Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/115

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XI
103
PERPEKTO


mahitabó dihá sa suheto; — o nga magpatungha ba (súmala sa buút patoohan sa ubán) ning maóng kahimtang ; (aktiboh), o gitunghaan ; ba hinoon ning kahimtangah (tunga-tunga). Ang "ka" súmala sa ikasiyánv nga uluhan, nagkahulugag "butáng" ubús sa panan-awng labíng halapád. Busah ang kahulugan sa "maka.~." maóh nga ang suheto tunghaan sa butáng o kahimtang sa butáng (tunga-tunga), o magpatungha (súmala lagíh sa ubán) ning maóng butáng (aktiboh.) "Butáng" o kahimtang siyáh nga gipailáh sa dugukan.

Dinhá kanilah sabton kanunay nga, sanglit ang "maka...." perpekto man, kiníng pagpatunghaah gisud-ong sa tinibuúk, sa waláy pagtagád sa mga ang-ang ngadtoh sa naasoy nang katunghaan. Ñagtooh usáb akóh nga ang "maka...." labíng tukma sa tunga-tunga nga paagih, bisan lagíh nga gigamit o gisabút sa ubán ingóg aktiboh. Ug tungúd ning iyang pagkatunga-tunga, walá usáb dinhá kaniyah tagaig dakúñg pagtagád ang paningkamut pa- > dulung sa katunghaan sa kahimtang

Aniay mga p.anig-ingnan: "Si Pedro makatindug, makapahiyúm"; - dinhíh waláy duhaduhah, naah, siláh sa paaging tunga-tunga, kay sa pagkatinuud, si Pedro, ang suheto, maóh may makabatón unyá sa kahimtang sa pagkanagtindug ug sa pagpahiyúm/ ug nga siyáh ra usáb ang hitungnan.

Apán kon ingnon: "Si Pedro makapatáyg tawoh, makadaníg -daghan." Masabúg sabton nga aktiboh; sa ubús ko hinoong pagsabút, tunga-tunga gihapon. Kay ang ilang matuud nga kahulugan matataw, kon ingnpn niinih siláh pagsulát: "Si Pedro ma kapatáyg-tawoh, ma kadaníg - daghan"; sa ato pa: Si Pedro mamahimong butáng "naga- patáyg tawoh", mamahimong butáng "nagadaníg daghan". Kun niinih ba: Si Pedro manaah sa kahimtang "patáyg tawoh", manaah sa kahimtang "dañíg daghan." Busah dayág ang ilang pagkatunga-tunga.

Potensyál ba ang "MAKA......"

Ubús nianang panan-aw nga ang "maka...." dagwayng