Soendaneesch Leesboek: met inleiding en aanteekeningen

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search

Template:Soendaneesch Leesboek


[ Cover ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/2 [ I ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/3 [ IV ]

SOENDANEESCH LEESBOEK.

[ V ]

SOENDANEESCH LEESBOEK.


MET


INLEIDING EN AANTEEKENINGEN


VAN


G. J. GRASHUIS,

O. I. AMBTENAAR.


LEIDEN. — A. W. SIJTHOFF.

1874.

[ VI ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/10 [ VII ]

I N H O U D.

Rladz
Inleiding IX.
I. Anecdoten en Fabelen 1.
II. Brieven 8.
III Fragmenten 16.
A. Hikajat Djohar Manikem 16.
B. Tjarita Tjarang Bintara 24.
C. Tjarita pantoen Ki Mandjor djung Nji Gendroek 25.
D. Wawatjan tjarita Djaka Talajah 30.
E. Wawatjan dongeng noe miskin 31.
F. Tjarita Karna balik 32.
G. Hikajat Nabi tjoekoer 42.
H. Kitab Tasaoep 43.
I. Kitab Woeloe djung Salat 47.
J. Kitab Pakih 61.
K. Kitab Oesoel 53.
L. Kitab Sipat doewa poeloeh 55.
M. Kitab Soerat alkijamat 56.
N. Kitab bab Djakat 57.
[ VIII ]

INHOUD.

Bladz
IV. Aki Bolong 68.
V. Radja Badrija 69.
VI. Bapa djung opat poetrana 79.
VII. Tjarita Lajoeng Koemendoeng 85.
VIII. Tjarita Moending Djalingan 95.
IX. Radja Djoemdjoeman 105.
X. Manik Maja (Fragment) 117.
Aanteokeningen 126.
[ IX ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/14 [ X ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/15 [ XI ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/16 [ XII ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/17 [ XIII ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/18 [ XIV ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/19 [ 1 ]

I.

ANECDOTEN EN FABELEN.

1.

Aja hidji djalma kèrè, baramaèn ka mènak, anoe kur tjaralik. Ari omongannana matak karoenja, sarta bari tjurik, sarta ditetelakun kamalaratannana, djung boga kasakit dina awakna. Kadangoe koe noe tjaralik, sarta mènakna langkoeng-langkoeng karoenja, sareng ladjeng maparin doewit. Tu lila noe baramaèn tèh toeloej balik, tapi koe noe tjalik dipiwarang ditoetoerkun, sarta tèndjo kasakitna bohong atawa hentu, kitoe dui kamalaratannana.

Gantjangna pèk ditanjakun koe pandakawan, sarta ditaksir, dina saloewar awakna hadè. Ari pokna pandakawan: Awak manèh hadè kabèh, tu aja kasakitna, djadi omong manèh boga kasakit tèh, bohong baè. Ki kèrè ngawangsoelan: Bener saoer sampèan kaoela bohong, sabab tu katingali kasakit kaoela koe sampèan. Karana kaoela tèh njaksrak dina saloewar awak, asoep kana toelang sareng kana soengsoewam, noe matak kaoela tu bisa digawè. Ari tjèk noe ngangaranan mah, kasakit moemoelan digawè. [ 2 ]Barang kadèngè koe pandakawan omongna kèrè anoe kitoe, ambekan sarta toeloej balik.


2.

Aja hidji djalma, oerang goenoeng, gus langlajusun, tu barang-hakan; njiun akal soepaja munang barang-hakan. Dina hidji waktoe njampurkun ka hidji kamasan, noe kur njiun ali. Djol datang oerang goenoeng tèh sarta tegep nèndjokunnana ka noe kur digawè. Ditanja koe kamasan, ari pokna: Rèk naon kadiju? Naha aja bèdja, atawa rèk muli ali, atawa pendok. Oerang goenoeng ngawangsoelan: Kaoela lain rèk barang-buli; ngan hajang njaho baè, rèk nanjakun, ari pèrak sagedè hoeloe koeda sakoemaha hargana.

