Jump to content

Odrobinka (Andersen, 1920)

From Wikisource
<<< Dane tekstu >>>
Autor Hans Christian Andersen
Tytuł Odrobinka
Pochodzenie Wybór bajek
Wydawca "Kultura i Sztuka"
Data wydania ok. 1920
Miejsce wyd. Lwów
Tłumacz Zofia Sawicka
Tytuł oryginalny Tommelise
Źródło Skany na Wikisource
Inne Cały tekst
Download as: Pobierz Cały tekst jako ePub Pobierz Cały tekst jako PDF Pobierz Cały tekst jako MOBI
Indeks stron
[ 79 ]
Odrobinka.


 Pewna kobieta pragnęła bardzo mieć malutkie dziecko.
 Poszła więc do czarownicy i poprosiła ją o radę.
 — Na to jest rada — rzekła czarownica. — Weź to ziarnko jęczmienia, i zasadź je w doniczce, a po pewnym czasie wyrośnie z niego dziewczynka.
 Stało się, jak czarownica powiedziała. Po pewnym czasie wyrosła z ziarnka jęczmienia maleńka, śliczna dziewczynka, nazwano ją Odrobinką.
 Kobieta zrobiła dla niej kołyseczkę z łupiny orzecha; za materacyk służyły listki fjołka, a za poduszeczkę płatek róży.
 Odrobinka doskonale spała w swej kołyseczce, a obudziwszy się ze snu, bawiła się na stole. Kobieta postawiła talerz z wodą, po której pływał listek tulipanu, a Odrobinka pływała sobie na nim jak na łódce od jednego brzegu talerza do drugiego i bardzo ją to bawiło.
 Aż tu pewnej nocy, gdy Odrobinka spała wskoczyła do pokoju szkaradna ropucha.
 Zobaczywszy Odrobinkę pomyślała: — Toby była żona dla mojego synka! I nie namyślając się długo, porwała dziecko razem z kołyską i zaniosła do swego mieszkania w kałuży nad jeziorem. Syn ropuchy był jeszcze szkaradniejszy od swej matki, a na widok ślicznej dziewczynki, tyle tylko powiedział: Kuaks, kuaks brekekeks!
 To u niego wyrażało zachwyt.
 — Nie mów tak głośno — przestrzegała go matka — gotowa się zbudzić i uciec; jest przecież leciuchna jak pyłek. Trzeba ją zanieść na liść lilji wodnej i przewieźć na środek strumienia, a ja tymczasem przygotuję dla was mieszkania w kałuży.
 Wybrała tedy ropucha największy liść, ułożyła na nim Odrobinkę i odepchnęła od brzegu.
[ 80 ] Gdy dziewczynka zbudziła się rano i zobaczyła, gdzie się znajduje, zaczęła płakać gwałtownie. Dokoła niej była głęboka woda i niepodobna było dostać się do brzegu.
 Ropucha tymczasem przyozdobiła błotną dziurę trzciną, by się podobała synowej, poczem wraz z synem wypłynęła na wodę, by przenieść kołyskę z dziewczynką.
 Zobaczywszy Odrobinkę skłoniła się jej i chrapliwym swym głosem zarechotała:
 — Oto mój syn, panienko; zamierza się z tobą ożenić i właśnie urządziłam wam śliczne mieszkanie w kałuży.
 — Kuaks, kuaks brekekeks! potwierdził synek.
 Zabrali kołyseczkę i odpłynęli z nią, nie zważając na gorące łzy Odrobinki, która nie chciała mieszkać w błocie u ropuchy i być jej synową.
 Małe rybki pływające w pobliżu listka, słyszały co powiedziała ropucha, a widząc teraz rozpacz dziewczynki, postanowiły jej przyjść z pomocą.
 — Nie bój się — rzekły — już my nie pozwolimy, by cię zabrała ta wstrętna ropucha.
 Podpłynęły do łodyżki na której trzymał się listek lilii, przegryzły go szybko, a listek pomknął z prądem strumyka i ropucha nie mogła go już dogonić.
 Odrobinka cieszyła się niezmiernie z tej podróży. Wszystko ją bawiło: widok miast i wsi i łąk i lasów, koło których płynęła, a nadewszystko śpiew ptaków.
 — Patrzcie, patrzcie, jaka to śliczna, maleńka dziewczynka — śpiewały, przyglądając się jej z drzew.
