Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/125

From Wikisource
This page has been validated.
UL XII
113
PERPEKTO


direkto, kay ang suheto patungnan man gayúd sa paaging pinintok sa kalihokan sa berbo. "Initon ko ang tubig; galingón ni Lukas ang maís; gub-on niyah ang payág;" Dinhíh mailáh kaayoh nga ang tubig maóh gayúy makadawát sa paaging pinintok sa buhat sa pag-init ug siyáh gayúd ang mainit; ang maís upúd, sa paggalíng; ug ang payág, sa paggubá. Ang mga suheto, tungúd kay mahitungnan man sa kalihokan sa pinintok makadawát úg kausaban suhd sa ilang kaugalingon; kausaban kiníh nga moabút usahay hangtud sa pagbatón dihá kaniyah sa kahimtang nga iyah sa dugukang gilanggikitan.

"MA....AN", "NA....AN"

Súmala sa ikanapulog usa ka sinulát, ang iglalanggikit "ma...." nagpasabút nga dinhá sa suheto, sa umaabut nga panahón, ang usáh ka kahimtang sa pagkamáóh o panghiyas sa berbo mahingpit pagtungha, matibuúk pagkahimoh o mahumán na. Ang "....an" usáb nagpailáh nga áng kalihokan sa dugukang gilanggikitan anhá mahitabó sa suheto, dili sa paaging pinintok o direkto, kongdili sa daw pinaduyás o indirekto. Busah ang "ma....an" nagkahulugan nga dinhá sa suheto, sa umaabut nga panahón, mahitabó sa tinibuúk ang kahimtang sa pagkahitungnan sa paaging pinaduyás sa kalihokan sa gihisgután nang dugukan.

Pananglitan: "Ang kamalig makuhaan úg maís; ang mga kabús matabangan sa mga datú; ang baligya makunhuran sa bilíh". Sa ato pa, dinhá sa kamalig mahitabó ang kahimtang nga mahitungnan sa paaging pinaduyás sa pagkuhag maís; dinhá sa mga kabús, sa panabang sa mga datu; ug dinhá sa baligya, sa kunhud sa bilíh.

Bahin sa kahulugan sa "mama....an, manga....an", subliah lang pagbasah ang katin-awang nahimutáng didtoh sa Uluhan XI mahitungúd sa "mama...., manga....". Ug ingón man ang kahulugan sa "na....an, nana....an, nanga....an," masayón upúd nga pu-puon gikan sa maóng uluhan.