Kamasan nijatna rèk malsoe. Ari pokna kamasan: Oepama pèrak sagedè hoeloe koeda mah, moerah hargana. Oerang goenoeng api-api hèran: "Koetan mahal ari harga pèrak". Pikirna kamasan ajuna bakal boga kaoentoengan gedè, sabab ngadèngèkun oerang goenoeng tèja omongna noe tadi.

Tu lila toeloej dibawa koe kamasan ka imahna, diadjak dahar rudjung djung kamasan tèja.

Barang gus dahar, kamasan nanja dui: Dimana ajana, noe ditjaritakun tadi koe sampèan tèh? Kaoela daèk muli. Oerang goenoeng ngawangsoelan: Saenjana mah kaoela tatjan boga; ngan hajang njaho baè. Dimana manggih pèrak sagedè kitoe gedèna, kaoela gus njaho hargana. Bisi koela diakalan koe noe boga pèrak sagedè hoeloe koeda; karana ajuna loba pisan djalma, noe sok ngabobodo.


3.

Aja hidji batoer toekang djagal, dititah muli moending koe djoeragannana, dibahanan doewit pirang-pirang. Toeloej, tapi djalanna ka luwung. Datang ka luwung dibègal koe saoerang baè. Koe bègal dipènta doewitna, sarta noe boga doewit tu ngalawan, api-api bingoeng. Ari pokna ka bègal: [ 3 ]Koemaha kaoela? Moal diandel koe djoeragan kaoela dibègal di djalan. Gus tangtoe kaoela dipadjarkun bohong, sarta kaoela murun diasoepkun kana pandjara.

Rèja-rèja pisan omongna; koe hajang doewitna bunang dui. Tapi tu didenge koe bègal tèh. Ngomong dui noe dibègal tèh, ari pokna: Kadjun; ajuna mah kiju baè. Badjoe kaoela baè ditewek koe sampèan, soepaja pertjaja djoeragan kaoela tandana kaoela dibègal di djalan.

Bègal tèh ngagoegoe ka omongna noe dibègal tèja: gantjangna rèk newek badjoena. Barang gus dibatek kerisna, bègal ditèwak boeoekna, tu bisa obah dui. Toeloej doewitna direboet dui koe noe boga, toeloej dibawa baè balik ka djoeragannana.


4

Aja doewa djalma luluwungan. Anoe saoerang manggih kantong, ngagolèr dina tanuh, toeloej ditjokot. Ana ditèjang, diusi doewit. Ari pokna: Kami boga bagdja, nimoe kantong diusi doewit. Batoerna ngawangsoelan: Benerna mah oelah ngakoe nimoe sorangan; koedoe timoe doewaan. Manèh djung kami noe nimoe, karana oerang lumpang tèh doewaan. Ajuna munang bagdja, koedoe oerang bagi doewa baè. Wangsoelannana: Moal dibagi; da timoe kami sorangan. Kami anoe boga bagdja.

Tu koengsi lila, sabot kur padoe oeroesan, ngadèngè aja noe njoesoel djoeroedjana, noe maling kantong djung doewitna tina dagangan. Noe nimoe kantong omong: Moegi-moegi oerang doewaan koe Allah didjaoehkun tina djalan tjilaka, oerang aja salamet doewaan. Karana noe boga kantong njoesoel; tangtoe oerang doewaan bakal ditangkup. Batoerna ngawangsoelan: Tu ngunah ati kami, lamoen rèk mawa-mawa ka kami. Karana koe kami rèk dibagi doewa, koe manèh tu dibikun. Ajuna koedoe manèh baè sorangan. Lamoen kami miloe ditangkup, salah. Da manèh noe bagdja tèh, hentu djung kami. [ 4 ]

5.

Aja hidji djalma buhngar, tapi koemed tu kira-kira. Oepama aja noe ngandjang ka imahna noe koemed tèja, lamoen kasampurkun kur dahar atawa kur ngopi, tara daèk ngadjak, soemawon ngahadja-hadja njoegoehan ka sèmah. Saoemoerna kitoe baè. Aja hidji djalma noe sok djoelig, ngomong ka sobatna, ari pokna: Njing, kami wani ditoempangan: oerang taroeh. Tangtoe kami diadjak dadaharan koe noe koemed tèja. Pikirna noe saoerang dui bakal munang toempangna. Gantjangna gus djadi tataroehannana.

