Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/89

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has been proofread.


Ballau, inaczej Sixtin, ob. Balowo.

Balle, wś i folw., pow. kalwaryjski, gmina Kisna Wielka, par. Łoździeje.

Ballgarden i Ballgardehlen, dwie wsie, pow. tylżycki, pod Tylżą.

Ballhof, folw. dóbr Mały Paniów w pow. bytomskim, 1839 założony.

Ballienen lub Domeiken (niem.), wś, pow. gąbiński, st. p. Mebudssen.

Ballingen, ob. Baląg.

Ballowken, ob. Bałówki.

Ballrau, ob. Przeczno.

Ballupuehnen, kilka wsi w Prusiech Wsch., w pow. gołąbskim (B. inaczej Prachersdorf), pilkaleńskim, darkiańskim (inaczej Gaidssen) i ragneckim (inaczej Karczauningkon).

Balmsdorf, ob. Harykowce.

Balnica, wś, pow. Lisko, o 6 kil. od st. p. Wola Michowa, w parafii gr. katol. Maniów.

Balniczka, potok, także Balnickim zwany, w obrębie gminy Balnicy w Galioyi. Wypły­wa pod grzbietem Beskidu lesistego, na samej granicy Galicyi z Węgrami, na polanie Bubnin zwanej, płynie w kierunku północnym przez wieś Balnicę, przybierając liczne potoki gór­skie, spływające z Beskidu, tak od wschodu, jak zachodu, i po ¾ milowym biegu uchodzi w obrębie gminy Maniowa z lewego brzegu do potoku Osławy. Br. G.

Balnów, wś, pow. dzisieński. Była tu ka­plica katolicka, par. Hermanowicze.

Balnowice, niem. Belsmdorf, wś w pow. namysłowskim, o 2 w. od Namysłowa, filia katolickiej parafii Krzyżowniki; owczarnia za­rodowa.

Balogfalva, st. dr. żel. z Fülek do Misz­kowca na Węgrzech.

Balschau, ob. Balczewo.

Balschkehmen, Baltzkehmen (niem.), wś, pow. darkiański, w pobliżu Darkian.

Balse, dwór pryw. w pow. szawelskim, nad Wyrwitą, o 50 w. od Szawel.

Balszyn, niem. Balschin, wś, pow. szyło­karozemski, w pobliżu st. poczt. Kalningken.

Baltadohnen, inaczej Eymenischken (niem.), wś, pow. pilkaleński, w pobliżu st. poczt. Kraupischken.

Baltikallen (niem.), wś, pow. kłajpedzki, niedaleko Kłajpedy.

Baltin, przysiółek do Seletina (ob.).

Baltinosa, przysiółek do wsi Kapu-Ko­drolui (ob.).

Baltrischken (niem.), wś, pow. ragnecki, niedaleko st. p. Wischwill.

Baltruschaten, Baltruscheiten, Baltruschelen, Baltruschen, Baltruschkehmen, Baltrupoehnen, niemieckie nazwy wielu wsi w pow. ragneekim, pilkaleńskim i nizinowym.

Baltycki port (po niemiecku Baltische-port), do r. 1762 zwany Rogerwck, miasto portowe w gub. estońskiej, pow. harieńskim, o 368 w. koleją „bałtycką" od Petersburga, nad zatoką Rogerwick. Zamierzono urządzić tu port wojenny, jako mogący mieścić znaczną flotę, ale z powodu, że północna jego część zupełnie jest otwarta od strony morza, zaniechano tego zamiaru. Okręty, idące z Messyny z owocami krajów południowych, starają się jak najwcze­śniej zawinąć do tego portu; wyładowują tu swój towar, który wysyła się do Rewla i Pe­tersburga lądem. Oprócz takich okrętów, inne nie nawiedzają Baltyckiego portu, z powodu bliskości Rewla i braku powrotnych ładunków. Liczy się się tu mieszkańców 3159, st. p. Z B. do Rewla 45 wiorst.

Bałtyckie morze, Bałtyk, (od łotewskiego słowa baltos, biały, z powodu barwy niektó­rych jego brzegów, pokrytych białym wapien­nym kamieniem), po niemiecku zwane Ostsee, to jest morze wschodnie; zwane dawniej wendz­kiem lub sarmackiem, wielka zatoka morza nie­mieckiego, oblewająca brzegi północno-zacho­dniej części Rossyi, wschodniej Szwecyi i Da­nii, i północnej części Prus. Przypuszczają, że juź Fenicyanie nawiedzali te brzegi, zaku­pując tu bursztyn; ale rzecz ta nie jest udowo­dniona. Rzymianie rzeczywiście docierali brze­gów morza bałtyckiego, nazywając je Kodań­ską zatoką (Sinus Codanus). Potem rozmaite narody zamieszkiwały pałudniowe brzegi tego morza; najpotężniejsi z nich byli Wendowie, naród słowiański, i od nich morze bałtyckie nazywano wendzkiem albo wendyjskiem. W pół­nocnej i północno-wschodniej jego stronie mie­szkali Finnowie, w zachodniej Gotowie i inne narody germańsko-skandynawskie, całe zaś pomorze bałtyckie od Wisły do Elby czyli La­by zamieszkiwały słowiańskie plemiona rozma­itych nazwisk. Miasta hanzeatyckie, powsta­łe ze słowiańskich, jak Lubeka, Brema, Ham­burg, nabrały pewnego znaczenia na morzu baltyckiem od połowy XIII wieku; Polska za czasów Bolesława Chrobrego już panowała na tem morzu od Gdańska do Kamina. Przed pierwszym podziałem Polski, Baltyk oblewał jej prowincye: Pomorze książęce, województwo pomorskie, powiat gdański, województwo mal­borskie, biskupstwo warmińskie, Prusy ksią­żęce, część Żmujdzi, Inflanty i Kurlandyą. Traktatem nysztadzkim w r. 1721 Rossya zy­skała na Szwecyi cały brzeg morza bałtyckie­go od Wyborga do Rygi. Przyłączenie Kur­landyi w r. 1795 i Finlandyi 1743 i 1809 r. rozciągnęło panowanie Rossyi nad wschodnim brzegiem morza bałtyckiego od Torneo do Po­łągi. Zachodni brzeg jego należy obecnie do Szwe­cyi i Danii, południowy do Prus; ostatnie krańce bałtyckiego morza, z zatokami jego, są: na pół­noc Torneo (60° 51' półn. szer.), na południe Szczecin (53° 30' szerokości północnej), na