دیوانی خانای قوبادی/تەرجیعبەند

by خانای قوبادی

گومڕای سەرنگوون

گومڕای سەرنگوون، گومڕای سەرنگوون	گومڕای بێخەبەر، گومڕای سەرنگوون
شەو و ڕۆ نەفیکر جۆیای دنیای دوون	غافڵ جە کەردەی کارساز بێچوون
وێنەی وەرینان ئەولاد ئادەم	وە کۆشین بەرشین جە دنیای ماتەم؟
کوانێ مورسەلان شەریفکەردەی حەق؟	کۆن مەشایخان سوبخێز شەفەق؟
کوانێ ئیمامان ڕەهبەر نەڕای دین؟	کۆن مووسای کەلیم گوزیدەی یەقین؟
کۆن ڕەنگ ڕەونەق یووسف کەنعان؟	کۆن دێوان دێو حوکم سولەیمان؟
کۆن شوعەیب و شیس، عیسای بن مەریەم؟	کۆن «خليل الله»، جەرجیس و ئادەم؟
کۆن سەدای تەکبیر نەعرەتەی حەیدەر؟	کوانێ «ذوالفقار» بڕندەی دووسەر؟
کۆن نام و نیشان ئەحمەد و مەحموود؟	کۆن نوورسەدای سوب نەغمەی داوود؟
کۆن حەسەن، حوسێن، ئال پێغەمبەر؟	کۆن چوار یاران ڕەسوول سەروەر؟
کۆن تیپ قوشەن ئەسحابان تەمام؟	کۆن حەمزە و عەباس، بەوران نێکنام؟
کۆن پیران پیر دانا «ذوالجلال»؟	کۆن سوار غەیب، وەیس یەمەن ماڵ؟
کۆن موسەننیفان عیلم شەریعەت؟	کۆن ئەولیایان دەریای حەقیقەت؟
کۆن شان و شەوکەت عەبدوڵڵا و عومەر؟	کۆن تاج لەولاک ڕەهنومان ڕەهبەر؟
کۆن ئیمام قاسم، میر تورکستان؟	کوانێ بایەزید قوتب ڕووی جیهان؟
کۆن عەبدۆلمەناف، چەنی غەزالید؟	کۆن ئەباسەعید، خالیدبن وەلید؟
کوانێ ئینس و جین نەڕووی سەرزەمین؟	کۆن پەهڵەوانان سام سەهمگین؟
کۆن زاڵ و ڕوستەم، بەهرام گۆڕگیر؟	سا کۆن کەیکاوس، پادشای دلیر؟
کۆن باهووی بەرز، فەرامەرز شێر؟	کوانێ جەهانبەخش، ئەژدیهای دلێر؟
کۆن برزوو و تەیموور، چەنی ڕوویینتەن؟	سا کۆن نەقاشیی فەرهاد کۆکەن؟
سا کۆن لەشکر گەوران مەلعوون؟	کوانێ مۆعتەسەم، کۆن دەستگای قاروون؟
کۆن فیرعەون، مەکەرد دەعوای خودایی؟	کۆن قاروون غەرق، گەنج دنیایی؟
کۆن موڵک و ئەمڵاک بازاڕ نەمروود؟	کۆن تاج و تۆمار شەدداد مەردوود؟
کۆن نەزم جامی، دوڕڕ سەدەفڕێز؟	کۆن مەولای ڕۆمی؟ کۆن شەمس تەبرێز؟
یەکسەر کۆچ کەردەن شین وەجای موقیم	نیم ئەهل بەهەشت، نیم نار جەحیم
بەعزێ گیر بەدەست ئاهیر سۆزەن	بەعزێ جەمینش گڕان نەورۆزەن
بەعزێ سۆزانەن سەرتاپای قەدەم	بەعزێ دڵگوشاد، ئەو نەدارۆ غەم