 Odrobinka uśmiechała się do nich i chciałaby się pobawić z ptaszkami, ale listek nie zatrzymując się płynął coraz dalej, aż dopłynął do innego kraju.
 Śliczny biały motylek usiadł na listku, aby się lepiej przyjrzeć malutkiej dziewczynce. A ona zachwycona jego widokiem zdjęła swój pasek i przywiązała nim motyla do listeczka.
 Aż tu naraz, przyleciał ogromny chrabąszcz i uniósł ją wysoko na drzewo.
 Jakże się przeraziła! A najbardziej było jej żal pięknego motyla, który umrze z głodu jeśli nie zdoła oderwać się od listka, do którego go przywiązała.
 Ale zły chrabąszcz wcale się o to nie troszczył. Posadził ją wysoko na dużym liściu, by jej było wygodnie, przyniósł jej trochę miodu z krzaków i powiedział, że jest prześliczna, pomimo że wcale niepodobna do chrabąszcza.
[ 81 ] Wkrótce zaczęły się schodzić inne chrabąszcze, by oglądać Odrobinkę.
 — Jakaż ona biedna! wykrzyknęła jedna panna chrabąszczówna. — Ma tylko dwie nogi!
 — I wcale nie ma rożków! litowała się druga.
 — A w pasie cienka jak człowiek! zawołały inne.
 — Brzydka i koniec — zawołały wreszcie po dokładnem przyjrzeniu się Odrobince.
 W rzeczywistości jednak Odrobinka była prześliczna i taką wydała się chrabąszczowi, gdy ją porywał. Ale usłyszawszy co o niej mówią inni, sam uwierzył, że jest brzydką i co rychlej zapragnął się jej pozbyć ze swego domu, by nie wyśmiewano jego złego gustu. Chwycił tedy Odrobinkę i posadził ją na polnym kwiatku.
 Odrobinka gorżko płakała, że jest taką brzydką, iż nawet chrabąszcz nie chce na nią patrzeć. Ale cóż mogła na to poradzić?
 Całe lato spędziła dziewczynka samotnie w wielkim lesie. Z trawy sporządziła sobie miękkie łóżeczko i zawiesiła je pod listkiem koniczyny, niby pod daszkiem, mającym ją chronić przed deszczem. Żywiła się zaś sokiem kwiatów i rosą.
 Tak minęło lato i jesień. Nadeszła zima, mroźna i okrutna. Ptaszki uleciały do ciepłych krajów, z drzew opadły liście, a listek koniczyny chroniący dziewczynkę od deszczu i wiatru, zwiądł i opadł. Strasznie jej było zimno, sukienki jej całkiem się podarły, a była przecież taka maleńka i słaba. Zmarznie chyba na śmierć.
 Wkrótce zaczął śnieg padać, a każdy płateczek przywalał ją niby lawina bo była przecież tak maleńką. Otuliła się w suchy listek, ale on pękł zaraz i opadł na śnieg.
 Dziewczynka nie wiedząc jak sobie poradzić, zaczęła się przesuwać zagonami, z pod których tu i owdzie sterczały źdźbła zeschłej słomy. Potykając się co chwila o grudki twardej ziemi, dotarła wreszcie do mieszkania myszy polnej, która pod ziemią miała swoją norę cieplutką i zaopatrzoną na całą zimę w dobre pożywienie.
 Odrobinka pokornie stanęła przed drzwiami i poprosiła o ziarenko zboża, gdyż od dwóch dni nic nie miała w ustach.
 — Biedactwo — ulitowała się myszka — wejdź do mej ciepłej izby, a zjemy razem podwieczorek.
 Odrobinka bardzo się jej podobała.
 — Możesz u mnie zostać przez zimę — powiedziała jej po podwieczorku. — Będziesz miała ciepłe pomieszkanie i pożywienie, [ 82 ]a w zamian masz utrzymywać w domu porządek i opowiadać mi ciekawe historje, które bardzo lubię.
 W ten sposób miała Odrobinka byt zapewniony na zimę.
 Pewnego dnia mysz rzekła:
 — Będziemy dziś miały znakomitego gościa, który mnie odwiedza raz na dzień. Gdybyś wiedziała co to za pan! Ma futro lśniące jak aksamit, a jakie mieszkanie wspaniałe, jakie salony! Byłoby szczęściem dla ciebie, gdyby cię chciał pojąć za żonę, Staraj mu się przypodobać i opowiedz mu najpiękniejszą bajkę.
