Page:Konkani Viswakosh Vol1.pdf/270

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has not been proofread.


इझ्राएल

Izrail Map-Konkani Vishwakosh.jpg

इझ्राएलांत सैमीक उदका सांठे सामक्या उण्या प्रमाणांत आसात. जॉर्डन न्हंयचे वट्ट 320 किमी. लांबायेतले 118 किमी. इझ्राएल-जॉर्डन हांचे शिमेचेर आसा. हेभायर यॉरकोन, किशॉन आनी यारमुक ह्यो हांगाच्यो मुखेल न्हंयो आसात. 165 किमी. क्षेत्रफळाचें किनेरेट तळें (गॅलिली दर्या), मेल्ल्या दर्याचो दक्षिणेवटेनचो ¼ वाठार आनी उत्तरेवटेनचें हुला तळें हांचेर इझ्राएलची सत्ता चलता.

देशाचें हवामान भंयमध्यसागरी आसा. शिंयांदिसांनी पावस पडटा जाल्यार गीम सुको आसता. जानेवारी म्हयन्यांतले चडांत चड तापमान 20.90 से. आनी उण्यांतउणें 4.40 से. इतलें आसता. ऑगस्ट म्हयन्यांत तें चडांतचड 40.20 से. जाल्यार उण्यांतउणें 18.40 से. आसता. पावस उत्तेरवटेन सुमार 107 सेंमी. जाल्यार दक्षिणेवटेन 3 सेंमी. मेरेन पडटा.

दक्षिण-उत्तर हांगाचो असमान पावस, ऊंच सकयल वाठार, वाळवंट आनी दर्या लागीं आशिल्ल्यान इझ्राएलांतली भूंय शेतवाडीखातीर चडशी उपेगाची ना. तातूंत चुनखडयेचें प्रमाण बरेंच चड आसा.

हांगाची वनस्पत चडशी नश्ट जावन गेल्या. पूण सरकारी यत्नांनी कांय जाग्यांचेर पायन, ओक, निलगिरी हीं झाडां रेयल्यांत. तेभायर हांगा बाभळ, करोबा, खाजूर, विगंडविंगड वखदी वनस्पत तशेंच हायसिंथ, क्रोकस, ट्यूलिप हीं फुलझाडां दिसून येतात. मोसंबी, संत्रां, पेरां, केळीं, अनसां हांचीं पोरसां तयार केल्यांत.

कोलो, तरस, रानदुकर, हरण, रानमाजर, मुंगस ही मोनजात हांगा आसा आनी सुमार 40 जातींचीं सुकणीं हांगा आसात. केन्नाकेन्नाय टोळांच्यो घुरयो येतात.

इतिहास: बायबलाच्या पोरन्या करारांत वर्णन केल्लेप्रमाण इ.स.प. दोन हजार वर्सांपयलीं अब्राहम हाणें ज्यू संस्कृतायेचो बुन्याद घाली.

अब्राहमच्या वंशजांनी ज्यूडा आनी इझ्राएल हीं राज्यां निर्माण केलीं, पूण इ.स. 70 वर्सा रोमनांनी हीं राज्यां नश्ट करून तांका पॅलॅस्टायन् हें नांव दिवन आपले सत्तेखाला हाडलीं. फुडें धर्मीक अत्याचारांक लागून कितलेशेच ज्यू देश सोडून जगभर पातळ्ळे. पूण तांचो एकचार मात तिगून उरलो. 19 व्या शेंकड्याच्या दुऱ्या अर्दांत ‘झायनिझम’ ची थापणूक जाली. ज्यूं खातीर पॅलेस्टायन हें स्वतंत्र राज्य आसचे असो ताचो उद्देश आशिल्लो. ब्रिटिशांनी पयल्या म्हाझुजांत पॅलेस्टायन आपले सत्तेखाला हाडलें आनी तांणी ज्यूंच्या वेगळ्या स्वंतंत्र राज्याच्या अस्तित्वाक तेंको दिलो. ज्यू लोकांनी थळाव्या अरब जमीनदारांकडल्यान जमनी विकत्यो घेतल्यो आनी थंय आपली वसणूक केली. हे जमनीचे मालकेखातीर झगडीं सुरू जालीं, पूण निमणें 14 मे 1948 वर्सा इझ्राएल हें ज्यू राश्ट्र निर्माण जालें. डेव्हिड बेन गुरिअन पयलो पंतप्रधान आनी कायीम व्हायटसमान पयलो अध्यक्ष जालो. 1949 त इझ्राएल संयुक्त राश्ट्रांचो सभासद जालो. अरब राश्ट्रांवांगडा हाचीं झुजां चालूच उरलीं. 1956 त जाल्ले सिनाईचे लडायेंत इझ्राएलाक जैत मेळ्ळें. तांची वाडपी शक्त मतींत दवरून आनी अरब राश्ट्रांकडलीं झगडीं उणीं जावचेखातीर संयुक्त राश्ट्रांनी इझ्राएल आनी अरब राश्ट्रां हांचेमदल्यो शिमो थारावन दिल्यो आनी थंय आपलें सैन्य दवरले. पूण झगडीं थांबलीं नात. 1967 त 1973 त पर्थून व्हड झुजां पेटलीं. पी.एल्.ओ. (Palestinian Liberation Organisation) च्या फुडारपणाखाल अरबांनी इझ्राएलाआड झूज चालूच दवरलां. आरब आनी इझ्राएल हांचेमदीं संयुक्त राश्ट्रां आनी हेर संघटनानी आनी देशांनी सवस्तकाय हाडपाचो यत्न केलो, तरी दोगांमदलो वाद पुरायपणान सोपूंक ना. डेव्हिन बेन गुरियन पर्थून 1955 त वेचूंन आयलो. 1963 त ताणें राजीनामो दिलो आनी लेव्ह एश्कोल हाणें सत्ता हातांत घेतली. 1969 त ताका मरण आयलें. 1969 त इझ्राएल लोकांनी गोल्डामायर हे बायलमनशेचा पंतप्रधान जावपाखातीर निवड केली. तिचे उपरांत 1974 त इत्झाक राबिन,