Scél Mucci Mic Dathó

From Wikisource

Jump to: navigation, search
For a modern English translation, see Tales Of Mac Dathó's Pig.

Boí rí amra for Laignib, .i. Mac Dathó a ainm. Bui cú oca. Im-diched in cu Lagniu uile. Ailbe ainm in chon, & lán hEriu dia aurdarcus. Tancas o Ailill ocus o Meidb do chungid in chon. I n-oen uair dano tancatar ocus techta Conchobair mic Nessa do chungid in chon chetna. Ro-ferad failte friu uile, & ructha chuci-sium isin ṁbruidin. Is í sein int ṡessed bruiden ro-boi i n-hErind in tan sin: .i. bruden Daderga i crích Cualand, & bruden Ḟorgaill Manaich, & bruden Mic Dareo i mBrefni & bruden Dachoca i n-iarthor Mide & bruden Blai briuga i n-Ultaib. Secht ṅdoruis isin bruidin ocus VII sligeda tréthi, & VII tellaige inti, & VII core, ocus dam ocus tinne in cach coire. In fer do-theiged iarsint ṡligi, do-bered in n-ael isin coire, & na tabrad don chét-gabail, issed no-ithed. Mani thucad ní don chét-tadall, ni bered a n-aill.

Ructha trá na techta 'na imdai chuci-sium do airiuc thuile dóib riasin feiss. Ro-raidset a n-athes[c]: "Do chungid in chon do-dechammar-ni ó Ailill ocus ó Meidb," ar tecta Connacht, "et dobertar tri fichit cét lilgach a chét-óir ocus carpat ocus da ech bas ḟerr la Connachta, ocus a chom-máin i cind bliadna cen-motha sin."

"Dia chungid dano do-dechammar-ni," ar tecta Ulad, "o Chonchobar, ocus ni messo Conchobar do charait, ocus dano do thabairt sét ocus indile; ocus doberthar a chomméit cétna i cind bliadna & biaid deg-caratrad de."

Ro-lá din i socht mór inti Mac Dathó, cor-rabi tri thráth cen dig, cen biad, cen chotlod, acht co immorchor ón táib co araile. Is and ro-ráid a ben riss: "Is fota in troscud itái; atá biad lat cen co n-essara. Cid no-tái?"

Ni tharat frecra for in mnaí, conid and ro-ráid in ben:

Tucad turbaid chotulta
do Mac Dathó co a thech,
ros-bói ní no-chomairled,
cen co labradar fri nech.
Asoí dosoi uaim fri fraig
in ferg fene co londgail,
a ben trebar dos-beir mod,
bith dia ceiliu cen chotlud.

In fer:

Asbert Crimthand Nia[d] Nair,
ni thardda do rún do mnaib,
run mna ní maith concelar,
main ar mug ni athenar.

In ben:

Cid fri mnai atbertha-su,
mani thesbad ní aire?
ní na téit do menma-su,
teiti menma neich aile.

In fer:

Cu Mesroida Mic Dathó,
ba holc lathe etha dó,
dofaeth mór fer find fria rath,
bid lia turim a chath.
Manip do Chonchobar berthair,
is derb bid mogda in gním,
no con ḟaicebat a ṡluaig
bas mó do buaib na do thír.
Mad do Ailill era leis
(leg. silis) falmag dar sin túaith,
do-don-béra mac Matach,
ata-nebla i luim lúaith.

In ben:

Tathut airle lim-sa ris
ní holc fri iarmairt ninni,
tabair doib-sium diblínaib,
cumma cia thoetsat immi.

In fer:

In chomairli doberi-siu
isí ním-déni cutal,
Ailbe do-roid dia;
nicon fes cia o tucad.

Iarsin atracht suas ocus nom-bertaigedar. "Bad maith dún tra," ol se, "ocus dona haigedaib dodn-ancatar." Anait side leis trí laa ocus tri aidche, ocus gairmter chuci fo leith techta Connacht. "Ro-bá-sa tra," ar se, "i n-im-ṡnim mor ocus cuntabairt moir co ro-glé dam, .i. doratusa in coin do Ailill ocus do Meidb, & tecat ar cend in chon co sochraid, ocus ros-bia lind ocus biad, ocus bertait in coin, ocus is fochen dóib." Buidig techta Connacht dond athesc.