 Odrobince wcale jednak na tem nie zależało, by się podobać bogatemu sąsiadowi, który był zwyczajnym, ślepym kretem.
 Niebawem nadszedł, strojny w bogate, aksamitne futro, a mysz przyjęła go z wyszukaną grzecznością. Był bardzo bogaty i uczony i o wszystkiem umiał rozprawiać. Nie znał tylko słońca i kwiatów i dlatego ich nie lubił i źle się o nich wyrażał.
 Odrobinka na życzenie myszy musiała zaśpiewać gościowi o chrabąszczu, następnie o chłopczyku, co grał na fujarce i kret odrazu się w niej zakochał. Nie mogł zapomnieć jej głosu i wciąż tylko myślał, jak dobrze byłoby mieć żonę, któraby mu tak pięknie śpiewała. Nie zdradził się jednak ze swemi uczuciami, gdyż był przezorny i skryty.
 Opowiedział tylko, że właśnie ukończył budowę pięknego korytarza, wiodącego z jego mieszkania do domu myszy i zaprosił obydwie panie, by się z nim przeszły po tym korytarzu. Ostrzegł je tylko, by się nie przeraziły martwego ptaka, który tam leży Musiał niedawno umrzeć, bo wygląda jeszcze całkiem świeżo.
 Wziąwszy do pyszczka kawałek świecącego próchna szedł przodem, oświetlając drogę, a za nim postępowała mysz z Odrobinką. Istotnie w samym środku korytarza leżał martwy ptak, w którym poznano jaskółkę. Była już całkiem sztywna, bez śladu życia.
 Odrobince ścisnęło się serce na widok ptaszyny, gdyż ogromnie lubiła ptaki, za to, że tak pięknie śpiewają w lecie. Ale kret był odmiennego zdania.
 — Jakiż to nędzny żywot ptaka! Ot, teraz już śpiewać nie będzie! rzekł pogardliwie, trącając nogą martwą ptaszynę. — Dzięki Bogu, że żadne z moich dzieci nie będzie ptakiem. Bo i cóż to za los! Oprócz swego »kiwit!« »kiwit!« nic przecież nie ma. Nadejdzie zima i musi umrzeć z głodu i zimna.
 — Bardzo słusznie! potwierdziła mysz. — Śpiew nie przynosi żadnej korzyści.
 — Odrobinka nie rzekła ani słowa, ale gdy tamci się odwrócili, ona szybko pochylila się nad jaskółką i pocałowała ją w zamknięte oczy.
[ 83 ] W nocy nie mogła zasnąć, myśląc wciąż o nieżywym ptaszku. Wreszcie wstała, zrobiła z siana ciepły dywanik, wysunęła się na korytarz i otuliła jaskółkę. Następnie przyniosła suchych kwiatków i podesłała je ptaszkowi, aby mu było ciepło i wygodnie.
 — Żegnam cię droga ptaszyno! rzekła ze łzami w oczach, całując martwego ptaszka. W tejże chwili drgnęła, gdyż uczuła słabiutkie bicie serca jaskółki. Widocznie zdrętwiała od zimna, a teraz pod wpływem ciepła odzyskiwała życie.
 Odrobinka drżała ze wzruszenia i strachu. Co ona pocznie z tak dużym ptakiem, którego przecież dźwignąć nie potrafi! A ratować musi go za wszelką cenę.
 — Zrobię dla niej co się tylko da! powiedziała sobie po chwili. — Podzielę się z nią tem wszystkiem, co otrzymałam od myszy.
 I znów pobiegła do norki i przyniosła jaskółce swą własną kołderkę z liści miętowych.
 Następnej nocy wymknęła się na korytarz. Jaskółka całkiem już ożyła, tylko była jeszcze mocno osłabiona. Na chwilkę jednak otworzyła powieki i spojrzała na Odrobinkę, która stała obok, przyświecając sobie kawałkiem próchna, gdyż innej latarki nie miała.
 — Dziękuję ci, śliczne dziecię — rzekła jaskółka.
 — Jeszcze się trochę ogrzeję i wzmocnię, a potem wyfrunę już stąd na ciepłe jasne słońce.
 — Och! szepnęła Odrobinka — teraz zima na dworze i niema ciepłego słońca. Zostań tutaj w tem ciepłem łóżeczku, a ja cię będę pielęgnowała.