بەعزێ شەرمەسار کردار وێشەن	ڕۆی «يوم المات»، هەرکەس بە وێشەن
بەعزێ ڕووگەردان ڕۆی قیامەتەن	بەعزێ مەسکەنش ماوای جەننەتەن
بەعزێ گرفتار عەزاب سەختەن	بەعزێ سەرئەفراز شاهـ سەروەختەن
بەعزێ بێقەرار، دیدە نمینەن	بەعزێ نائومێد ئیمان و دینەن
بەعزێ مەپۆشان جە حەولەی حەریر	بەعزێ موقەڕڕەب پادشای کەبیر
بەعزێ مەنۆشان جە حەوز کەوسەر	بەعزێ ساکینەن جە قوببەی ئەحمەر
بەعزێ ئینتیزار لوتف حەمیدەن	بەعزێشان مەشغووڵ زیکر و تەوحیدەن
بەعزێ عەیششان چەنی حۆرییان	بەعزێ فاریغەن جە ڕەوزەی ڕیزوان
بەعزێ مەلەرزۆ جە خۆف سیڕات	بەعزێ مەڕێزۆ ئەسرین چون سێڵات
بەعزێ مەکێشۆ هەردەم ئا‌‌ه سەرد	بەعزێ بە عەموود مەکەراش بە گەرد
هەر یەند مناڵان، مەکەران زاری	فێشتەر دەردشان پەی مەبۆ کاری
دڵە بزانە ئینە وەعزتەن	تۆ چی؟ چون یانە سزای سەختتەن!
سا گێرە نەگۆش پەند و نەسیحەت	ویەرد وە کردار کەسب ئاخیرەت.

دنیای مەککارە

دنیای مەککارە، دنیای مەککارە!	دنیای حیلەباز، کۆنەی مەککارە
بێوەی حیلەباز، بەد پەتیارە	پێچاپێچ وەردی، چەواشەچارە
موتریب مووکەش، مەیبەخەش مەستان	زەواڵ ساکین، زۆر زبەردەستان
شووم شەڕ، ئاشووب، شیت زوڵمات شەو	مینای سەفشکەن، ساختەی کۆژەی نەو
نەڕاد نەردباز، نەرد بەدکەندە	شا جە تەخت ئەنداز، غوڵام پەرگەندە
چەنی کەس تا سەر، دۆستی نەکەردە	بێ شەرت و بێ شۆن، کەس چار نەبەردە
جەللاد قاتڵ، ڕەهزەن ڕاهان	فەرق نەکەردەی کەس، گەدا تا شاهان
عەجووزەی بێشەرت، شووم شەڕئەنگێز	عەرووس ساحیر، خوون دامادڕێز
ئەرێ هەی دنیا! جە شیراز تا شام	جە قاف تا بە ئەلف، کێت ناوەرد بە دام؟
جە کەیخوسرەوان، کێت نەفرێونان؟!	کەوکەبەی دیوان کێت نەشێونان؟
کێ بی تا وەسەر نامداریت کەرد؟	کێ بی تا وەسەر میوەی باغت وەرد؟
سیاهیی وە ماڵ کێدا نەشەندی؟	تەخت و بەخت جە دەست کام شا نەسەندی؟
وە کێ نەشانای مەودای قەبزەی تێغ؟	بنچینەی ئەولاد کێت ناوەرد جە بێغ؟
چەنی کێ تا سەر ئاخر ئاوەردی؟	کێ داخڵ وە شار خامۆش نەکەردی؟
چەنی گشت عالەم شمشێربزیت کەرد	ئەوەڵ تا ئاخر دەستئەندازیت کەرد
بە کێ نەنمانای زەوق جەوانیی؟	بە کێ ناوەردی شادپەشیمانیی؟