Kira-kira tèmpona kur dahar noe koemed tèja, ari noe djoelig tèh djol ngandjang. Papanggih djung batoerna noe koemed tèja; pok ngomong ka batoerna: Panghatoerkun ka djoeragan silahing, kami hajang papanggih; bakal aja bèdja, soepaja djoeragan silahing oelah kapoosan koe doewit sarèwoe rèjal. Gantjangna toeloej koe batoerna dihatoerkun. Barang prok djung djoeragannana, dioendjoekkun saomongna noe djoelig tèja, tu aja noe kaliwat. Barang gus dibedjaan, ngaguwat kaloewar, njampurkun noe djoelig tèja. Noe buh- ngar tèh nanja: Koemaha omong sampèan tèh ka kaoela tadi, soepaja kaoela oelah kalungitan doewit tu poegoeh. Omong dui noe djoelig: Noen, djoeragan koering bisa ngahatoeranan pitoedoeh. Tapi djoeragan tadi kur toewang. Tapi ajuna koering rèk balik hula ka imah sakedap, hajang neda hula. Mengkè, ari gus neda, murun kadiju dui. Noe buhngar ngawangsoelan: Lamoen kersa mah sampèan, di imah kaoela baè oerang dahar. Ari pokna noe djoelig tèh: Bisi padjar koering njoesahkun baè. Noe buhngar ngawangsoelan dui: Moal soesah; di kaoela mah loba.

Gantjangna toeloej dibawa ka imah; pèk dahar di imah noe buhngar tèja. Ari gus dahar, noe buhngar tèh nanja: Koemaha perkawis pihatoer sampèan tadi tèh, soepaja oelah lapoer tu poegoeh doewit sarèwoe rèjal? Noe djoelig ngawangsoelan: Noen, djoeragan, koering munang bèdja djoera[ 5 ]gan tèh kagoengan poetra istri hidji. Ajuna bakal sina imah-imah, sareng bakal dibahanan salaksa rèjal. Noe buhngar ngawangsoelan: Nja bener omong sampèan. Noe djoelig ngomong dui: Lamoen kitoe mah, poetra djoeragan sina ka koering baè. Koering trima dipaparinan doewit salapan rèwoe baè.


6.

Aja hidji toekang dagang, arèk balajar, mawa busi sapikoel ka sobatna, serta mihapè nundun iju datang ka balik dui. Dimana gus sababaraha boelan toekang dagang tèh balik, bari toeloej ka sobatna, mènta busina. Omong sobatna: Sobat, kaoela karoenja ka andjun, tapi èta busi adjengan gus tu aja; dihakanan burit. Ari noe boga busi tèh api-api ngandel ka omong sobatna, serta hèran ngadèngè noe biju tèja.

Gus sababaraha poè anakna èta anoe njimpen busi tèja njaba di loeloeroeng. Kapanggih koe toekang dagang, disoempoetkun baè, hantu kanjahoan koe bapana. Gus kitoe èta datang ka sobatna, noe boga busi tèja, ari omongna: Èh sobat, kaoela iju kur soesah katjida hatè sabab anak kaoela, noe dipakè kanjaah, ajuna lungit. Ngadjawab sobatna: Aèh, kaoela mirunguh anak sampèan wet dibawa hiber koe hulang. Omong dui noe boga anak tèh: Koemaha datang ka bunang, sababna anak kaoela tèh gus rada gedè, djung moal enja hulang bisa ngadjoengdjoengkun ka manèhna. Ngadjawab noe boga busi: Sobat, montong hèran sampèan tina perkara noe tadi tèja, sababna dina nagara, dimana aja busi sapikoel dihakan burit datang ka bèak, tangtoena hulang ogè bisa mawa baroedak.

Ari bapa boedak tèh tjitjing, hentu ngawangsoel; toeloej dipoelangkun busi tèh. Ari anakna toeloej disèlèhkun ogè.


