88
lang kanunay sa kuwarta, kadaghan niya uyamot luwasa sa mga kalisud! ¡Walá na maka-ilá!
Oo; maó gayud kini ang kalibutan. Kung kita anaa sa itaas, ang tanan magahangad kanato, magayamyam sa dakung pagtahod sa atong ngalan, magapunó kanato sa dalayeg; apan kung kita mahulog, walá na kanatoy manlingi ang mga higala mangalimot dayon, wala nay makailá kanató. Ug kun ning kahimtan ra, kitá musangpit, ang atong tingog, dili dunggon, kanato walay mutagad ag kitá isalikway pa hinoon... ¡Oh! Kálibutan. Kalibutan!
Si Leon wald mahagtingog, miduko ug puno sa kaulaw, milakat. Linumsan sa kasakit ug sama sa usa ka bu ang, siya nagapatoratoy lamang: ¡Walay gidulong!
Niadtong higayona, ang hunahuna niya nahisama sa usa ka sakayang walay bansa'an ng na bugtuan sa lawig: gianod sa masulogong dagat sa handumanan. Ang tanang kaagi niya, gikan niadtong mga malinawng adlaw sa kabata, hangtad sa panahon sa kalipay ug unyá, sa dayon na ang kasakit, ingog nagabatog bag-ong kinabuhi, nabanhaw ug iyang gisubay. Pagpanggá sa amahan, mga parayeg sa hinigugma, mga masipang halok, gakús, sa-ad ug panumpa niini, mga bulawanong nilang damgo, pegaalig sa unaabut. ¡iyang gibati pagbalik! Ap-n ¡ay! sa kalít daw unús nga milumpag niadtong tanan, mipuli dayon kaniya ang kasakit, ang kasakit nga nagapunó sa luha sa iyang kinabuhi, naga hiló sa iyang kasingkasing ug nagapatay sa iyang kalag...
¡Ah! ¿magaunsa pa ako dinhi sa kalibutan?—
