osady Burgthal i Weissenberg 1832 r. Helena księżna Ponińska za 170115 zł. m. k.; wieś Lelechówkę 1832 r. Kajetan br. Karnicki za 42070 zł. m. k.; Wereszyce z Majdanem 1832 r. Karnicki za 40.104 zł. m. k.; wsie Starzyska, Starzyską Wolę i Kurniki 1832 r. Antoni de Kriegshuber za 79.000 zł. m. k.; Wiszenkę wyżną i niźną i osadę Waldsdorf 1832 r. Jan Stanek za 66.010 zł. m. k. 2.) G. nad Dunajaem, obszar dworski, w pow. sądeckim, gm. Kobyle, par. podolskiej, dek. bobowskim, na Podgórzu, otrzymał nazwę od warownego gródka pierwotnie drewnianego, później zmurowanego na zamek, który tu niegdyś stał na górze zwanej „Grodzisko,” wznoszącej się w kształcie odosobnionego kopca, w pośrodku uroczej, lesistemi górami okolonej naddunajeckiej doliny, a z którego dziś nie pozostało już nic, krom nazwy i zwalisk, pokrytych pięciowiekową warstwą ziemi, na 12 mr. rozl. Zniszczenie zamku przypada pomiędzy r. 1390 a 1410. (Bartosz Paprocki wprowadził w błąd czerpiących z niego, nie wyłączając i Szczęsnego Morawskiego, przytoczeniem w H. R. P. przy Rożnach, zapewne z zachowanego, jego czasu, rodzinnego podania Rożnów, pięknej ale jak widać z „Długosza,” z „Monumentów a. j. p.” Z. A. Helcia i z „Wyciągów t. z. aktów bernardyńskich lwowskich“, co do czasu, miejsca i osób, mylnej legendy, i o insygniach koronnych i oddaniu ich królowi polskiemu, z czem wiąże się rzekome posiadanie Gródka przez Rożnów, w którym nie byli). Odległość 17 kil. od m. Nowego Sącza gościńcem krajowym sądecko-tarnowskim, z którym krzyżują się tu drogi gm. Poczta w miejscu. Rozległość obszaru dworsk. wraz z folw. Wiesiółką 226 mr. roli ornej, 14 łąk i ogr., 24 pastw., 38 lasu; ludności na obsarze dworskim 73; gleba w równinie głęboki nadrzeczny namuł ze spodem przepuszczalnym, w pagórkach rodna glinka. Jest tu siarczane źródło i ruda żelazna, niewyzyskiwane. Ludność ogółem 256 wyznania rzym. kat. Między nazwiskami włościan okolicznych są częstemi: Hajduk, Masztalerz, Foryś, Strzelec, Pancerz i t. p, Dunajec, płynąc bystrym nurtem i kręto pomiędzy urodzajne pola, domaga się gwałtownie regulacyi koryta. Do włości gródeckiej należą oprócz Gródka inne wsie i folwarki, o których niżej. Zachowała się autentyczna wiadomość całej kolei zmian dziedziczących tu rodów, począwszy od XIV wieku, kiedy na Gródku z przyległościami dziedziczyła rodzina pisząca się ze „Słupska” (de-Slupsca), jak świadczy zapis karczmy we wsi Posadowy plebanowi w Przedanicy: „dan na zamku Gródku (in arce Gródek) dnia 27 września 1300 r. przez Stańczego (Stanisława), Jędrzeja i Jana braci „de Słupsca,” a dziedziców na Gródku, gwoli zbawienia dusz rodziców i dziadków dawno już pomartych, niegdyś poprzednich dziedziców na Gródku.“ (Oryginał tego dokumentu jest w archiwum dyec. w Tarnowie, a odpis w skarbcu kościoła w Przedanicy). Ciź sami bracia ze Słupska sprzedali 25/5 1410 r. Gródek z 11-ma przyległemi wsiami, ale już bez zamku, za 2000 grzywien szer. prag. groszy, Piotrowi z Kurowa (Monumenta antiqui juris poloni Z. A. Helcia, t. II, pag. 184, num. 1250), nabywcy po Rożnach sąsiedniego zamku rożnowskiego, który, połączywszy tym sposobem posiadłości gródeckie z kupionemi dla niego rokiem pierwej przez (stryja) Mikołaja z Kurowa arcybiskupa gniezn. także za 2000 grz. sz. pr. gr., pos. rożnowskiemi, w jeden wielki klucz, sprzedał go 23/3 1425 r. Zawiszy Czarnemu z Garbowa star. lubowelskiemu (spiskiemu) za 1000 grz. sz. pr. gr. (Monumenta a. j. p. Z. A. Helca. t. II, pag. 294, num. 2010, et pag. 306, num. 2087). Tego wnuka Barbara, córka poległego pod Chojnicami Jana Zawiszyca z Rożnowa, ststy. solec. 1 voto Tęczyńska 2 voto Tarnowska, wniosła klucz ten w dom Tarnowskich. Od tych przeszedł za Zofią Tarnowską, żoną ks. Konstantego Wasyla Ostrogskiego wdy kijowskiego, wraz z hrabstwem tarnowskiem k. r. 1560 w dom Ostrogskich; a od nich znowu za Katarzyną córką Aleksandra ks. na Ostrogu, zaślubioną Tomaszowi Zamojskiemu kanc. kor., k. r. 1620 do Zamojskich. R. 1657 zastawił Jan Zamojski wojew. sęd. klucz Rożnów (z Gródkiem) Felicyanowi Laskowskiemu za 10000 zł. pol. a wykupiwszy sprzedał je 26/2 1658 r. Janowi z Pieskowej Skały Wielopolskiemu wojewodzie krak., za 40000 zł. pol. (Z Sumaryusza dawnego archiwum rożnowskiego); a tegoż wnuk Hieronim w. kon. kor. sprzedał 24/1 1745 r. Piotrowi Stadnickiemu za 260000 zł. pol.; tego zaś wnuk Franciszek hr. Stadnicki starosta ostrzeszowski 21/1 1796 r. Stanisławowi Badeniemu rejentowi kanc. kor. za 850000 zł. pol. Po podziale d. klucza rożn. r. 1817 pomiędzy rodzeństwo Badenich, wziął syn rejenta, Kazimierz Badeni, d. Gródek z przyległ, wś Wiesiołka, Bartkowa, Posadowa, Bębny, Nowawieś i Bujne z 3-ma fol. za 248715 zł. pol. (Księga hipot. d. Rożnów z przyl.), a córka Apolonia z Badeniów hr. Stadnicka d. Kobyle z przyl. wsiami Stany, Załęże i Tabaszowa z 2-ma folw. za 139216 zł. pol. (Księga hipot. d. Gródek i Kobyle z przyl.); poczem Józef Kirchner z Kamienicy, kupiwszy od nich 23/4 roku 1825 schedę gródecką za 25000 z. reńsk. m. к., a 24/6 t. r. schedę kobylską za 20500 z. reń. m. k., złączył napowrót włość gródecką tak jak była w XIV wieku. Jego córka Józefina, zaślubiona Marcelemu Żukowi Skarszewskiemu z Przyszowy, wniosła 26/9 1845 roku tę
Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2.djvu/825
Appearance