Luid iarsin co tectaib Ulad. "Doratusa trá," ar se, "as mo chuntabairt in coin do Chonchobar, & bid uallach tiastar ar a chend .i. formná mathe Ulad. Bertait ascada, ocus ros-bia failte." Budig techta Ulad.

I n-oen ló imorro ro-dalait-seom & anair ocus aniar. Ni ro-follaiged leo-som dano. Táncatar dá cóiced hErend i n-oen ló co mbátar i ndorus bruidni Mic Dathó. Tic-seom féin immach ocus dogní failte friu. "Ni ro-bar-fachlisem a ócu, ar apaide is mo chen duib. Taít issin less." Lotar iarum uili isin ṁbruidin. Leth in tigi dano la Connachta ocus in leth aile la Ulto. Nir-bo bec dano in tech: secht ṅdoruiss ind, ocus L imdad etir cech da dorus. Niptar aigthe carat im ḟleid imorro bátar isin taig. Sochaide díb ro-ḟuachtnaig fri araile. Tri chét bliadan ria ṅgein Christ ro-bói in cocad eturru. Marbthair dóib dano in mucc Mic Dathó. Tri fichit gamnach co a biathad saide co cend VII ṁbliadan. Tri neim imorro no-bíata[r], co ro-lathea ár fer ṅ-hErenn impi.

Tucad dóib iarum in mucc ocus XL dam dia tarsnu cenmotha in biad ar chena. Mac Dathó fessin icond ḟerdaigsecht. "Mo chen duib," ar se, "ni dabar samail riss sin. Ataat aige ocus mucca la Laigniu. A testa desin mairfider dúib imbárach." "Is maith in mucc," ar Conchobar. "Is maith imorro," ar Ailill. "Cinnas rainnfither in mucc, a Chonchobair?" ar Ailill. "Cinnas," ar Bricriu mac Carbaid anuas ane, "bale itaat láith gaile fer ṅhErend acht ar-raind ar galaib ocus ar chomramaib? Ocus dorat cách buille díb dar sróin a cheile riam." "Dentar," ar Ailill. "Is cóir," ar Conchobar. "Atát gillai dún istaig roim-thigitar in cocrích."

"Ricfaiter a les do gillai innocht, a Chonchobair," ar Senlaech Arad al-luachraib Conalad aníar. "Ba menic ag méth díb d'ḟacbail acum-sa ocus rota Luachra Dedad fó tóin." "Ba méthiu an ag foracbaisiu ocain-ni, .i. do brathair fadéin .i. Cruachniu mac Rúadluim a Cruachnaib Conalad." "Nir-bo ḟerr saide," ar Lugaid mac Conrúi, "andás in Loth mór mac Fergusa maic Leti foracbad la Echbél mac Dedad i Temair Lochra." "Cinnas fir lib," ol Celtchair mac Uthechair, "Conganchness mac Dedad do marbad dam-sa ocus a chend do beim de."

Immo-tarla trá dóib fo deoid co tarat int oinḟer for firu hErend .i. Cet mac Matach. Do-fúargaib side imorro fair a gasced uas gaiscedaib int ṡluaig & ro-gab scín inna láim ocus dessid ocon muicc. "Fagabar tra," ar se, "do ḟeraib hErend tairismi comrama frim-sa no lécud na mmucci do raind dam."

Ros-lá i socht na h-Ulto. "Atchí, a Loegaire," or Conchobar. "Ni ba fír," ar Loegaire, "Cét do raind na mucce ar ar mbelaib-ni." "An bic, a Loegaire, co rot-acilliur," ar Cet. "Is bés dúib-si in far n-Ultaib," ar Cet, "cech mac gaibes gaisced acaib is cucain-ni cend a báire. Dochua[i]daisiu dano isin cocrích. Imma-tarraid dún inti; foracbais in roth ocus in carpat ocus na heocho. Atrullais fein ocus gai triut. Nis-toirchi in muicc fón innasin." Dessid side dano.

"Ni ba fír," or laech find mór do-dechaid assind imdai, "Cet do raind na mucci ar ar mbélaib-ni." "Coich andso?" or Cet. "Is ferr do laech andaisiu," or cach, "Oengus mac Lama Gabaid sin do Ultaib." " Cid diata Lám Gábuid for th'athair-siu ?" or Cet. "Cid ám?" "Ro-fetar-sa," or Cet. " Dochuadusa sair fecht and. Eigther immum; do-roich cách, do-roich dano Lám. Tarlaic urchor do gai mór dam-sa. Dos-leicim-se dano do-som in ṅgai cétna, co mben a laim de, co mbui for lár. Cid dobérad a mae do chomram frim-sa?" Téit Oengus ina suide.