7.

Aja hidji toekang ngangon moending di sisi luwung. Aja [ 6 ] dui hidji paninggaran, kaloewar tina djero luwung tèh. Ari pokna: Hè toekang ngangon, soegan manèh nèndjo oentjal di sisi luwung iju. Kami ti isoek nèjangan oentjal, tu manggih. Ajuna kami gus lesoe.

Ngadjawab toekang ngangon tèh: Biju tjikènèh koela nèndjo oentjal ngaliwat, asoep ka luwung. Tapi lamoen sampèan tjapè, tjing kadiju. Koela mangngoedagkun oentjal tèh; sampèan didiju toenggoe, pangngangonkun iju moending.

Nèmbalan paninggaran tèh: Hadè atoeh; tjokot bedil koela, djung andjing koela bawa baè. Tjing, bunangkun oentjal tèh; ari moending koe koela ditoenggoean.

Toekang ngangon enggus toeloej ka luwung, ngadjingdjing bedil serta dibawa andjing paninggaran tèja. Gus kitoe manggih oentjal tèh, disipat, dibedil; tapi hantu kuna, ngan andjing tèja kuna koe pèlor.

Ari andjing tèh toeloej loempat, moeroe ka noe boga tèja; ari toekang ngangon noetoerkun baè. Demi tepi ka paranti urun paninggaran tèh, toeloej kapanggih èta kur hèès; ari moendingna kabèh gus lungit.

Soesah katjida toekang ngangon tèh; sijunun balik ka imahna, sijunun koe indoeng bapana, sabab moendingna gus lungit.

8.

Aja hidji ahli-tani, rèk noewar tangkal nangka, noe gus tu boewahan. Omong tangkal nangka tèh: Hè djoeragan, moegi djoeragan masing èling hasilna koering katoekang: panoehoen koering oelah ditoewar.

Ngawangsoel ki djoeroe-tani: Poegoeh aing njaah ka manèh, tatapi ari ajuna manèh moal boewahan dui. Koe sabab èta manèh rèk ditoewar; ari kai manèh rèk dipakè soeloeh.

Tidinja datang manoek rèja naker, noe boga sajang dina gowok tangkal nangka tèja; ari pokna: Hè djoeragan djoeroe-tani, moegi oelah ditoewar iju tangkal nangka, sabab ngan tangkal iju, noe ngunah dipakè tjaritjing koe koering. Kun baè sina hiroep tangkal nangka tèh. [ 7 ]Susurian èta djelema tèh, ngadèngè manoek ngomong kitoe; kukuh baè rèk ditoewar tangkal nangka tèh.

Ari gus kitoe baridjil njiroean tina tangkal nangka bari ngomong: Lamoen koe djoeragan tu ditoewar mah, murun koering pada ngaloewarkun madoe oenggal taoen. Lamoen ditoewar, tangtoe koering rek pindah ka tangkal kai djelema noe sèdjèn.

Ngomong ki djoeroe-tani, pokna: Hadè atoeh, lamoen kitoe mah; kadjun, mending hiroep iju tangkal nangka.

9.

Aja djelema saoerang, ngoesup di sisi tjai. Saenggus diantjlomkun oesupna, hentu lila gap disanggoet koe sahidji laoek lutik, noe koerang ati-ati. Barang gus nuruj, toeloej dipetjatkun djudjur oesup teh koe anoe ngoesup. Demi laoek lutik tèh ngadègdèg baè bawaning sijun, sarta gus roemasa ka papastèn awakna, tina sabab gus katjekel koe lungun toekang ngoesup.

Barang rèk diasoepkun kana korang laoek lutik tèja, bidjil akalna, sarta ngomong memelas, malar dipikaroenja, kiju pokna: Eh, oerang manoesa noe kawasa, manawa aja widi sarta welas, djasad kaoela njoehoenkun dilupas hula, sabab ajuna lutik kènèh. Didahar ogè, moal matak wareg. Oepami ngoesup dui, tangtoe munang poeloehan laoek, anoe ngoengkoelan gedèna ti batan djasad kaoela. Moegi aja manah sampèan ka kaoela. Gus gedè, soemangga, koe sampèan oesupan dui kadiju.

