خەسرەو وەهارەن
Appearance
| خەسرەو وەهارەن ... | کۆر بام جە دیدە فەسڵی وەهارەن |
| مەوسیمی جلووس گوڵ و گوڵزارەن | وادەی تەماشای سەیر و شکارەن |
| یە وەختی تەفریح قەلب و دەماغەن | فەسڵی ئارەزووی گوڵگەشت و باغەن |
| قەهقەهەی کەبکەن نە سەر کڵاوان | فەزای چەمەنەن، شاخەی شەتاوان |
| ئەووەڵی خەیمەی ئەلوانی گوڵەن | ئیبتیدای شۆڕش ناڵەی بوڵبوڵەن |
| سەحرا و باغ خەڵات ڕەنگاڕەنگ پۆشان | عەندەلیب بادەی عەشقی گوڵ نۆشان |
| غونچەگوڵی سورخ نە سەحنی چەمەن | وە خەندەی غوروور واز کەردەن دەهەن |
| دیدەی نەرگسان پڕ جە خومارەن | زینەت ئارای بەزم خانی وەهارەن |
| موسەلسەل گێسووی پڕ جەعدی سونبوڵ | لەرزانەن بە ناز پەرێ دامی دڵ |
| شەوبۆ کۆهساران کەردەن موعەتتەر | سەف پێکان نە باغ سوپای سیسەنبەر |
| هەر یەک وە ڕەنگێ، بەر ئامان وە بەر | خودسازی کەردەن پەی تەماشا و سەیر |
| بەنەفشە و ڕەعنا و زێبا و نەستەرەن | لالە و شەقایق چەنێو یاسەمەن |
| هەر یەک بەو نەکهەت فەرەح ئەفزاوە | بەو شێوەی ڕەونەق عالەم ئاراوە |
| ئیبتدای جولووس ڕەنگ و بۆشانەن | ئەمما پەشێوی دووریی تۆشانەن |
| چەتری چناران بەزمی چەمەنەن | خەیمەی بداخەن، جیلوەی سەمەنەن |
| نەهاڵی قامەت سەروان لەرزانەن | نموونەی باڵای باڵا بەرزانەن |
| زومڕەدگۆن کەردەن بەرگی درەختان | پەی کۆریی دیدەی قەڵاخی ڕەختان |
| ئەر چەمەن، وەر باغ، وەر سەحرا و دەشتەن | ماچی نموونەی ڕەوزەی بەهەشتەن |
| بوڵبوڵ بە ئاواز غەمزەدای دەڵەو | مەوانۆ وە عەشق وە دیدار گوڵەو |
| قومری وەش دەماغ فەسڵی سەروانەن | چنار فاخیتەش پەی نەوا خوانەن |
| بەی تەور و ئاین بەزمی وەهارەن | ویساڵی مورغان کەبک و هەزارەن |
| ئەمما بە گیانت -شای لاڵ کەمەرم- | جەی دەمدا بێ تۆ وێم زام خەتەرم |
| کۆر بام جە دیدە، شای فەرەیدوون فەڕ | ئیمساڵ کێ کەرۆ سەیری دەشت و دەر؟ |
| کێ مەشغووڵ وە سەیر کۆهـ و سەحرا بۆ؟ | کێ سەراپەردەی عەیشش وە پا بۆ؟ |
| ناڵەی نەوای کێ مەیۆ نە باخان؟ | کێ کەرۆ نە سەحن چەمەن چراخان؟ |
| کێ نۆشۆ نە پای درەختی گوڵ مەی؟ | کێ گۆش بدەرۆ بە ئاهەنگی نەی؟ |
| پەی تەماشای باغ کێ بکەرۆ عەزم؟ | نە خەسرەو ئاباد کێ بگێڕۆ بەزم |
| موتریب پەرێ کێ بنوازۆ سازان؟ | کێ بدەرۆ فیکر بە ڕێزە ڕازان؟ |
| گوڵانی بەهار کێ بکەرۆ بۆ؟ | هانا وە بەختم، وەی وە یانەم ڕۆ؟ |
| ناڵەی بەزمی کێ گۆش بکەرۆ کەڕ؟ | کێ نیشۆ نە تۆی خەڵوەتی مەنزەر؟ |
| کێ نە فیردەوسی سوپا و سانش بۆ؟ | کێ زەمزەمەی عەیش نە دەورانش بۆ؟ |
| کێ بەزم شادی نە کارێزش بۆ؟ | کێ هەوای گوڵگەشت باوەڕێزش بۆ؟ |
| ئومێد وە حەزرەت دانای بێچوون بۆ | پەرێ ناکامیت دنیا نگوون بۆ |
