, wiele rycerskich i zasłużonych ludzi Rzplitej wychodziło. Bałabanowie byli zagnieżdżeni pierwotnie na Wołyniu, potem już przenieśli się na Podole i Ukrainę bracławską. Ale­ksander Bałaban był mężem odważnym, do­świadczonym w boju; pod Cecorą w 1620 r. wzięty był do niewoli i Rzplita, pomnąc na jego zasługi, 10 tysięcy okupu wyliczyć zań kazała ze Skarbu Kor. przez Konst. 1625. Onto przezwał od swego miana Juszkowce Ba­łabanówką a Juszkowscy, dawni jej dziedzice, w sąsiedztwie zamieszkali, od tego czasu inne sieliszcze, Horodyszczem zwane, przezywać na­tomiast zaczęli Juszkowcami. Aleks. Bałaban, przez długi pobyt w niewoli tureckiej niepo­mału zniszczony na mieniu, musiał się wyprze­dawać z dóbr; jakoż w 1624 d. 20 września w Lublinie przyznał tranzakcyą przedażną na Juszkowce alias Bałabanowkę p. Stefanowi Ch­mieleckiemu i jego małżonce p. Teofili z Choci­mierza. Stefan Chmielecki, jak to dostatecz-