Mana ngadjawab toekang ngoesup tèh: Èh laoek lutik, dèngèkun omong aing. Manèh rèk ngabobodo ka aing; gagal nijat manèh. Pikir aing oepama sija dikentjarkun dui koe aing, gus tangtoe jèn manèh tèh moal bunang dioesupan dui. Lutik-lutik manèh gus bisa ngolo. Demi ajuna mah enggus katjekel koe aing; anggoer diasoepkun baè kana parijoek, dihakan datang ka bèak.

__________

[ 8 ]

H.

BRIEVEN.

__________

1.

No. 711.
SOEMEDANG, 11 Pebroewari 18...
 

Ajuna kami munang soerat ti Kangdjeng Toewan Asistén-Residén, oenina andjunna munang soerat ti Kangdjeng Toewan Residén Prijangan, nimbalkun jèn koedoe nějangan djalma awéwé, noe soekaun diadjar di Batawi krana djadi doekoen. Djung munang blandja saboelan f12 roepja. Sarta oemoerna oelah liwat tina 25 taoen kolotna; ari ngorana, oelah koerang tina oemoer 20 taoen.

Djung dui ditémpoan diadjar 2 taoen. Koe sabab kitoe timbalan kami ka Wadana, koedoe oewarkun ka abdi-abdi kabėh, soegan aja djalma awèwè noe soeka, sabraha djalma bae.

Dateng
Kangdjeng Boepati . . . .
 
Wadana
 
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
 

Adres: Dateng Wadana Distrik . . . .

Apostil: Tjamat, iju soerat ti Pangawoelaan moedoe kentjeng-kentjeng petakun.

__________

[ 9 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/28 [ 10 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/29 [ 11 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/30 [ 12 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/31 [ 13 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/32 [ 14 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/33 [ 15 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/34 [ 16 ]

III.

FRAGMENTEN.




A.

§ 1. Bismilahi ‘rrahmani ’rrahimi. Wabihi nasta’inoe billahi. Iju hikajatna Djohar Manikem. Djung ka Goesti Allah Ta’ala, anoe luwih agoeng sareng luwih moelja, enggon kaoela njoehoenkun toeloeng, sinedja rék njarijoskun tjarijos Poeteri Djohar Manikem, poeterana Soeltan Haronoe’rrasid, djoemeneng Soeltan di nagri Bagedad, langkoeng-langkoeng tina kaadilannana, sareng tina kaalimannana, sareng kamoerahannana. Lawas ti lawas Soeltan Haronoe’rrasid djoemeneng Soeltan di nagara Ragedad, katjarijos kagoengan poetera doewa, pameget hidji, isteri hidji. Ari pangsepoehna, pameget, dingaranan Séh Djaadah; ari boengsoena, isteri, dingaranan Djohar Manikem. Eta katjarijoskun koe noe kagoengan tjarijos iju, ngaranna Poeteri Djohar Manikem, éta tjarijosna isteri. gulis kawanti-wanti, nja éndah kabina-bina. Hentu aja anoe ngabandingan dina kagulisannana; sareng tjahajana terang kabina-bina, saperti tjahaja boelan tanggal opat-belas. Ukur gulis, tambah berilmee, sareng luwih alimna, djung [ 17 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/36 [ 18 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/37 [ 19 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/38 [ 20 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/39 [ 21 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/40 [ 22 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/41 [ 23 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/42 [ 24 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/43 [ 25 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/44 [ 26 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/45 [ 27 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/46 [ 28 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/47 [ 29 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/48 [ 30 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/49 [ 31 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/50 [ 32 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/51 [ 33 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/52 [ 34 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/53 [ 35 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/54 [ 36 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/55 [ 37 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/56 [ 38 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/57 [ 39 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/58 [ 40 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/59 [ 41 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/60 [ 42 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/61 [ 43 ]salambar sèwang. Èta ramboet Nabi Allah hantu aja, noe ragrag ka boemi sahidji-hidji atjan.

