Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/159

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XV
147
IMPERPEKTO


gr.: "Sa pagpangmatáh nilah, ilang nadongóg ang tingog sa lingganay; sa akong pagpangsabút, dili maayoh kanáng balaorah." Ang nahau náh nagkahulugan: Dinhá gayúd nga siláh nagmatáh na sumala sa naandan, ilang nadongóg ang bagting sa lingganay. Ang ikaduhá sibo niinih: Sa akong naandang paagin sa paghuna-huna, ka náng balaorah dili maayoh."

"PAGPA..., PAGKA..."

Ang kahulugan sa "pagpa..." maóh: dinhá sa kahiligan o kabubut-ong madulungon ngadtoh sa, o sa dili pagsanta sa, kalihokang gipailáh sa dugukang gilanggikitan. Ex. gr.: "sa pagpabuhat ko sa baláy, may kahibulungang nahitabó: sa pagpalakát ko kaniyah, ako siyáng gipabawnag dyutay; naghigwaós si tatay pagpagikan sa mga tawoh." -Siláh nagkahulugan niinih: Dinhá gayúd nga akóh nagabuút ngá tukuron ang baláy, may nahitabóng kahibulungan; dinhá niana nga akóh nagabuút ngá siyah molakát na, gitagaan ko siyág dyutayng bawon; si tatay nanlimbasug, nag-alindasáy ngadtoh sa kahiligang madulungon sa kagikanan sa mga tawoh.

Ang "pagka" nagpasabút, dinhá sa nagpasabút, dinhá sa kahimoan sa "butáng" o kahimtang nga giasoy sa dugukang gilanggikitan. Pananglitan: "sa pagkatawoh kang Pedro, nageklipse ang buwan; sa pagkatumpag sa paríl, nahugno ang baláy; pagkahapon gayúd, miabút ang daghang mga tawoh."--Sa laing pagkasultih, siláh nagpahayag nga: dinhá sa kahimoan kang Pedro nga “butáng" gitawag tawoh, nianang panahonah, nag-eklipse ang buwan; dinhá gayúd nga nahimong "butáng" tinumpag ang paríl, nahugno ang baláy; dinhá gayúd sa nahiabút na kadtóng “butáng gitawag hapon, miabút ang daghang mga tawoh.

Ang "pagka" usáb gihimong usáh ka dagway sa abstract nouns. Aniah: "Ang pagkatawoh ni Hesús, gimatuud sa Simbahán; ang pagkamatuud sa butáng, tunhay: ang pagkagahig ilóng ni Tomás, nakadaut kaniyah". Ang