گەنجداران شاد بین وە گەنج وێشان	جام بادەی مەوت، تۆ نۆشای پێشان
جە نامئاوەران شاهان مازی	بە حیلەسازیی کێت نەدا بازی؟
جە شا تا قەیسەر، جە قەیسەر تا میر	قەبزەی مەرگ نە فەرق کێ نەکەردی گیر؟
جە پێشانییان تا کەیانییان	جە ئەشکانییان تا ساسانییان
یەکایەک خەرقەی ڕای نیهان پۆشان بەردت وە ماوای شار خامۆشان
کەیومەرس کەی، بەو کردگارەوە	تەهموورس شا، بەو بەزم باز شکارەوە
شا جەمشید بەو زەوق نۆشای جامەوە	فەررەیدوون بەو فەڕ ڕۆی ئەیامەوە
سەلم و توور بەو سان بێشومارەوە	مەنۆچەر بەو قین خەشم و قارەوە
ئەفراسیاب بەو سان تیپ و سوپاوە	کەیخوسرەو بەو تاج زینەتنماوە
کەیقوباد بەو تیپ بەزم و ڕەزمەوە	قەهرەمان بەو قین قەست و جەزمەوە
زوحاک بەو غەزەب جەفا و جەورەوە	کەیکاوس بەو عەیش تەرز و تەورەوە
هۆشەنگ بەو شاهیی ڕووی جیهانەوە	تەهمتەن بەو گورز، بەو کەمانەوە
چەند شاهان جە تەخت ئاوەردش بە وار	چەند پەهڵەوانان کەردش نگوونسار
دەقیانووس بەو گەنج خاک نیهادەوە	بەو زەوق مەجلیس نۆشای بادەوە
کوا سەدای تەپڵ کووس کەیانان کەی؟	کوانێ بەیداخان شنەوای دەشت ڕەی؟
چەرخ دنیای دوون دەوەندەی دەوران	کوشندەی شێران، سەرکەندی بەوران
یەکایەک بادەی جام تۆ نۆشان بەردی وە ماوای شار خامۆشان
حاتەم بەو سەخای کەرەم کەردەوە	لوقمان بەو شیفای دەوای دەردەوە
هۆشەنگ شا بەو پەڕ باز و بەندەوە	سیاوەش بەو هوون دەعوامەندەوە
گوشتاسپ بەو بەزم دەنگ دلێرەوە	ئەردەشیر بەو چنگ پەنجەی شێرەوە
سوهراب بەو بەزم بێسوود کەردەوە	ئەویچ بەو دەعوای ڕۆی نەبەردەوە
یەکایەک بادەی جام تۆ نۆشان بەردت وە ماوای شار خامۆشان
بەهمەن بەو بازووی زۆر و زاتەوە	دارا بەو دارای حکووماتەوە
ئەسفەندیار بەو دەعوای شۆڕ و شەڕەوە	فەیلەقووس بەو گەنج بەیزەی زەڕەوە
ئەسکەندەر بەو فەتح جیهان کەردەوە	بەو سەد بەستەی نامئاوەردەوە
بەهرام بەو شەوکەتارای ڕەزمەوە	بەو ئینشای مەشهوور نەسر و نەزمەوە
نەوشیروان بەو عەدڵ کەسنەدارەوە	خوسرەو بەو تەڵای دەستئەفشارەوە
شاپوور بەو شاهیی نامئاوەرەوە	بەو موتیعیی دین پێغەمبەرەوە
ئەدرەشیر بەو هەیبەت سوپاوسانەوە	بەو ئیقلیمگیریی ڕووی ئەییامەوە!