| بازاڕی زینەت بەهار بەتاڵ بۆ | عالەم بێ خەسرەو وە خەم چەپاڵ بۆ |
| ڕیشەی فیردوسی بەر بەیۆ جە ئاو | هەنی کەس سەیرش نەکەرۆ بە چاو |
| خەسرەو ئابادت، شای دەنگ دلێران | یا شا بە یەکسەر خاپوور بۆ وێران |
| ناوەرۆ سەمەر تاکە ئەشجارش | نەوینۆ وە چەم کەسێ ئاسارش |
| دمای جەوانیی خەسرەو پەروێز | یا شا سەوز نەبۆ سەحرای باوەڕێز |
| چون بەختم تار بۆ عالەم ڕۆژ و شەو | نەنیشۆ کەس شاد نە تۆی شەهر نەو |
| ئاویەر تەمام هەم کانی شەفا | سەیر و سەفاشان ببۆ وە جەفا |
| جە دمای خەسرەو، شای کەمەرلاڵان | جەی وەهار کەسێ بە وێنەی ساڵان |
| ئەر مەیل وە سەیری گوڵ و گوڵزار بۆ | هەر بەرگی گوڵێ نە دیدەش خار بۆ |
| خەسرەوم بێ تۆ خەڵوەت خراو بۆ | پاماڵی جەفای بەختی سیاو بۆ |
| تێشا نەنیشۆ کەسێ بە دڵشاد | ببۆ بە نەیکۆ گەردش بەرۆ باد |
| دمای ناکامیی خەسرەوی لاڵ پۆش | کەس بادە جە جام عەیش نەکەرۆ نۆش |
| فیدات بام، یە عەید تەجدیدی ساڵەن | غوڵام و کەنیز دەروون زووخاڵەن |
| هۆرێزە بەو فەڕ عالەم ئاراوە | بەزمی عەیدت بۆ بە دڵ گەشاوە |
| ناڵەی تۆپخانە، شللیکی نیزام | سەدای زەنبوورەک شای کەیخەسرەو فام |
| با بەرز بۆ نە عام چون ساڵانی پێش | بە کۆریی دوشمن برای بەد ئەندێش |
| مەستوورە کۆر بای، خەیاڵت خامەن | خەسرەوت دەستاخ وە بەندی دامەن |
| نە جای عەیش و نۆش سرووری عەیدەن | نەو قەبری تاریک پابەندی قەیدەن |
| نە دەسڕەسی سەیر نە شکارشەن | نە فرسەتی گەشت ڕووی وەهارشەن |
| دەستاخەن نەو قەبر تاریکی تەنگدا | تۆ پەی وێت بدەر هەر سەر وە سەنگدا |
| بە دڵەی پڕ سۆز ئەشک ئەفشانی کەر | زاری نە تەزویر دنیای فانی کەر |
| واچە: خەسرەوم هۆرێزە نە خاو | یە چە خاوێ بی؟ دیدەم بۆ لێڵاو |
| هەرچەند مەلاڵوون بێداریت نییەن | جە مەستیی ئەی جام هۆشیاریت نییەن |
| سەرێ هۆر دارە شای وەفاداران | فکرێ کەر وە بەخت ئی سیاچاران |
| بە تاجت قەسەم، زار و زەبوونەن | گیرۆدەی میحنەت سپیهر دوونەن |
| دایم زاری و شین واوەیلاشانەن | خەسرەو چون شیرین واوەیلاشانەن |
| ئەو دەستەی زەلیل سیاسەت کێشان | خەریکن چەنی بەدبەختی وێشان |
| خدێشان دایم نەوحە و ماتەمەن | شادی و عەیششان بەدەڵ وە غەمەن |
| چەنی ئاهـ و ئەشک گرد بین وە هامڕاز | کۆر بام، هەنی کێ مەکێشۆشان ناز؟ |
| خوسووسەن خواهەر ستەمدیدەی تۆ | سوڵتانی عەزیز بەرگوزیدەی تۆ |
| بەو تەور - پەرێت شییەن - وە شەین | چون زەینەب جە داخ ناکامیی حسەین |
| دائم المدام ناڵە و زاریشەن | پەی دووریی خەسرەو بێ قەراریشەن |
| ماچۆ: خەسرەوم گۆش دەر وە شینم | بە بێکەسیی تۆ خاتر خەمینم |
| پەڵاسی میحنەت بێ تۆم نە دۆشەن | پەی تۆ دیدە و دڵ دیسان نە جۆشەن |
