Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/110

From Wikisource
This page has been validated.
98
UL. XI
PERPEKTO


dugukan? ¿Aktiboh ba siyáh?-Dili, kay walá man siyáh ang "ma...", magpakitag dagwayng mapalihokon nga maóy ilhanan sa aktiboh. ¿Pasiboh ba siyáh?-Dili usáb, kay walá man upúd siyáh magpakitag dagwayng mapaantuson nga maóy hiyas sa matuud nga pasiboh. Tunghaan lang o "manaah sa kahimtang nga" gipailáh sa dugukan. Busah, hangtud alang kang Dr. Panganiban, tunga-tunga gayúd. Gani gilubug man sa gramatiká sa Ininglés ug Kinatsilá.

Gikan ning kalubugah, gidaláh siyah ngadtoh sa pagtooh nga ang dagwayng "maka....", potensyál konóh. Kay humán makapahayag niadtong mga pulung didtoh sa panid 74 nga maorág dayág nga pag-iláh sa pagkatunga -tunga sa "ma___", mibalíh na upúd siyah ngadtoh sa pag-ingón pag-usáb nga ang "ma...." aktiboh, ug mihatag ning daw nagkasumpaki nga lagda (o. c., p. 151).

"MA.... Sa kasagaran: ang pagkamakahimoh pagbuhat o paghumán úg kalihokan, o usáh ka butang mahitabó hawa sa kabubut-on sa nagbuhat o sa tawong hitungnan.

Sa laing pagkasultih, daw tinuyu ug daw tumáw. Ug makapangutanah kitáh: ¿Unsah may naingnan ning pagkasumpaki sa huna-huna, tinuyu-tumáw? ¿Mahimoh ba gud nga ang lintunganayng kahulugan sa "ma", magdalág duhá ka nagkasumpaking huna-huna?

Sa pinobre kong pangapas, ang naingnan niinih maóh ang pagsunúd sa gramatikáng walá magtagád sa "Middle Voice, Tunga-tunga." Ug sanglit ang matuud nga kinaiyah sa "ma...."tunga-tunga man, ug kay walá man lagih tagaig igong luná dihá nianang gramatikahah kining pangbolokah, ang gisangputan maóh nga ang "ma...." ilhon usahay nga aktiboh, usahay pasiboh; usahay tinuyu, usahay tumáw. Daw lipatlipat.

Pasagdan ta kaná. Siyah miingón pa gayúd (o. c.,p. 126): "N. B.: Ang iglalanggikit MAKA.... (nga nagapahayag úg pagkamapatunghaon-potentiality) gigamit...;