Angandika Rasoel Allah: Ja habibi Djabrail, iju tèh koe nahaon sakabèh ramboet kaoela, noe ditjoekoeran koe sampèan, èta salambar bet hantu aja anoe ragrag ka boemi?

Maka toeroen pangandika Allah Ta'ala ka kangdjeng Nabi, kiju saoerna: Hè kakasih aing, saha-saha djalma, anoe nundun ramboet manèh salambar sakali, èta sagala dosana koe aing dihampoera, djung duina, saha-saha nundun soerat tjarita kakasih aing, ukur mangsa diparas, eta koe aing diloepoetkun tina sagala baja doenja akirat, djung diloepoetkun tina sagala panjakit.

(Hikajat Nabi tjoekoer)


H.

§ 1. Hè sakabèh djalma, anoe moekalap djung anoe ngarah kasenangan di akèrat, ari manèh tèh wadjib koedoe ngaraksa badan, soemawona anggohota manèh anoe toedjoeh; oelah migawe doraka, anoe ditjegah koe Allah Ta'ala. Nja ètah manèh moedoe ngaraksa djung mata, djung tjuli, djung lètah, djung butung, djung pardji, djung lungun, djung soekoe. Karana ari naraka djahanam tèh toedjoeh lawangna, djung hantu aja hidji djalma asoep kana salah-sahidji lawang naraka djahanam èta, anging djalma anoe migawè doraka koe anggohotana, anoe toedjoeh tèja.

§ 2. Ari mata tèja, anoe matak diajakun di manèh koe Allah Ta'ala, nja èta soepaja manèh munang pitoedoeh mata tèh dina sakabèh enggon anoe poèk, di laoet atawa di darat, djung soepaja manèh munang mènta toeloeng mata tèh kana ngalaksanakun sakabèh karep manèh, djung soepaja manèh bisa njuung koe mata tèh kana sakabèh anoe aloes-aloes, djung kana sakabèh anoe ahèng-ahèng, diloehoer langit djung didjero boemi. Ari sanggus didjuung, koedoe di[ 44 ]pakè tanda, anoe noedoehkun kana ajana Dat Allah Ta'ala djung sakabèh Sipatna.

§ 3. Ari raksaunnana mata tèh, èta opat perkara. Sahidji, koedoe diraksa, oelah dipakè njuung kana sakabèh ka anoe diharamkun, saperti dipakè njuung awèwè anoe sèdjèn. Kadoewa, oelah dipakè njuung moedabilè, tegesna boedjang ngora anoe kasèp, anoe matak aja sahwat. Katiloe, oelah dipakè njuung djalma Islam, sarta dihinakun koe manèh èta djalma Islam tèh. Kaopat, oelah dipakè njuung kana aib djalma Islam.

§ 4. Ari tjuli tèja, anoe matak diajakun koe Allah Ta'ala di manèh, soepaja dipakè ngadèngèkun anoe ngadji Koer-an, djung anoe ngadji Hadis Nabi, sala'llahoe 'alaihi wasallam, djung soepaja dipakè ngadèngèkun anoe ngadji Oesoel, anoe ngadji Ilmoe Pakih, anoe ngadji Ilmoe Tasaoep.

§ 5. Ari raksaunnana tjuli tèh lima perkara. Hidji, tjuli tèh koedoe diraksa koe manèh, oelah dipakè ngadèngèkun sakabèh bid'ah, anoe ditjela koe Sara', anoe hantu moewapakat djung Sara'. Kadoewa, oelah dipakè ngadèngèkun anoe ngoepat: djung dui èta dosa ngoepat tèh oelah disangka tangtoe ka anoe ngomong baè, anoe ngadèngèkun ogè saroewa baè dosana djung anoe ngomong tèh. Katiloe, oelah dipakè ngadèngèkun omongan djapakan, anoe hantu manpa'at akèrat. Kaopat, oelah dipakè ngadèngèkun omongan anoe sija-sija. Kalima, oelah dipakè ngadèngèkun djalma, anoe ngomongkun kagorèngan batoer manoesa.

