Page:PL Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1.djvu/24

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
This page has been proofread.


Aglona, struga wpadająca do rz. Minogi z lewej strony.

Aglonen, ob. Agłony.

Agłona, miasteczko, pow. dynaburski, o 6 mil od Dynaburga, o 4 i pół od Krasławia, blizko Ruszony, małe, z kościołem i klasztorem Dominikanów. W kościele ołtarz loretański z obrazem M. Boskiej łaskami słynącym i zupełnie do trockiego obrazu podobnym. Kościół ten założony był pierwotnie w lesie jodłowym (po łotewsku: aglenia), i stąd nazwę otrzymało całe miasto. Par. katol. dekanatu dolno-dynaburskiego, dusz 4327. Kaplice w Abenmujży i Laudaniszkach. Od 1826-36 zjeżdzali się do Agłony chorzy dla picia wody siarczanej, której źródło widać potem straciło własności lecznicze. Czyt. art. Dominika Chodźki p. t. A. w Pam. relig.-moral. z 1856.

Agłony, Aglonen, wś, pow. kłajpedzki okr. reg. królewieckiego, niedal. Proekuls, st. p., 114 m.

Agłuna, rz., dopływ Szeszuwy z prawej strony, uchodzi poniżej Anczy.

Agnieszkowo, wś, pow. rypiński, gm. Gujsk, dm., 215 mieszk., par. w Gujsku, st. poczt., w Sierpcu.

Agnopol, dwór, pow. kowieński nad Wilią, o 10 w. od Kowna.

Agonki, Agonken, Ellernbruch, wś, pow. gierdawski Pruss Wsch.

Agrafinówka, wś, pow. suwalski, gm. Kuków, o 14 w. od Suwałk, dm. 11, mk. 45.

Agrypiszki, wś, pow. trocki, nad rz. Wierzchnią, na której tamże młyn; włas. Rossochockich, o w. 5 od Stokliszek.

Agtelek, ob. Baradla.

Ahlbeck, ob. Albeka.

Ahlgraben, jez. w okr. regencyjnym szczecińskim, pow. Randow, ¾ m. dł., ½ m. szerokości.

Ahsputte, ob. Hasenpot.

Ahswikke, rz., dopływ Bartawy w Kurlandyi.

Ainsingen, Einsingen, kolonia niemiecka, nalezy do Dziewięcierza (ob).

Aisputte, ob. Hasenpot.

Ajbar, wieś, pow. perekopski gub. taurydzkiej, st. p. między Perekopem a Symferopolem.

Ajciuny, okrąg wiejski, gm. Butrymańce, pow. trocki, liczy w obrębie swoim nast. wsie: Ajciuny, Janówka, Lłkiszki, Ejgirdańce, Okuszkańce, Jawniańce, Zołkuńce, Hejciuńce, Czesanka, Towszcziany, Kołubiszki, Girkiszki, Anobolanka, Radźwiłańce, Waluńce, Jupczany, Żadziszki, Judwoiszki; zaśc. Torwidziszki i okolicę Talatańce.

Ajdar, rz., lewy dopływ Dońca w gub. charkowskiej, ma. źr. w gub. woroneskiej, przepływa kolo Starobielska. Nad jej brzegami leżą 2 miasteczka, dziś słobody, St. i N., A. liczące przeszło 5000 mk, sławne z jarmarków i wspomnień histor, kozaczyzny XVI i XVIII w.

Ajłupa, rz., lewy dopływ Wilii, uchodzi poniżej Bujwidz.

Ajnacsko-Söreg, st. dr. żel. z Fűlek do Miszkolca w Węgrzech.

Ajsyń, Aysyń, Ajszyń, tak dawniej niekiedy Hajsyń (ob.) pisano. Enc. Org. mn. mylnie cytuje Auszyńskie starostwo; ma być Hajsyńskie.

Aiszputa, ob. Hasenpot.

Ajtra, rz., lewy dopływ Jury niemnowej, przyjmuje z pr. str. Dugnę, z lewej Leżę i Żemgarę, ma źródło w pow. telszewskim na zach. od jez. Łukszty, niedaleko mka Wornie.

Ajwiksta, ludowa nazwa rzeki Ewikszty.

Ajzpuryszy, ob. Zabłocie, Zarzecze.

Akczuryno, wś O 12 w. od Kaługi, nad Oką, kopalnie węgla kamiennego.

Akerman, Akierman, Akkerman, łac. Alba Julia, od 1818 r. m. pow. gub. besarabskiej, 46° 12' sz. g. płn., 48° 24' dl. wsch., na praw. str. limanu Dniestrowego (Echard pisze: „nad morzem i jez. Widowo, o 11 m. od Oczakowa“), o 18 w. od morza Czarnego, o 1723 od Petersburga, 39201 mk. Dawniej zwał się Białogrodem, Białłogrodem (Wołosi zowią go Citate-Alba). R. 1479 zdobyty przez Turków, pozostawał w ich ręku z niewielkiemi przerwami do 1812 i wtedy ustaliła się dzisiejsza tatarska nazwa A. Białogrodu. Była to stolica Tatarów budziackich i miała garnizon turecki. Dziś składa się z właściwego miasta i 3 przedmieść: Szaba, Turlaki i Papuszkoi. Posiada fabryki łoju, świec i ma w grudniu walny jarmark na sól, wełnę, ryby, tłuszcze i wino. St. p. i st. tel. międzynarodowa. Po limanie krążą statki parowe. Większość mk. prawosławnego wyznania. Potem idą żydzi, ormianie, raskolnicy; katolików około 50. Są w A. 3 cerkwie, 1 ormiańska i bożnica. O wspomnieniach hist. A.czyt. rzecz J. I. Kraszewskiego p. t.: „Owidyopol, Dniestr i A.“ w Bibl. Warsz. 1847,“ III. 75. - A. powiat ma 7283 w. kw., powierzchnia stepowa, bezleśna, w wodę nieobfitująca; ogólnej ludności 111,520 (kat. w 1859 r. 233), zatrudnionych rolnictwem, które kwitnie, zwłaszcza tez w koloniach bulgarskich i niemieckich, dosyć tutaj licznych. Powiat posiada jednę tylko par. katol. w Krasnej, nalezącą, do dyec. tyraspolskiej. Główne rzeki: Dniestr, Kahilnik, Jałpusz. Główny przedmiot handlu bydło; soli wydobywa się w pow. 4 miliony pudów rocznie.F. S.

Akimowa, wś, gub witebska, przy trakcie z Newla do Siebieża.

Akmath, ob. Leite.

Akmeny, ob. Okmiany.

Akmin, jez., pow. selburski w Kurlandyi.

Akmina, rz., dopływ Szałtony (ob.).

Aknista, ob. Oknista.

Akra, Akreszorski potok, ob. Akryn.

Akreszory, Akryszory, wś rząd. pow. kosow-