 Przyniosła jaskółce trochę wody na listeczku, a ptaszek pokrzepiwszy się opowiedział, że nie mógł odlecieć do ciepłych krajów, gdyż zranił sobie skrzydełko o ostre ciernie i nie mógł fruwać. A potem przyszło zimno i padł zmartwiały. Jakim sposobem dostał się pod ziemię, tego nie pamięta.
 Dziewczynka przez całą zimę pielęgnowała ptaszka, lecz musiała to czynić w tajemnicy przed kretem i myszą, którzy nienawidzili ptaków.
 Gdy wróciła wiosna i zaświeciło ciepłe słońce, Odrobinka otworzyła otwór w sklepieniu korytarza i parę jasnych promieni wślizgnęło się do wnętrza.
 — Leć ze mną, kochana dziewczynko — prosiła jaskółka. — Usiądź na mnie, a ja cię zaniosę daleko, do ślicznego gaju i będziemy tam żyły obydwie przyjemnie i wesoło.
 — Nie mogę — odpowiedziała Odrobinka — bo mysz bardzo by się zasmuciła, gdybym ją zostawiła samą, a była dla mnie przecież tak dobru i litościwa.
[ 84 ] — Więc bywaj zdrowa, kochana Odrobinko! zaświegotała jaskółka i przez otwór w sklepieniu wyleciała z podziemia ku niebu.
 Dziewczynka długo ze łzami w oczach spoglądała za znikającym ptakiem, którego tak bardzo kochała.
 Smutno jej teraz było w ciemnej norce. Mysz nie pozwalała jej wychodzić, a Odrobinka tak bardzo tęskniła do światła i słońca.
 Aż tu pewnego dnia mysz wróciła do domu z miną bardzo zadowoloną i rzekła:
 — Winszuję ci moja droga, świetnego losu. Bogaty kret oświadczył się o ciebie; będziesz więc panią co się zowie. Teraz jednak musimy się zabrać do przygotowania twej wyprawy, abyś do takiego wielkiego domu nie weszła obdarta.
 Odrobinka i cztery duże pająki musiały tedy zasiąść do kołowrotka, by co najszybciej przygotować płótna na bieliznę.
 Kret co wieczór przychodził w odwiedziny i narzekał na palące słońce. Ale to niemiłe lato wnet przecież minie, a z nastaniem chłodnej, miłej jesieni wyprawią wesele i Odrobinka przeniesie się do jego wspaniałego domu.
 Dziewczynka strasznie się bała tej jesieni, bo nie chciała przecież zostać żoną ślepego, niezgrabnego kreta, który tak nienawidził słońca i kwiatów i ptasząt!
 Codziennie o wschodzie i zachodzie słońca wybiegała z nory i tęsknie patrzyła w górę, czy nie zobaczy gdzieś ukochanej jaskółeczki.
 Wreszcie nadeszła jesień i wyprawa Odrobinki była gotowa.
 — Za miesiąc sprawię ci wesele — oznajmiła mysz z dumą.
 Na te słowa Odrobinka wybuchnęła płaczem i powiedziała, że nie chce być żoną szkaradnego, ślepego kreta.
 Mysz uniosła się strasznym gniewem.
 — Jak śmiesz mówić coś podobnego! Radzę ci, wybij sobie z głowy te głupie fochy, inaczej pogryzę cię memi ostremi zębami. Trafia się jej takie szczęście, a ona się wzbrania! Sama chyba nie wiesz, jakim bogatym, możnym, uczonym panem jest twój narzeczony. A jego futro aksamitne? Sam król nie ma podobnie wspaniałego. Nie mówię już o domu, kuchni i pełnej piwnicy.
 Nadszedł dzień wesela i kret przybył po swą narzeczoną Odtąd będzie już stale mieszkać pod ziemią, bo kret nie znosi słońca i światła. Biedna Odrobinka pochyliła główkę i wybiegła z nory, by po raz ostatni spojrzeć na świat boży i pożegnać go.
 — Żegnaj słoneczko! zawołała, wyciągając rączki do światła.
[ 85 ] Objęła mały czerwony kwiatuszek rosnący opodal i szepnęła:
 — Jeśli może kiedyś zobaczysz jaskółkę, to pozdrów ją odemnie i pożegnaj.
 — W tejże chwili tuż nad jej główką ozwało się pieszczotliwe: »kiwit!« »kiwit!«. Dziewczynka podniosła oczy i zobaczyła jaskółkę.
 — Ptaszek przyfrunął do niej i usiadł tuż obok na ścieżce polnej, a dziewczynka płacząc opowiedziała, że ma zostać żoną szkaradnego kreta i mieszkać pod ziemią i nigdy już nie zobaczyć słońca.