سام نەریمان بەو سپەرەوە	زاڵ زنجیربەر بەو هونەرەوە
جەنگیزخان بەو چنگ غەزەببەندەوە	ئەو شاهیی جە دەست شاهان سەندەوە
زەوارە بەو زۆر کەتف مشتەوە	چەند پەهڵەوانان بەو زۆر کوشتەوە
فڵامەرزیەڵ بەو سپەرەوە	جەهانبەخش بەو هەیبەت خیرەسەرەوە
تەیموور بەو کەمان، بەو تیر و سوپەر	دوشمن جە دەستش نمەشی وەبەر
جیهانگیریەڵ، مەرد دلاوەر	جە مەعرەکە و جەنگ، بەوێنەی ئەژدەر
یەکایەک خەرقەی ڕای نیهان پۆشان بەردت وە ماوای شار خامۆشان
داستان سانی، پێغەمبەران گشت	نەبی و مورسەلان، جوملەی دای بە کوشت
ئەوەڵ کە ئادەم «صفي الله» بی	شیس چەنی ئیدریس، نوح دەریا بی
هەم ساڵح، هەم هوود، ئیبراهیم خەلیل	ڕازی بی وە زیبح قۆچ ئیسماعیل
ئیسحاق و یەعقووب، عیسا، هەم ئەسبات	یوسف و شوعەیب، سیڕڕ غەیب جەلات
گوستاخیی مووسا، ڕەشیدیی هاروون	یووشەع چەنی نوون، ئەییووب و شەمعوون
هوود و دانیال، ئەرمیا و حیزقیل	ئیلیاس چەنی خزر و زالکفل
یونس و داوود، حوکم سولەیمان	ڕام کەرد ئینس و جن، بسەندش دێوان
جەرجیس و شەمعوون، عوزەیر ئەعزەم	یەحیا و زەکەریا، عیسا بن مەریەم
تا هیجر خاتەم، خەتم پێغەمەر	یەعنی موحەمەد، شافیع مەحشەر
یەکایەک بادەی جام تۆ نۆشان بەردت وە ماوای شار خامۆشان
کوا خان و سوڵتان، میر و بەگلەران؟	کوانێ غوڵامان، کوا خدمەتکاران؟
کوا چابوکسواران، جە عەرسەی مەیدان؟	هەی مەی کەرد وە ئەسپ بەحری نەژادان
کوا فەرهاد چین کەندەی بێستوون؟	جە عیشق شیرین وێش کەردەن زەبوون
کوانێ زڵێخا گەردن شووشەی زەڕ؟	جەمین قورس خۆر، باڵا چوون عەرعەر
کوا جوانیی شیرین، شۆخ ئەرمەنی؟	کوانێ خەرامان، نازدار چینی؟
کوانێ هۆمەیلا، لەیلای عامری؟	ئەبرۆ چوون کەمان، زوڵفان عەمبەری
یەکایەک دنیا، بادەی تۆ نۆشان بەردی وە ماوای شار خامۆشان
ئەرێ هەی دنیا، دنیی بێحەیا!	چەنی هیچکامیان نەکەردی وەفا
هەمیشە خەریک ئەفسوونبازی بی	پەی فەوت یاران دایم ڕازی بی
کوانێ تیجاران، ساحێب قەتاران؟	دایم نە گەردش پەی بەهای شاران
کوا بازرگانان ساحێب مەتای چین؟	کوا دووکانداران پەڕ ئەشیای ڕەنگین؟
کوا عاقڵمەندان پەڕ عەقڵ و تەدبیر؟	کوا میرشکاران دەوەندەی نەخچیر؟
کوا نەوجەوانان سەرمەست و مەدهۆش؟	جە عیشق وێشان دایم دڵ وە جۆش
کوانێ میعماران نادیرەی دەوران؟	مەکەردن تەمام قەسر و ئەیوانان
کوا نەجاڕباشیی سەرباشقەی نەجاڕ؟	مەکەردش تەمام ئەیوان و تەلار
وە دایم خەریک دنیابازی بین	کەس وە موڵک وێش ڕازی نمەبین
پەی ماڵ دنیا تەڵاش مەکەردەن	تا سەر وە سەرای ئەڵحەد سپەردن
کەس دڵشاد نەبۆ وەی دنیای فانی	دۆست کەش نییە ئەو جە نەهانی
خانا جە داخی دنیای پەڕئەفسوون	دایم غەمبارەن، ڕەنگزەرد و زەبوون
یەقین ئەی دنیایچ وە باد سەڕسەڕ	مەشۆ وە فەنا ئەمپەڕ تا ئەوپەڕ
گشت مەبۆ وە گەرد، مەشۆ وە سەما	بە ئەمر مەعبوود حەیی بێهەمتا
باقی وەسەلام ئەمجار کۆتا بی	سەلات و سەلام بەر موستەفا بی.

