بەیتی ترخێنە

←

بەیتی ترخێنە (1950)
by پیرەمێرد

→

306136بەیتی ترخێنە1950پیرەمێرد

ساڵ و عەیامان کە ئەتوت: زستان	ئەبوو بە بەفر و زوقم و ڕێبەندان
کە بەفر ئەباری تا پشتێنەی پیاو	نە ئەتوایەوە بە تینی هەتاو
دەر و ژوور بیست ڕۆژ ڕێگا ئەبڕا	مەل و جانەوەر ئەچوو بە قڕا
کەو و کۆتر و داڵ ئەڕژانە شار	لە بیرمە کەوم ئەگرت جار بە جار
ئای لەو خۆشییە کە لە ناو بەفرا	کەوم ئەگرت و ئەمکرد بە هەرا
گۆشت و دارو و ماست ئێجگار قات ئەبوو	بەشەو ئەم شارە کش و مات ئەبوو
هاوین زەخیرەی زستانیان ئەخست	ماڵی تفاقیان ئەهاتە نوشوست
قاورمە لەجێی گۆشت دائەنرا	بە کەشک تامەزرۆی دۆکوڵیو ئەدرا
بە لەتکەهەرمێ دەم تەڕ ئەبووەوە	بە خۆشاو ترێ لە بیر ئەچووەوە
گەڵامێوی وشک بۆ یاپراخ نەبوو	بۆ خەنەی بووک بوو کە ئەدرا بە شوو
دۆینەی بەیانیان چەند مزر و خۆشە	بە کەوچکی دار تێر هەڵیلوشە
ئەنجا لە باتی سەوزە و میوەی تەڕ	شێلمی ترخێنە خۆی ئەخستە گەڕ
وا هاتینە سەر بەیتی ترخێنە	کە ترخێنە هات هەڵیقوڕێنە
یەکەم «حسن» ە دوو «سیّئە» یە	لە ناو عەرەبدا دوو بدعە هەیە
بۆ عەنعەنەی کورد ترخێنە و ئێستە	بڵێ «سیّئە» هیچ لێی مەوەستە
چونکە ئێستاکە بە چلەی زستان	هەموو سەوزەیەک دێتە بەر دەستتان
لە باتی شێلم، سڵق و سپیناخ	لەگەڵ «ئەنکەناز» بیکە بە یاپراخ
هەمیشە گۆشتی تازە و ماست حازر	کەشک و قاورمە چی لێ بکەم ئیتر
کە خوا فەرموویە: «لحماً طريه»	دیارە گۆشتی وشک لە تام بەرییە
کەوابێ شێلمی گەنیو چی لێ بکەم	گوێ ڕاگرە بەیتی ترخێنەت بۆ بکەم:
شێلم و بڕوێش تێک هەڵئەشێلرێ	چاڵێکی قووڵی بۆ هەڵئەکەنرێ
لەو چاڵەدایە هەتا ئەترشێ	کرم و گڵخۆرکەی تێ ئەورووژێ
بۆرە زەلامێک ئەچێتە ناوی	پاو و پل کوڵکن، قول کڕێشاوی
تیا هەڵدەپەڕێ و بەرز ئەبێتەوە	تا پێی ئەو چڵکەی لێ ئەبێتەوە
ئەنجا دەگەنێ وەک دەعبای تۆپیو	دکتۆر بیبینێ ئەیخاتە ناو شیو
کە دەریان هێنا دەستی نەشۆراو	ئەیکات بە تۆپەڵ بە سووری هەتاو
جارجار بەو دەستەی کە چڵم ئەسڕێ	ترخێنە ئەخوا و ناوسکی ئەگڕێ
هەر چەند کە بێزووش بە ترشی ئەکا	لەبەر بۆگەنی ناوچاو گرژ ئەکا
شێلم ئەکرۆژێ خرمەی دێ وەک گیا	لاسکە شێلمی لەلا وەک لوبیا
لە لاجانگیدا ئەسپێ دەردێنێ	لەگەڵ ترخێنە هەڵیەفلیقێنێ
لالغاوەی پڕ لە کەف و بڕوێش	سەر و پۆتەڵاک وەک پرچی دەروێش
چیغێکی کۆنی پڕ لە چڵک و تۆز	کە بۆ کارەگەل کرابێت بە کۆز
دەیبەنە سەربان لەوێ هەڵیەخەن	سفرە بۆ مار و مێروو ڕائەخەن
کە ڕەشەبا هات تۆزی میز و گوو	ئەڕوانی بەگژ ترخێنەدا چوو
چونکە هاوین خەڵک شەو لە سەربانە	جێی میز و گووە وەک ئەدەبخانە
قەیناکە تۆزێک تۆزی لێ نیشتوە	پیشەی قەدیمە کە بەجێی هێشتوە
ناوزگی ئێمە لەو پاکتر نییە	لە زگدا فەرقی پاک و پیس چییە؟
ئەمە تەرتیبی ترخێنەمانە	بۆچ پێی نەئاوسێ زگ وەک هەمانە
عەنعەنەی وا قۆڕ عەمری نەمێنێ	با شێلم بە ترش لەجێی بخوێنێ

This work is first published in Iraq and is now in the public domain because its copyright protection has expired by virtue of the Law No. 3 of 1971 on Copyright, amended 2004 by Order No. 83, Amendment to the Copyright Law. The work meets one of the following criteria:

It is an anonymous work or pseudonymous work and 50 years have passed since the year of its publication
It is a work where the copyright holder is a legal entity or a work of applied art and 50 years have passed since the year of its publication
It is a photographic or cinematic work that is not compositive (artistic in nature) first published before 1 January 1999
It is work published in Iraq before 1 January 1954, and the author died before 1 January 1979
It is another kind of work, and 50 years have passed since the year of death of the author (or last-surviving author)
It is one of "collections of official documents, such as texts of international laws, regulations and agreements, judicial judgements and various official documents."
It is the work of a body corporate, public or private, published by January 1st, 1980 (Article 20, 1971 law).