"In comram do thairisem beus," or Cet, "no in mucc do raind dam-sa." "Ni ba fír ar-raind duit-siu chetumus," ar laech find mór de Ultaib. "Cia andso?" or Cet. "Eogan mac Durthacht sin," ar cách, [.i. rí Fernmaigi]. "Atchonnarc-sa riam," or Cet. "Cia airm i ndomḟacca?" ar Eogan. "I ndorus do thaige oc tabairt tana bó uait. Ro-héged immum-sa isin tír. Tanacaisiu fon égim. Ro-thelgis gai ḟorm-sa corra-ba as mo scíath. Dollecimse duit-siu in ṅgai cétna, colluid trét chend, oeus co mbert do ṡúil as do chind." Atotchiat fir hErenn co n-oén ṡúil. Messe tall int ṡúil aile as do chind." Dessid side dano.

"Frithalid dano, a Ulto, in comram beus!" ar Cet. "Nisraindfe innossa," ar Munremor mac Gergind. "Inné seo Munremur?" ar Cet. "Is me ro-glan mo gó fo deóid a Munremur," or Cet. " Ní ḟuilet trí thráth and o thucusa tri láich-cind uait im chend do chétmic as t' ḟerund." Dessid side dano.

"In comram beus!" or Cet. "Rot-bia són," ar Mend mac Salcholean. "Cia so?" or Cet. "Mend," or cách. "Cid ane," or Cet, "mac na mbachlach cusna les-anmannaib do chomram chucum; ar ba úaim-se fúair th'athair int ainm sin, .i. messe ra-ben a ṡail de do chlaidiub, conna ruc acht oen-chois úaim. Cid dobérad mac ind oen-choisseda chucum?" Dessid side dano.

"In comram beus!" or Cet. "Rot-bia," or laech líath mór forgránna do Ultaib. "Cia so?" or Cet. " Celtchair mac Cuthechair sin," or cách. "An bic, a Cheltchair," or Cet, "manip dom thuarcain fo chetóir. Ro-tanac-sa, a Cheltchair, co dorus do thigi. Foheged immum. Tánic cách. Tanacaisiu dano. Dot-luid i mbernai ar mo chind-sa. Do-reilgis gae dam-sa. Ro-thelgiusa gai n-aill chucutsu, co ndechaid triat [ṡ]liasait ocus tria uachtur do macraille. Atái co ṅgalur ḟúail ond uair sin, no co rucad mac no ingen duit ond uair sin. Cid dot-bérad chucum-sa?" Dessid side dano.

"In comram beus!" or Cet. "Rot-bia son," or Cúscraid Mend Macha, mac Conchobair. "Cuich seo?" ar Cet. "Cuscraid," or cách, "is adbar ríg ar deilb." "Ni buide frit," or in gilla. "Maith," or Cet. "Cucainn cetna thanacais do chét-gasciud, a gillai. Immatarraid dún issin chocrich. Foracbais trian do muntire, ocus is amlaid dochuadais ocus gai triat bragit, conna hetai focul fort chend i córai, ar ro-loitt in gái féthi do braget, conid Cúscraid Mend atot-chomnaic ond uair sin." Dorat tra fon n-innasin ail forsin cóiced uile.

In tan din rom-bertaigestar oc on muicc ocus scían inna láim, co n-accatar Conall Cernach istech. Is and tarblaiṅg for lár in taige. Ferait Ulaid imorro failte móir fri Conall. Is and rolá Conchobar in cennide dia chind ocus nod-mbertaigedar. "Is maith lind ar cuit do thairiuc," ar Conall. "Cia rannas dúib?" "Rod-dét dond ḟir nod-ranna," ar Conchobar, ".i. Cet mac Matach." "In fir a Chit," ar Conall, "tusso do raind na mmuicce?" Is and asbert Cet:

R.

"Fochen Conall! cride licce,
londbruth loga, luchair ega,
gusfland ferge! fo chích curad
crechtaig cathbuadaig adcomsa mac Findchoeme frim."
Conid and atbert Conall:

R.

