Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/143

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XIII
131
PERPEKTO


Ang suheto sa '_ on, ah" makadawát úg kausabang makinaiyahon; apán kulang sa gibug-atón ang gipasabút sa "on" kay sa gipasabút sa "...ah”.

Nakita na nimoh, magbabasáh, ang kadaghan sa bolok sa pagpatonóng sa kalihokan dihá sa suheto, ug nga dunah kitáng mga Sugbuanoy mga iglalanggikit nga nagpailah, sa paaging tin-aw, hapsay, ug lantip, sa ilang mga kalainan.

Nagtooh akóh nga ang Kinatsilá ug ang Ininglés waláy tumbas nga paagih ug katin-aw. Sulayíh paghubad nganhá nianang mga pinulunganah ang mga panig-ingnang gibutáng ko sa itaas; gamitah gayúd ang maóng mga suheto, himoah siláng suheto gihapon sa Ininglés ug Kinatsilá, iphah ang gidaghanón sa mga pulung, tandiah ang katinaw sa ilang mga larawan; ug mailáh mo nga nakabintahá ang ato. Buhing kamatuuran siláh sa katakús ug sa kahait úg salabutan sa atong mga katigulangan.

Ning bahinah, biyá gayúd ang Tinagalóg. Tungúd kay siláh walá man sa atong "on, ....ah", ang mga panghiyas nga gipailáh ning mga iglalanggikitah, nakatag ngadtoh sa ilang “_an, _ in". Sa ingón niana nakunhuran ang katin-aw sa lintunganayng kahulugan ning duhá ka iglalanggikit.

Ang lintunganayng kahulugan sa ...an" nga maóh ang “pagkanatad" sa kalihokang pinaduyás, nalubug, kay gipun-an man sa: panahón alang sa kalihokan, sa pagkagalamitón, sa sinumbalikáy. (Basahah: Uluhan XX, ubús sa "Nagpailág Batasan; ang Sinumbalikáy".) Nalahugay nilah; samtang dinhíh sa ato, maayong pagkahan-ay.

Samtang ang atong " in ..." usaray kahulugang lintunganay (V. Uluhan XXI, ubús sa: Igkakal-ang "...in ") nga maóh ang pagkaagid-agid sa past participle, busah alang sa miagih; ang ilah mahimoh usahayng: "presente, umaabut, hangtud inpinitibo". Maorág nagubút tungúd sa daghang bolok sa kagamitan. Nakatag dinhíh ning nagkapuliki nilah nga "in" ang kadaghanan sa atong "on". Niay piláh ka panig-ingnan: