Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/161

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XV
149
IMPERPEKTO
“PAGPAKA...., PANAGPAKA...."

"Pagpaka....", sa ato pa, dinhá sa kahimoan nianang kahiligan o kabubut-ong madulungon ngadtoh sa katunghaan dihá sa hitungnan sa kalihokan o kahimtang inisip nga “butáng" nga iya sa dugukang gilanggikitan. Ug ang "panagpaka...." maóy dagway niinih alang sa daghang mga suheto.

Ex. gr.: "pagpakahumán ni Pedrog sulát, milakát dayon siyah; ang panagpakabagay nilah sa mga tolonggon, nagpailáh nga siláh masinabuton gayúd; ayaw dihá pagpakamaút." Siláh samah niinih: dinhá niana nga si Pedro nadihá na sa kahimoan nianang "butáng" gitawág kahumanag sulát, siyah milakát dayon; dinhá niana nga siláh nakakab-ut sa kahimoan nianang "butáng" gitawág kabagayag mga tolonggon, siláh nagpailáh sa ilang pagkamasinabuton; ug magmalikayon ka dinhá sa kahimoan diná kanimoh nianang "butáng” gitawág minaút.

“PAGPAKANAGA, PAGPAKAMAGA...”

Tagsaráh siláng gamiton; ug ang ilang kahulugan mapú-pu gikan sa giasoy sa unahan. Aniay mga panigingnan: "Ang pagpakanagabuhat maóy usáh ka minaút; ug ang pagpakamagahulát samaráh sa pagbuhat sa ingón arón ingnong nagahulát";-kansang kahulugan tataw. Itandi kiníh sa Uluhan XIV, dihá sa bahing gipaunhan sa: "Nagapaka, Magapaka...."

Ang "nagpakanaga...., nagpakamaga...., magpakanaga...., magpakamaga....", maagid-agid ra usáb úg mga kahulugan. Ex. gr.: “si Tomás nagpakanagasulát pagdalí; si Toryo nagpakamagabantay sa balay unyáng hapon; si Goryo magpakanagatambal sa masakitón unyá inig-abút sa magtutudio; si Antonyo nagpakamagakiaykiay sa humán na unyá siyáh maparút sa boksing." Aniah ang ilang mga kahulugan:

Si Tomás walá gayúd magsulát, apán nagpasabút pinaagih sa lihok nga siyah nagasulát pagdalí; o siyáh nagsulát ba hinoon sa mahinay, ug iyang gipasabút nga siyáh nagdalí pagsulát. Kiníh sumala lamang sa hintungdan sa