"Fochen Cet,
Cet mac Matach! magen curad,
cride n-ega, eithre n-ela,
eirr trén tressa, trethan ágach,
cain tarb tnúthach. Cet mac Magach!
"Bid mend inar n-im-chomruic-ni ón," ar Conall,
"ocus bid mend inar n-im-scarad,
bid airscela la Fer ṁbrot,
bid fiadnaisi la Fer manath.
Adcichset airg loman londgliaid,
fer dar fer is taig seo innocht."

"Eirg ón muicc din!" or Conall. "Cid dano dot-bérad-su chucci?" ar Cett. "Is fir," or Conall, "do chungid chomraime chucum-sa. Dobér oen-chomram duit, a Cheit," ar Conall. "Toṅgu na toṅgat mo thuath, o ra-gabus gai im láim, nach menic robá cen chend Connachtaig fóm chind oc cotlud, ocus cen guin duine cech oen lá ocus cech oen aidchi." "Is fir," or Cet, "at ferr do laéch andó-sa. Mad Anluan no-beth is taig, doberad comram ar araile duit. Is anim dún na fil is taig." "Atá imorro," ar Conall ic tabairt chind Ánlúain assa chriss, ocus nos-leice do Chet ar a bhruinni, cor-roimid a loim fola for a beolu. Ro-gab side imorro ón muic, & dessid Conall aicce.

"Tecat don chomram a fecht-sa!" ar Conall. Ní fríth ón la Connachta laech a thairismi. Doratad imorro damdabach dona boccótib immi imm[a] cuairt, ar ro-boi droch-costud istaig do chloendiburgun la droch-daine. Luid iarum Conall do raind na mmucci ocus gebid dano cend in tarra ina beolo, cor-ránic dó raind na mmucci. Ra[suig] in tairr .i. aere ind nónbair, connafargaib ní de.

Ni thara[t] imorro do Chonnachtaib acht a da cois na mmucci fo brágid. Ba bec dano la Connachta a cuit. Atragat saide; atragat dano Ulaid, cor-riacht cách araile. Ro-bói tra builli dar ó i suidiu, co mba comard ra sliss in taige in carnail ro-bái for lár in taigi, co mbatar na srotha don chrú forsna dorsi. Maidit dano na sluaig for na dorsi, cor-ralsat grith mór co suifed fuil mol for lár ind liss, .i. cach oc truastad a cheile. Is and gabais Fergus dóib dair mór ro-bói for lár ind liss assa fremaib. Maidit immach dano as ind liss. Doberar in cath i ndorus ind liss.

Is and luid Mac Dathó immach ocus in cú inna láim, co ro-leiced eturro, dús cia díb no-thogad, .i. rús con. Do-ráiga in cú Ulto, ocus ro-leci for ár Connacht, ar ro-mebaid for Connachta. Asberat-som, iss im-maigib Ailbe ro-gab in cú fertais in charpait fo Ailill ocus fo Meidb. Is and donáraill Ferloga ara Aililla ocus Medba, .i. cor-rala a cholaind for leth, ocus co ro-an a chend i fertais in charpait. Atberat dano, is de atá Mag Ailbe, .i. Ailbe ainm in chon.

Dolluid am-maidm andes for Beluch Mugna sech Róirind for Áth Midbine i mMastin, sech Druim Criaig, fris rater Cell Dara indiu, sech Ráith Imgain i Fid ṅGaible, do Áth mac Lugnai, sech Druim Da Maige, for Drochet Cairpre. Oc Áth Chind Chon i mBiliu is and ro-lá cend in chon asin charput. Ic techt iar fraechrud Mide síar is and donarlaic Ferloga isin fraech, .i. ara Alilla, ocus ro-liṅg isin carput iar cúl Chonchobair, cor-ra-gaib a chend dar aiss. "Beir buide n-anacuil a Chonchobair!" ar se. "T'óg-ríar," ar Conchobar. "Ní ba mór," ar Ferloga, ".i. mo breith latt do Emain Macha, ocus mná oentama Ulad ocus a n-ingena macdacht do gabail cepoce cech nóna immum, co n-erbrat: "Ferloga mo lennan-sa." Ba écen ón, ar ní laimtis chena la Conchobar, & ra-leiced Ferloga dar Ath Luain síar dia bliadna ocus da gabair Chonchobair leis co n-allaib óir friu.


Public domain
This work is in the public domain in countries where the copyright term is the author's life plus 70 years or less. See Copyright.