Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/138

From Wikisource
This page has been validated.
126
UL. XIII
PERPEKTO


Ang "an" nagkahulugan nga ang suheto giisip nga usáh ka "natad", dinhá kang kansah ang kalihokan sa dugukang gilanggikitan anhá mahitabó, magalihoklihok. Walá siyah magpasabút nga ang suheto makadawát úg kausaban suhd sa iyang kinaiyah. Ug kining iyang pagkanatad sa suheto dili isipon nga sa kanunay dapít kun luná sa paaging lawasnon; kay igo na nga siyah manatad sa paaging morál o espirituhanon. Ex. gr.: "kaluyan ta ang mga minatáy; ang kaayoh sa Diós, dangpa- nan sa mga makasasala; ang mga kasakit ni Kristo, tuburán sa kahupayan." Dinhíh ang mga suheto: mga mi natáy, ang kaayoh, ug ang mga kasakit,---silbeng mga natad diín mahitabó ang kalooy, pagdangúp, ug pagtubúd; mga natad siláh sa paaging morál o espirituhanon.

Ang “....an” matawag nato nga pasiboh indirekto. Ang kalihokan sa "....on" mahibundak gayúd sa suheto; kíníh siyáy tungnon sa paaging pinintok. Busah ang “on” nagpailáh úg kausaban dinhá sa suheto, hangtud gani usahay ang kinaiyah niinih makabatón gayúd sa kahimtang nga iyah sa dugukang gilanggikitan. Pananglitan: "Ang basahón sunugon; ang kahoy kuhaon; ang baláy tukuron; ang iró patyon." Mga pasiboh direkto siláh.

Ang "" tunga-tunga sa "_an" ug sa "....on". Samah sa "an" siyáh may pagkapasiboh indirekto, kay sa masabúg ang iyang suheto maóy paborán sa, o maóy instrumento kun galamitón alang sa kalihokan sa dukukang gilanggikitan; ug samah usáb sa "on", siyah usahay may pagkapasiboh direkto, kay ang iyang suheto tungnon sa paaging pinintok sa gihisgutáng kalihokan; apán lahí sa "on" siyah dili magpailáh úg kausaban suhd sa kinaiyah dihá sa suheto.

Busah kon han-ayon ta siláng upát, gikan sa labing dyutay hangtud sa labing dakú, sukád sa labíng hanáp ngadtoh sa labing pintok nga pasiboh, pintok nga pasiboh, siláh magsunúd ning han-ayah: "ma..., an, i..., ...on."