هەی یاران نیان

هەی یاران نیان، هەی یاران نیان	نەفەس شووم، سەد داغ وە جەرگم نیان
نەهگاریی دڵم لێم بییەن عیسیان	ڕایەخم وە مەرد، تۆ نەکشای وە ژیان
مەر نەبیوڵڵا عەزیم ئەنبیان بوازۆ شیفام، وەرنە ڕووم سیان
چون بێشعوور و شێت بێچارەم	هەمسایەی مەریخ، زوحەل ستارەم
بازم وەردەی دەست نەفس ئەممارەم	جە سوورەت موسحەف چون دێو ئاوارەم
مەر «خاتم الرسل، املح الاديان» بوازۆ شیفام، وەرنە ڕووم سیان
ئاخ وەی من، پەی وێم فرە دڵگیرم	شەریک شەیتان شووم شەریرم
جە ژەنگ عیسیان، تارەن زەمیرم	تەوحید وتاعەت، شییەن جە ویرم
مەر شەفاعەتخوازیی زومرەی عاسییان بوازۆ شیفام، وەرنە ڕووم سیان
خانەموقێڕڕم من بە گونای وێم	هەوای نەفس شووم، ئینە کەردەن پێم
بە وێم مەزانان، خەرابەن خەدێم	هەرچە وێم کاڵان، گشی مەیۆ نەڕێم
مەگەر کە شافیع زومرەی عاسیان بوازۆ شیفام، وەرنە ڕووم سیان
عەجەب چون شەیتان بە وێم مەغروورم	تۆشەی قیامەت نییەن زەروورم
فرە نافەرمان جە ڕای حەق دوورم	چمان جە یاران وە پای سەبوورم
مەر هەم «محمد خير الانبيا»ن بوازۆ شیفام، وەرنە ڕووم سیان

دڵ بیەن سەرشار

دڵ بیەن سەرشار، دڵ بیەن سەرشار	دڵ بیەن جە جام مەعسییەت سەرشار
کەس نییەن چون من عاسیی خەتابار	عیبرەت لێم گرتەن تائیفەی کوففار
«يا دائم الفضل!» ڕەحمەت بێشومار «احفضي بالفضل، من عذاب النار»
من بەندەی موزنیب ساحێب تەقسیرم	بەردەن هەوا و نەفس، نامت جە ویرم
هەرچەند شایستەی حەبس تەعزیرم	بافت سزای سەخت نار سەعیرم
«يا عظيم العفو!»، تەوبە و ئیستیغفار «احفظني بالفضل من عذاب نار»
مەئیووسم کەردەن هەوای نەفس شووم	غەیر جە زات حەق کەس نییەن ئەرجووم
فرێ ڕووزەردم جە فیعل مەزمووم	نەدارۆن تاقەت نائیرەی زەقووم
«يا كثير اللطف!، قديم الاخبار احفظني بالفضل من عذاب النار»
مەلەرزوون جە خەوف چون شاخ عەرعەر	جە هەیهات هەیهات سەخت پڕخەتەر
جە تەنافبازیی سیرات مەحشەر	جە نرکەی نیران نائیرەی سەقەر
«يا غافرالذنب، ذالجود، جبار! احفظني بالفضل من عذاب النار»
سەفابەخش بەزم سۆفیان ساف	نیگارندەی چەتر بەرز بێتەناف
«عميم الاحسان، خفي الالطاف	ساترالعيوب جة قاف تا بة قاف!
باجەتی ڕەسوول سەیید موختار «احفظني بالفضل من عذاب النار»
خانا ها جە خەوف زەمزەمەی حیساب	جە شەکوەی دیوان «شديدالعقاب»
چون مەل نە ئایر، جەرگشەن کەباب	هەردەم مەواچۆ بێ پەردە و حیجاب
«يا جل الاحسان»، سڕپۆش سەتتار! «احفظني بالفضل من عذاب النار»

حەوت تەرجیعبەند

١
قەدیم موتڵەق، قەدیم موتڵەق!	یا قایم بە زات، قەدیم موتڵەق!
حەیی بێزەواڵ، قەییووم بەرحەق!	نیگارندەی نەقش نۆ تاق ئەزرەق!
لاهووت، بێشەریک، بینای بێمانەند!	یەکتای بێنەزیر، بێ میسل و پەیوەند!
«واجب الوجود لا احصي ثنا»	مونەززە‌‌‌‌‌ جە عەیب، عاریی جە مەنا!
مونشیی ڕەقەمسەنج، ئینشای شادی و زەوق	بێپەروا جە تەعن، ئەشیای تەحت و فەوق!
بەخشەندەی بزورگ، بێباک جە تانە	نازکێش زومرەی خوێش و بێگانە!
بۆ بەشق ئەو شا، بێحەد سیفاتەن	باعیس ئیجاد گشت مەخلووقاتەن
باجەتی سەیید «ختم المرسلين	شای «قاب قوسين، رب العالمين»
بە حەق ئەرباب ئەو زیندەداران	بە ئیخڵاس پاک تاعەتگوزاران
خانای قوبادی مەعسییەتبارەن	فریفتەی شەیتان شووم بەدکارەن
جە فیتنەی شەیتان شەیتەنەتپیشە	جە شوومی ئەی نەفس دوور جە ئەندیشە
تا «يوم الممات» نیگاهداریش کەر	عیلاج دەردان شەرمەساریش کەر!
پەی چێش نافەرمان شێت و مەغروورەن؟	چوون بێدەوڵەتان جە تاعەت دوورەن
مەگەر هەم بە ڕەحم چون تۆ ڕەحیمێ	«عميل الاحسان»، عەتا عەزیمێ
ببۆ بە ئیخڵاس گوناکاریی ئەو	ئەی کەمخدمەتی و شەرمەساریی ئەو
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٢
یاحەی! کەس چوون تۆ، پەرێ کەس نییەن	کەس چوون تۆ، بە داد موئمینڕەس نییەن
کەس چوون تۆ کەریم کەرەمدار نییەن	کەس چوون تۆ غەفوور، هەم غەففار نییەن
لوتفت بێشومار، عەفوت عەزیمەن	ڕەحمت بێپایان، عەتات عەمیمەن
جە قاف تا بە قاف، مەعنیشکاوان	کەس عەقڵش بە کونیەی زاتت نەیاوان
بێ شوبهە و شەریک، تاک تەنیانی	نەقشبەند وەزع دەور دنیانی
بزورگی و بەخشش، خەتمەن بە نامت	سەرسامەن شاهان جیهان جە سامت
قاهیران دەور، جە قەهرت ماتەن	وەسف عەزیمت، بێحەد سیفاتەن
عەفوت جای ئومێد بێگانە و خوێشەن	لوتفت دڵنەواز گەدا و دەروێشەن
ئومێدم ئێدەن: لاشەریک، بێباک!	بەشق شای ئەوڕەنگ «وما ارسلناك»
جە عەرسەی مەحشەر، مەکەر تەریقم	بە جەزبەی تەوفیق، بدەر تەوفیقم
سەوگەند بە زاتت، یەکتای یەگانە!	نییەن جە عەرسەی دەور زەمانە
هەر تا کە زندەم، مەوجوود موتڵەق!	قەییووم قایم، قەدیم بەرحەق!
زوانم جە زیکر وێت مەکەر خامۆش	نامت با جەلام نەبۆ فەرامۆش
جیهانئافەرین، بەخشەندەی ئەکبەر	خانا بێچارەن، فریادڕەسیش کەرد
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٣
یاڕەب من بەندەی نافەرمان تۆم	بێپەروا جە فیعل عیسیان بێشۆم
حەیی لاشەریک، فەرد فەریادڕەس	کەریم کارساز، پەی بێکەسان کەس!