§ 6. Ari lètah tèja, anoe matak diajakun koe Allah Ta'ala di oerang, èta nja èta soepaja ngalobakun dikroe-llahi Ta'ala, djung soepaja dipakè getol, matja Koer-an, djung soepaja noedoehkun ka sakabèh kawoela Allah Ta'ala kana djalan, anoe matak datang ka Allah Ta'ala, ka nagara akèrat. Djung dui lètah pikun ngadjak kana migawè kahadèan djung pikun njaram kana migawè kagorèngan, djung soepaja manèh munang nganjatakun koe lètah tèh ka karep, anoe aja dina hatè manèh, karep doenja atawa akèrat.

§ 7. Ari raksaunnana lètah tèh, nja èta tina dalapan per[ 45 ]kara. Sahidji, lètah tèh koedoe diraksa, oelah dipakè bohong saenjana, atawa bohong banjol; èta pon oelah baè. Karana ari bohong huruj tèh, ana dibijasakun, matak mawa kana bohong enja. Koe sabab èta gus ngalahir Imamoe' lGhazzali, rahhmatoe'llahi Ta'ala: Ari bohong tèja indoengna sakabèh dosa gedè. Kadoewa, lètah tèh oelah dipakè tjidra kana djangdji, tegesna, manèh tèh, samangsa djangdji, koedoe sampoernakun; oelah sok njalahan, anging lamoen sabab manèh laroerat atawa sabab manèh hantu kawasa. Katiloe, lètah tèh oelah dipakè ngoepat djalma. Ari hartina ngoepat tèh, nja èta oepama manèh ngomongkun djalma ditoekangunnana. Pada hal lamoen kadèngèun koe èta djalma, anoe diomongkun tèh, tangtoe murun guluhun. Saroewa baè djung anoe diomongkun koe manèh sipat kakoerangan dina badanna atawa dina pagawèannana, atawa dina agamana, atawa doenjana, atana dina papakèannana atawa dina imahna, atawa dina sato-hèwanna, atawa dina salijanna tidinja. Èta sakabèh omongan enjana anoe gus diseboet tèh ngoepat ngaranna, sarta matak djadi lalim. Sanadjan enjana pangdiomongkun tèh, pon ngoepat baè ngaranna. Kaopat, lètah tèh oelah dipakè mèra, tegesna njela kana omongan, sarta madoean, toer ngabenerkun manèh, djung oelah dipakè tjidra, tegesna popadoean dina mas-alah ilmoe sarta datang ka ngaloewarkun dalil, karana soepaja ngèra-èra ka batoer padoe tèja, djung oelah dipakè moenaqasjah fi'lkalámi, tegesna madoean kana omongan batoer. Karana èta anoe tiloe matak njeri angen, djung ngagègèlo dungun, djung njela omongan dungun, sarta moedji manèh. Ari kitoe petana tèh ditjegah koe Sara' kangdjeng Nabi. Kalima, lètah tèh oelah dipakè ngabersihkun manèh, oelah dipakè moedji manèh. Kagenep, lètah tèh oelah dipakè ngala'nat, tegesna, oelah ngagogorèng kana sakabèh dadamelan Allah Ta'ala, djung oelah njarèkan kana sakabèh anoe didjadikun koe Allah Ta'ala. Kitoe sotèh, lamoen ditangtoekun, saroewa baè anoe digogorèng atawa anoe ditjarèkan, manoesa, atawa sato-hèwan, atawa batoe, atawa kajoe, atawa sunu, atawa tjai, atawa sapapadana salijanna [ 46 ]tidinja: saroewa bae djalma islam atawa kapir, anoe di- tangtoekun. Beda-bMa, lamoen oemoem : maka nja eta hantu naon-naon, saperti lahir Allah Ta'ala, anoe diseboet dina, Koer-anoeTatlim : La' naloe' Ilahi 'ala'lkafirina atawa la'na- toe'Uahi 'ala'lkadzibina. Tatapi ari oetamana mah oerang teh nja oelah bae ngala'nat kana naon-naon oge. Katoe- djoeh, letah teh oelah dipake ngadoe'akun kana sahidji mahloek Allah Ta'ala kana kagor&ngannana, sanadjan nga- niaja ka maneh, pon oelah bae ngadoe'akun kana kagore- ngan teh: anggoer koe maneh serahkun ba6 &ta pagawean eta djalma ka Allah Ta'ala. Kadalapan, letah t6h oelah di- pake mizahh, tegesna banjol, djung oelah dipake soehhrijat, tegesna, oelah dipaki ngomong huruj, djung oelah dipaki isiihza bi'nnasi, tegesna, ngahinakun ka pada manoesa pada hal huhurujan. Karana eta kab&h anoe tiloe perkara ditjegah koe kangdjeng Nabi.