| بێ تۆ سەراپام سیا سەوادەن | بێ تۆ شادی و زەوق جە لام بەربادەن |
| فیدات بام، کەسم، هامڕازی ڕازم | ئیتر کێ چون تۆ بکێشۆ نازم؟ |
| کێ وێنەی خەسرەو -شای فەرەیدوون خۆ | دڵداریم مەدۆ خاستەر جە بابۆ؟ |
| پەی چی بە ناکام -سۆمای چاوانم | خامۆش کەردی شەمع یانەی باوانم؟ |
| بەزەییت ناما وەی مەحزوونەدا؟ | بەی خواهەرزادی دڵ پڕ نە هوونەدا؟ |
| بەی تەورە نە سەبر خورد و خاوشەن | ناڵەی دیاریی بێ حساوشەن |
| منیچ ئی بەدبەخت سیا ستارە | غەمزەدەی مەحزوون زاری شووم چارە |
| بەو شا کە ئی نەرد بە بەختی تۆ شەند | نەهاڵی حەیات خەسرەویت هۆرکەند |
| دائم الاوقات شاهم، ڕۆڕۆمەن | غوسسەی ناکامیی شای خەسرەو خۆمەن |
| پەی نەوحەت ئەر لەیل، ئەگەر نەهارەن | تووتیی مەقالم هەر نە گوفتارەن |
| مەواچوو: خەسرەو، کەیخەسرەوم ڕۆ | ساحێبی تالار، قەسر و شکۆم ڕۆ |
| بەوری بێ ئەندێش کوردستانم ڕۆ | هوژەبری بێشەی ئەردەڵانم ڕۆ |
| گەوهەری سەدەف عەقڵ و هۆشم ڕۆ | خەسرەوی لاڵبەخش هەم لاڵپۆشم ڕۆ |
| نەهاڵی نەوڕەس نەوجەوانم ڕۆ | والیی واڵاجاهـ خەسرەو خانم ڕۆ |
| جەوانی ناکام نامورادم ڕۆ | با فەهم و شوعوور عەدل و دادم ڕۆ |
| چون ڕۆستەم ساحێب زۆر و زاتم ڕۆ | نەوشیروان تەور، جەم سیفاتم ڕۆ |
| سیاوەشی وێڵ کام نەیاوام ڕۆ | شێری بێ ئەندێش ڕۆژی داوام ڕۆ |
| مەوسووف بە سیفات پەسەندیدەم ڕۆ | جە جەوانی و عومر خەیر نەدیدەم ڕۆ |
| خەسرەو، تا قیام ڕەستاخێز مەبۆ | پەی جەوانیی تۆ هەر مەواچوون: ڕۆ |
| وێنەی دەردەدار، ئەر ڕۆ ئەر شەوەن | ناڵەی دەروونم پەرێ خەسرەوەن |
| مەواچوون: هەی داد بێدادم خەسرەو | ڕەنج وە باد وێنەی فەرهادم خەسرەو |
| سەرداری زی جاهـ عەزیزم خەسرەو | تەن خەستە چون شاهـ پەروێزم خەسرەو |
| شای بەهرامی گووڕ پڕ زۆرم خەسرەو | ئیسە گیری دام، نە گۆڕم خەسرەو |
| سالاری سوپای ئێرانم خەسرەو | شێری شێر ئەفگەن شێرانم خەسرەو |
| نەهەنگی دەریای کەماڵم خەسرەو | خورشیدی سپیهر جەلالم خەسرەو |
| ساحێبی کولاهـ فەرەنگیم خەسرەو | سرووری هەنگام دڵتەنگیم خەسرەو |
| میهری شەهەنشای زەمانەم خەسرەو | والیی بێ بەدەڵ یەگانەم خەسرەو |
| جەوانی تازە ڕەسیدەم خەسرەو | بیناییی بە ڕاست دوو دیدەم خەسرەو |
| چەنیی دەرد و غەم شەریکم خەسرەو | دەستاخی مەزار تاریکم خەسرەو |
| بێ موونیس و یار یاوەرم خەسرەو | زیندانیی یە قیر بێدارم خەسرەو |
| سا خۆم بە قوربان تاریکیی یانەت | ئەو ماوای دەیجوور چۆڵ و وێرانەت |
| جە زوبان لاڵ بام وێنەی نەقشی سەنگ | پەی چی جات گێرتەن تۆ نە قەوری تەنگ؟ |
| مەر فەڵەک کەردەن دەستاخت بەی تەور | بیەن وە یارت سەنگی سیای قەور |
| نمەکەری یاد تۆ جە یارانت | خاتر پەشێوان مەینەتبارانت |