چون من گونابار مەینەت بە کۆیی	چون تۆ بەخشەندەی کەرەم بێشۆیی
چون من شەرمەسار شووم بەدکاری	چون تۆ کەرەمدار نیکۆکرداری
چون من نافەرمان، خەتاعەزیمی	چون تۆ ساحێب ڕەحم فەرد ڕەحیمی
چون من ڕووسیای جە تاعەت دووری	چون تۆ پادشای فەرد غەفووری
سەوگەند بە زاتت یەکتای یەگانە!	نییەن نە عەرسەی دەور زەمانە
مەعلوومەن جەلات حەیی تەوانا	قەییووم قائیم، قەدیم دانا
جەو پەی جە عیسیان دلێریم کەردەن	تەقسیرم جە حەد حیساب ویەردەن
ئەر ئەی فیدات بام!، نامت غەففارەن!	بەخشەندەگی و عەفو تۆ بێشومارەن
«يا عظيم العفو، لا احصي ثنا»	ئەر تۆ بە تاعەت ببەخشی گونا
ئەمرت موتاعەن، حوکم هەر حوکم تۆن	بەڵێ فیدات بام، سا عەتای تۆ کۆن؟!
من ئومێدم هەن جە تاعەی کوبرا	بە ئەڵتاف وێت، بێ بەیع و شەرا
خانای خەمخەیاڵ خاترشاد کەری	جە عەرسەی مەحشەر، سەرئازاد کەری
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٤
یاحەی! ئەر بەدخووم، ئەر پاکیزەخووم	گونای من چێشەن؟ ئافەریدەی تووم
شەڵڵای ڕۆی ئەزەڵ نەربیا وە جەور	نەکێشای تەسویر هەستیی من وەیتەور
سا کە کێشانت بینای باڵادەست!	من هەر سونع تۆم، ئەر خاسم ئەر گەست
حاکمی تۆ، هەم وێت کەر بە قازی	کەس بە سونع وێش چوون نییەن ڕازی؟
سونع تۆ بە دەست وێت ئافەریدەن	ئەر نەبۆت پەسەند، کێ پەسەندیدەن؟!
بەڵێ هەی عەلیم ئاگای سیڕڕ غەیب!	موبەڕڕا جە شیرک، عاری هەر عەیب
ئەوڕۆ کە هەستیی منت کەرد ڕەقەم	«ولله وبالله»، بە زاتت قەسەم
ئەر مەبی بە دەست من ئیختیارێ	جەو دەمدا دەرلاد مەکەردم کارێ
دونیای بێوەفای تۆ نەدیام بە چەم	نەکەوتام بەیتەور نە گێجاو خەم
ئێستە چونکە تۆ عەلیم دانا	بێ تەعلیم عیلم، دانا و تەوانا
ناڕەزایەتیی ئەجزای تەرکیبم	ئازاب دنیات کەرد وە نەسیبم
بۆ بەشق پاکیی پیریی تەریقەت	بە ڕوکن ئەحکام کوللی شەریعەت
بە قەییوومیی وێت، یا قایم بە زات	خانا جە دیوان عەرسەی عەرەسات
نەکەری جە فەیز فەزڵ وێت مەحرووم	نەنویسیش جە ئەهل مەخزوولان شووم
وەرنە بە زاتت. جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٥
پادشای شاهان ئیقلیم هەستی	نەققاش تەسویر بڵندی و پەستی
میعمار تەرکیب دەوران دڵکەش	دەفتەربەند نەوع هەفت و چار و شەش
بۆ بەشق قودرەت لاتەناهیی وێت	بە شکۆی عەزیم پادشاهیی وێت
جەی بەندەی عاجز، شێت دێوانە	نە هیچ بابەتێ مەگیر بەهانە
پەی چێش لایەزال، بێ شوبهە و مانەند؟	مونەززە جە قەید چون و چرا و چەند
غەیر جە زات تۆ نەدارۆن ئەندێش	هیچ ئەمرێ نییەن کەس بە دەست وێش
مەر کێن ئیختیار وە دەست وێشەن؟	سا خوردەگیری و بەهانە چێشەن؟
