pinulungan makabatón úg dyutayng kausaban sa dagway
sa pipiláh ka pulung nilah. Maóh kiníh tingalih ang na-
hitabó sa atong "hi....". Gikan sa tin-aw nga "hi...."
mius-us siyah ngadtoh sa "...", diín nahanaw o hapit
mahanaw ang nag-unang "h". Gikan sa dyutayng kataspok
nga daw nipilit kanatong tanán, ang "h" nag-anam-anám
úg kawalá, ug sa katapusan misangko sa ato karón nga
"i" dinhá sa usáh ka bahin sa atong kapulungnan.
Nan, ipakita na gikan nianang imong “buút nga mapatunghaon" ang tolóh ka kagamitan sa "i", moingón ka tingalih.
Niah: (1) "Ang basahón ibutáng ko sa yuta",---nga sa ato pa, buút ko ngá motungha dinhá sa basahón ang kahimtang sa pagkabinutáng sa yuta. (2) "Ang balde akong itimba”-nga arón motungha o arón pagtimba gamiton ko ang balde o buút ko ngá motungha dinhá sa balde ang kahimtang sa pagkatimba nako. (3) “Ang akong anák ipalit kog senina"---ngá patunghaon ko ang palít úg senina alang sa akong anák, o buút ko ngá motungha dinhá sa akong anák ang kahimtang sa pagkagipalít kog senina. Ug milutáw na ang "buút nga mapatunghaon."
Basahah usáb ang Uluhan XX.
Ang "ma", sa pagkatinuud tunga-tunga ug nagpasabút
nga sa panahóng umaabut ang usáh ka kahimtang
sa pagkamaóh o hiyas sa berbo mahingpit pagtungha,
matibuúk pagkahimoh, kun mahumán na dihá sa suheto,
---sa walay pagpopasabút úg sa unsang paagihah makab-ut
kanáng kahimtangah. Ex. gr.: "ang baláy masunug;
ang basahón mawalá; ang pusíl magubá; ang laraw
mahingpit." Dinhíh ang mga kahimtang sa pagkanasunug,
pagkanawalá, pagkanagubá ug pagkanahingpit, gihisgulán
nga mahitungha dihá sa hitungnan nga suheto; ug
walá ipailáh úg sa unsang paagihah mahitungha, sayón
kun lisúd, dali kun dugay, sa kinalít kun dili.
