Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/122

From Wikisource
This page has been validated.
110
UL. XII
PERPEKTO


yáh sa "mo...." nga alang sa umaabut. Ug ang "mi...." lain lamang dagway sa "ni....". Dunay mga tawoh nga dili buüt mogamit sa "ni....", kay konóh "korupsyón" siyáh sa "mi....", ug sa ingón niana dili maayong pasagdan o pasanayon, kay makadaut sa atong pinulungan. Duyug akóh sa ilang maayong tinguha sa pagtul-id sa atong sinultihán. Apán, ¿matuud ba nga ang "ni...." korupsyón lamang sa "mi...."?

Dili siyáh masayóng tubagón. Alang sa mga ginoong gihisgután sa itaas, waláy duhaduhah nga korupsyón; kay matúd pa nilah, sanglit "mo...." man ang alang sa umaabut, ang alang sa miagih "mi...." na ang iglalanggikit, tungúd sa "i" nga gipulih sa "o" dihá sa "mo....". Tingaíih kahá.

Ápán sa akong bahin maayoh lang papadayonon ang duhá, ang "ni...." ug ang "mi....", ubús ning mga katarungang mosunúd. Dihá sa "Laraw" sa mga panahón sa atong mga berbo didtoh sa Uluhan X, ang mga iglalalanggikit nga alang sa mga kalihokan nga giisip nga nangagih na, nanagsugud sa titik nga "n"; busah, dinhíh usáb.

Labut pa, ang igkakal-ang "....in...." (ex. gr.: sinulát), nga nagpailáh sa sangputanan sa usáh ka kalihokan, naggamit upúd sa "n". Siláh agid-agid úg kahulugan: pulús alang sa nangagih na. Busah maayong gamiton ang "ni...." arón sa ingón niana mamaagid-agid gihapon siláh bisan dihá sa dagway. ¿Walá ba dinhíy "metatesis"?—¿diín ang "ni...." na "....in", samah sa "Kastila—Katsila"?

Dunah upúd kitáy "niadtoh" ug "kaniadtoh", nga nagpailáh sa miagih na. ¿Dili ba salikwaút ang pagingóg "kamiadtoh", kay "miadtoh" man kahá ang matarung? Ang paaging "Niph-al" sa mga Ebreyo, nga maóy sibo sa atong tunga-tunga, nagdaláh sa iglalanggikit "ni...." alang sa panahóng perpekto. Busah tugbang gayúd siyáh sa atong "na...., ni....", nga usáb naah sa tunga-