ئەر شێخ کوبرا، ئەر سۆفی سافەن	ئەر دانا و نادان، ئەر مووشکافەن
بێ جەزبەی تەوفیق چوون تۆ فریادڕەس	هیچکەس نەبەردەن پەی مەقسەد کەس
کەسێ جە ئیبلیس ساعیتەر نەبی	چوون جەزبەی تەوفیق تۆ، یاوەر نەبی
بە عەبەس بەرشەی جەفا بەردەنش	تەوقێ جە لەعنەت شی نە گەردەنش
بە سەعی و کۆشش ئەر نمەبی شووم	بەرسیسای عابید کەی مەبی مەحرووم؟
خانای خاترتەنگ جە عەرسەی مەحشەر	ئەگەر نەبەخشیش دەهەندەی داوەر
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٦
کەریم کارساز، بەخشندەی داوەر	ڕەونەقبەخش سەتح ڕەواق شەش دەر
تۆ ئەو قادری بە دەست قودرەت	بێ ئیمداد گەیب، بێ تەرز و سوورەت
بێ گونیا و خەت، بێ شەبەکە و سیم	بێ خشت و ستوون، ئوستاد و تەعلیم
بێ فیعلە و بێ ڕەنگ، بێ خامە و شەنگەرف	بە مەحز ئیزهار ئیشارەی دوو حەرف
سیمابگۆن سەقف نە سوپەهر بەرز	سەتح سەرزەمین، بێ تەرکیب و تەرز
جیهانئافەری، جیهاندار فەرد	نە عەرز شەش ڕۆ ئافەریدەت کەرد
بنازوون پەی سونع، پەی جیهانسازیت	پەی بەخشەندەگی و چیهرەپەردازیت
تەعالا نییەن کەس بە سیفاتت	عارییەن جە عەیب، بوزورگیی زاتت
بەڵێ هەی عەلیم ئاگای سیڕڕ غەیب!	گۆیای کەلیمەی بورهان لاڕەیب
خانا جە دەرگای زات بێزەواڵ	جە ڕووی گوستاخی، مەپەرسۆ هەواڵ
سا جە بەندەگان کێ تەقسیرشەن	کێ ساحێب قەزا، کێ تەقدیرشەن؟
گا شەیتان، گا نەفس شووم شەڕانگێز	مەکەری پێشان تۆ بە دەستئاوێز
مەنیەی نە گەردەن چەندین گۆناشان	بە ئاهر دۆزەخ مەدەی سزاشان
هەرچی ڕەزاتەن مەکەری تەقدیر	گشت کەردەی وێتەن، کێن ساحێب تەقسیر؟
چونکە بەیتەورەن، ئومێدم هەن پێت	ببەخشیم وە عیشق بێپەروایی وێت
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!
٧
یا قایم بە زات، قەدیم قەییووم!	هەرەند کەچڕەفتار، هەم بێ ئابڕووم
قەسەم بە زاتت، یاگەی ئومێدەن	ئەر مەکەیم وە سەنگ، ڕاستش هەر ئێدەن:
نە زەڕڕێو گۆنای نەفس ئەممارەن	نە فیتنەی شەیتان شووم بەدکارەن
هرچی مەکریۆ، بە ئیرادەی تۆن	کوسێ چکارەن، ساحێب وجوود کۆن؟
حاکمی و حوکم بێحەد ڕەواتەن	مەکریۆ و مەشۆ، هەرچە ڕەزاتەن
ئەمرت موتاعەن، مەشۆ وە ڕاوە	نییەنی وە تەنگ شاهـ و گەداوە
هەرچەند ئەی حەرفە جە ئەدەب دوورەن	خاریج ڕای شەرع ئەهل شعوورەن
قەسەم وە زاتت، گشت کەردەی وێتەن!	گۆنای کەس نییەن، بنیادەم شێتەن
چونکە تۆ بەیتەور ساحێب هیممەتی	«شديدالعقاب»، واڵا شەوکەتی
بە عیشق ڕەسووڵ سەیید سەروەر	جە زەلزەلەی سەخت هایڵەی مەحشەر
ڕەببا! بێشەریک، فریادڕەسین کەر	یا ڕەحیم، ڕەحمێ وە بێکەسیم کەر
وەرنە بە زاتت، جەلای زات تۆ مەکەروون ڕۆی حەشر، من شکات تۆ!