Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/124

From Wikisource
This page has been validated.
112
UL. XII
PERPEKTO


pagkagamitah. Kay ang "hilak" ug ang "kawat" gipasabút man nga human na gayúd mabuhat ug nga sa ingón hisayran nang daan sa nangutanah, ug tungúd niana kadtong "hilak ug kawat" miagih na alang kaniyah.

"....AN", "....ON"

Tun-an ta karón ang mga dagwayng labíng tukma sa pasiboh, ug unahon ta ang "....an, ....on", nga naah ubús sa "himoon pa". Sabton ta pag-ayoh ang kahulugan ning duhá ka iglalanggikit.

"Tiawan ko si Tomás; limbongan niyah si Teryo; pahimug-atán paglitók ang silabáng inasentohan." —Siláh nagpasabút nga si Tomás maóy mahitaboán sa tiaw; si Teryo, sá limbóng; ug ang silabáng inasentohan, sa pamug-at paglitók. Giunah ko siláh arón pagpakita nga ang "....an" walá magkináhanglag luna kun dapít ingón sa buút itudlo sa ubán; kay dili dihá sa lawas ni Tomás ipahitabó ang tiaw; ni sa lawas ni Teryo, ang limbong; ni dihá gayúd sa silabáng may asento nga sinulát, ang pagpahimug-at sa litók. Kiníh siyáh ang inasentohan higayón lamang nagdaníh sa pagpangusúg pagbasah nga adtoh mahitonóng sá hangin.

Tinuud hinoon nga sa makadaghan, ang "....an" nagpasabút úg luna kun dapít. Pananglitan: "Ang umáh sipsipan sa sagbut; ang batóh patungan sa bukág; si Martín ibtan úg ngipon." Dinhíh, ang umáh, ang batóh ug si Martín maóy mahitaboán sa nagkalainlaing mga buhat.

¿Maóh ba gayúd siláy patungnan sa gihisgután nang mga kalihokán? Dili. Ang giasoy nang mga kalihokan anhá kanilah lagíh mahitabó, apán dili siláy buút gayúd tungnon sa maóng mga kalihokan. Sa laíng pagkasultih, matawág silág natungnan sa paaging indirekto o pinaduyás sa kalihokan; ug dili sa paaging direkto o pinintok sa maóng kalihokan. Ug sa ingón niana, ang "....an" matawág nga pasiboh indirekto.

Sa laing bahin, ang "....on" matawág nga pasiboh