Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/112

From Wikisource
This page has been validated.
100
UL. XI
PERPEKTO


Maóh tingalih kiníy hinungdan, nganoh nga ang mga magtutudlo sa Pinulungang Nasudnon nakaingón nga usahay aktiboh ang "ma...."; ug usahay usáb nga siyáh pasiboh» ingón pananglit sa: "matahí, masulát, masunog." Subay sa giasoy na sa itaas ang: "matahí, masulát, masunog"—mga "Tunga-tunga"; ug ang "ma " ning higayonah, "ma...." gayúd nga tinuud, dili "mang".

Daw masabút na nga gikan ning paglahugay nilah sa "ma...." ug sa "mang....", mitungha usáb ang ilang paglahugay sa mga bolok nga aktiboh ug pasiboh dihá konóh sa "ma....".

_______

Ang "mama...." lahíg dyutay sa "ma...."; kiníh matawág "de primera intención", ug kadtóh "de segunda intención".- Sa laing pagkasultih, ang "ma...." naghisgut sa kahimtang nga unan¿ mitunghai sa kaisipan sa nagahisgut ug walá pa niinih utingkayah o susihah; ug ang "mama....", sa human na niyah utingkayah, baiikbalikih paghuna-huna. Itandi sa giasoy bahin sa mga sinubli didtoh sa Uluhan XXI.—Ang "manga...." gamiton alang sa daghang gihisgután. Tingalih siyáh maóy sinugdan o gigikanan sa ato karón nga "mga".

Ang "na...., nana...., nanga" tugbang sa "ma , mama...., manga...."; kadtóh siláh alang sa pagpfasabút sa mga kahimtang sa pagkamaóh nga nahumán na pagpatungha, ug kiníh siláh .sa mga umaabut pa.

Ning bahinah nakabintahá kitáh sa mga Tagalog, kay walá man siláy dagway sa berbo nga alang sa daghang suheto. Ang maóng gihisgután lamang, nga, pauba. nág mg^i iihanan sa gidaghanón, maóy magpailáh sa kahulugang madaghanon sa berbo.

Niah ang mga pulung ni Dr. Panganiban (b. c , p. 65), bahin sa Tinagalóg: "N.B.: Sanglit ang berbo walá may linaíng pangdagway arón pagpailáh sa persona ug sa gidaghanón, ang suheto lamang maóy magpailáh sa persona ug sa gidaghanón o numeró sa berbo."