§ 8. Djung dui, ari butung t^ja, anoe matak diajakun di maneh, koedoe diraksa, oelah dipaki njatoe anoe haram djung anoe soebhat: koedoe dipaki njatoe halal. Ari anoe halal teja, nja eta kaja oentjal, djung sapi, djung sapapadana, anoe bunang moroan ti luwung, djung sakoer anoe bunang ngala tina kakaian di luwung, kaja sagala poepoetjoekan atawa dangdaoenan, djung sapapadana, kaja bunang ngali ti goenoeng, kaja emas atawa salijanna, djung poesaka-poe- saka, djung bunang dagang, djung bunang njawah atawa ngebon, djung arta djakat, djung panjidekahan-panjidekahan, djung tina hadijah-hadijah, djung pamere, djung sapapadana. Ari anoe haram teja, saperti babi, djung barang bunang maling atawa bunang ngarampas, djung barang riba, djung arak, djung ladang arak, djung salijanna tidinja, sagala anoe haram. Ari anoe soebhat teja, nja eta barang anoe sak kana halalna djung kana haramna, tegesna, anoe hentu tetela ha- lalna djung hentu tetela haramna.

(Kitab Tasaoep.) [ 47 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/66 [ 48 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/67 [ 49 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/68 [ 50 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/69 [ 51 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/70 [ 52 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/71 [ 53 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/72 [ 54 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/73 [ 55 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/74 [ 56 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/75 [ 57 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/76 [ 58 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/77 [ 59 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/78 [ 60 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/79 [ 61 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/80 [ 62 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/81 [ 63 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/82 [ 64 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/83 [ 65 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/84 [ 66 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/85 [ 67 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/86 [ 68 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/87 [ 69 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/88 [ 70 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/89 [ 71 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/90 [ 72 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/91 [ 73 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/92 [ 74 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/93 [ 75 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/94 [ 76 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/95 [ 77 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/96 [ 78 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/97 [ 79 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/98 [ 80 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/99 [ 81 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/100 [ 82 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/101 [ 83 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/102 [ 84 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/103 [ 85 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/104 [ 86 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/105 [ 87 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/106 [ 88 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/107 [ 89 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/108 [ 90 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/109 [ 91 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/110 [ 92 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/111 [ 93 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/112 [ 94 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/113 [ 95 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/114 [ 96 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/115 [ 97 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/116 [ 98 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/117 [ 99 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/118 [ 100 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/119 [ 101 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/120 [ 102 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/121 [ 103 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/122 [ 104 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/123 [ 105 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/124 [ 106 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/125 [ 107 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/126 [ 108 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/127 [ 109 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/128 [ 110 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/129 [ 111 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/130 [ 112 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/131 [ 113 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/132 [ 114 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/133 [ 115 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/134 [ 116 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/135 [ 117 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/136 [ 118 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/137 [ 119 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/138 [ 120 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/139 [ 121 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/140 [ 122 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/141 [ 123 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/142 [ 124 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/143 [ 125 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/144 [ 126 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/145 [ 127 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/146 [ 128 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/147 [ 129 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/148 [ 130 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/149 [ 131 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/150 [ 132 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/151 [ 133 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/152 [ 134 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/153 [ 135 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/154 [ 136 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/155 [ 137 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/156 [ 138 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/157 [ 139 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/158 [ 140 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/159 [ 141 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/160 [ 142 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/161 [ 143 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/162 [ 144 ]Page:Soendaneesch Leesboek met inleiding en aanteekeningen.pdf/163