| یاخۆ خانی مەرگ زیندانیت کەردەن؟ | یا وەفا و عەهد جە یادت بەردەن؟ |
| یا مەیلی ئامان خەڵوەتت نییەن؟ | یا جە غوسسەی وێت نە ویرت نییەن؟ |
| بە گیانت خەسرەو، کام نەدیدەی دەور | دەستاخی زەنجیر گەردوونی پڕ جەور |
| پەی تۆ نە خەڵوەت، نە باغ، نە وڵات | نە تۆپ، نە نیزام، نە سان و سوپات |
| موتڵەقا هیچ کام بە وێنەی جاران | جە دمای سەردار، سەفا نەداران |
| دەستەی غوڵامان ساحێب ئیخلاست | سەداقەت کاران فەدەویی خاست |
| مەگێڵان وێڵ وێڵ بێ ئاغە و بێ یار | مات و سەرگەردان زەلیل و زگار |
| هەریەک وە دەردێ گرفتار بییەن | سەرڕشتەی کارش جە دەستش شییەن |
| مەناڵان نە سای چەرخی واژگوون | جە بێ ئاغەیی وە دڵەی پڕ هوون |
| شەو و ڕۆ زاری و شینەن کارشان | واوەیلایی سەخت پەی سەردارشان |
| جەی یاران سێ کەس وەفا کەردشان | جە هەم قەتاران سەبەق بەردشان: |
| «موستەوفی باشی» و «خەلیل سوڵتان»ت، | «میرزا بێگ» بەندەی ئیخلاس نیشانت |
| ئەلحەق گۆی وەفا جە مەیدان بەردەن | شەرتی بەندەگی بە جا ئاوەردەن |
| هەر یەک گیان و عومر کەردشان توفەیل | ئامان وە خدمەت دڵ جە ئیخلاس کەیل |
| دمای کۆچی خەیر خەسرەوی سانی | هۆرکەندشان دڵ جە دنیای فانی |
| هەر سێ وێشان کەرد قۆچی قوربانیت | ئامان بەو ماوا پەی جان فشانیت |
| ئافەرین لێشان نمەک شناس بین | جە سەیری دنیای پڕ مەکر هەراس بین |
| جە دمای خەسرەو، شای شکۆهـ و فەڕ | پەی خدمەتش کەس نەبەستەن کەمەر |
| ئەوانیچ ناکام بە دڵ تەنگەوە | سەر نیان وە سای سیاسەنگەوە |
| جە ماڵ و دەوڵەت وەشی دەست کێشان | شین بین وە موونیس خەسرەوی وێشان |
| کوڵاهـ فەرەنگی بێ ساحێب مەندەن | خەم ڕیشەی شادیش جە بێخ هۆرکەندەن |
| مەزارۆ پەی جەخت سیای وێش نە لار | نمەیۆش نە گۆش سەدای مۆسیقار |
| خەسرەویت بێ سەبر ئارام و خەوەن | پەشێویش جە داخ مەرگی خەسرەوەن |
| کیتابخانەت چۆڵ بێ زەوق و شەوقەن | بێدەماغیی ئەو جە گشت مافەوقەن |
| خەڵوەت و دەروون ئەر باڵاخانەن | جە دمای خەسرەو ماچی وێرانەن |
| لاڵ بام زەمزەمەی جارانت نییەن | بیسات و نیشات یارانت نییەن |
| سەدای کێشکچی سوبح و ئێوارت | خامۆشەن نە دەور قەسر و تەلارت |
| یا شا، کوردستان یەکسەر دمای تۆ | ڕیشەش بەر بەیۆ چون خاکی نەیکۆ |
| بوارۆش پێدا بەرقێ نەی وەهار | هەنی کەسێ لێش نەوینۆ ئاسار |
| وێنەی دەماوەند مەلوول بۆ جە تەم | کەس سەیر و سەفاش نەوینۆ وە چەم |
| باقی تا ئەو ڕۆ عومری بەر جام بۆ | شەرت بۆ پەی خەسرەو هەر واوەیلام بۆ |
| تا خالق گیرۆ دیوانی مەحشەر | شینی مەستوورە جە شیرین بەدتەر |
| This work was published before January 1, 1931, and is in the public domain worldwide because the author died at least 100 years ago. |