ULUHAN 1
ANG BISAYA UG ANG EBREYO
Ang Alpabeto
Matúd ni Pari Chirino (A. D. 1604), ang mga Pilipino mihulám gikan sa mga Arabé sa Alpabeto. Samasamah ra usáb ang mga huna-huna ni Morga (A. D. 1609) ug ni Loarca (A. D. 1593). Dili hinoon nga gideretso nato pagdawat gikan sa Arabya, kongdili pinaagih sa Indya, Sumatra, Haba ug Borneyo.
Ug sanglit ang Arabé ug ang Ebreyo mga dila man nga magsoon, ang ato usáb nga Alpabeto ug pinulungan maagidagid sa Ebreyo. Ato na laging hisayran nga ang atong pinulungan sakup sa mga Dilang Madinugtongdugtongon ug ang Ebreyo sa mga Malinubaylubayon. Apán kiníh dili makaulang nga dunah siláy kasamahan. Maóy tuyu dinhíh ning uluhanah ang pagpakita sa pipiláh nilah ka mga mahinungdanong kasamahan.
Sumala sa makita ta sa mga karaang sinulát dinhíh sa Pilipinas, dunah lamang kitáy tolóh ka bokál, ang “a, i, u”. Ang mga Ebreyo usáb may tolóh lamang ka bokál nga orihinál, ang “a, i, u”. (Zapletál, Grammatica Linguae Hebraicae, p. 11). Kiníh maóy naingnan nianang lubúg ug nagkayamukat nga paagih sa atong sinulatán, dihá sa atong paggamit sa limah ka bokál: "a, e, i, o, u.”.
Ang Ebreyo dunay upat ka konsonante nga may pagkabokál; ang: "Aleph, he, vau, ug yod (kun: ', h, w, ug y). Basahah: Catholic Encyclopedia, Vol. VII, p. 176, s.v. Hebrew. Ang Bisayá usáb dunay duhá ka konsonante nga segurong "semivocal"; ang: "w ug y". Kiníh siláh tukma sa katapusang "duruhá sa Ebreyo. Gilauman ko nga mahimoh ang pagpakita nga dunah kitáy tugbang sa "h" sa mga Ebreyo, ug tingalih usáb sa "Aleph". Hisgután ta siláh unyá sə umaabut nga uluhan bahin sa "h" sa "Lungsuranon”.