 — To się nie stanie! oświadczyła jaskółka. — Oto nadchodzi zima, a ja wybieram się już w podróż do ciepłych krajów. Usiądź mi na grzbiecie, a ja cię uniosę daleko, daleko. Uciekniemy obydwie od szkaradnego kreta i od jego ziemnej nory. Będziemy żyć tam, gdzie słońce jaśniej świeci i kwitną cudne, wonne kwiaty. Ocaliłaś mi życie, kiedy zdrętwiała leżałam w ciemnym lochu; w zamian ja cię znów ocalę od kreta.
 — Dobrze, kochana jaskółeczko! polecę z tobą!
 I usadowiła się pomiędzy skrzydełkami ptaka i paskiem przywiązała się do jego mocniejszych piórek. Wtedy ptaszek wzbił się w powietrze i leciał ponad lasami, morzami i górami okrytemi śniegiem. Zimno tam było, więc Odrobinka całkiem się wtuliła pod skrzydełko ptaka, wysunąwszy tylko główkę, by widzieć, gdzie się znajduje.
 Wreszcie doleciały do ciepłych krajów. Słońce tu świeciło jaśniej i gorącej, w lasach rosły drzewa cytrynowe i pomarańczowe, a śliczne dzieci uganiały po polach, łowiąc motyle.
 Ale jaskółka leciała wciąż dalej i dalej, gdzie było jeszcze piękniej i cieplej.
 Nakoniec zatrzymała się nad błękitnem jeziorem, gdzie wśród drzew wznosił się pałac marmurowy. Zieleń oplatała cały pałac, a pod dachem były gniazda jaskółcze.
 — Oto mój dom — rzekł ptaszek. — Ale obydwie w nim mieszkać nie możemy, gdyż byłoby ci za wysoko i niewygodnie. Wybierz sobie raczej który z tych dużych kwiatów na klombach, a ja cię odrazu tam zaniosę i będzie ci dobrze jak w raju.
 Odrobinka klasnęła w rączki z wielkiej radości.
 I wybrała sobie duży biały kwiat, rosnący obok kolumny. Jaskółka posadziła dziewczynkę na błyszczącym listku, lecz Odrobinka chciała odrazu wejść do kwiatka, by odpocząć po tak długiej podróży. Jakże się jednak zdziwiła zobaczywszy w kielichu kwiata maleńkiego człowieka, całkiem do niej podobnego, mającego na głowie koronę, a u ramion skrzydła. Cały był przeźroczysty jak z kryształu, a oczy płonęły mu jak dwie iskierki.
[ 86 ] Był to duszek tego kwiatu, maleńki elf. W kraju tym bowiem każdy kwiat miał swego ducha, ale ten elf był królem wszystkich.
 — Jaki on śliczny! wykrzyknęła Odrobinka.
 A maleńki król zachwycony śliczną dziewczynką, zdjął z głowy koronę i podając ją Odrobince spytał, czy chce zostać jego żoną i królową kwiatów.
 — Czy ja jestem warta takiego szczęścia? szepnęła Odrobinka.
 Jesteś warta — odparł malutki król — bo jesteś śliczna i dobra. Inaczej nie byłby cię pokochał ten piękny ptak, który cię tu przyniósł z daleka. Skoro umiałaś zdobyć serce jaskółki, to jesteś godną zostać królową elfów.
 Jakież to było szczęście!
 Ze wszystkich kwiatów przybiegły teraz elfy i owady, by młodej królowej składać życzenia i dary. Najbardziej ucieszył ją jednak dar pięknej muchy, która przyniosła jej parę przeźroczystych skrzydełek. Dziewczynka przypięła je sobie do ramion, by jak inne elfy mogła fruwać z kwiatka na kwiatek.
 A jaskółka ze swego gniazdka zanuciła jej swą najpiękniejszą pieśń weselną. A w sercu było jej smutno, że będzie się musiała rozstać z Odrobinką, którą tak bardzo pokochała.
 — Nie będziesz się już nazywała Odrobinką — rzekł król elfów. — Imię to mi się nie podoba i nie przystoi do młodej królowej. Od dzisiejszego dnia nazywaj się Mają.
 Jaskółka przez parę miesięcy radowała się szczęściem młodej pary i śpiewała jej swe śliczne piosenki.
 Lecz przyszedł czas odlotu i musiała się rozstać ze swą przyjaciółką.
 — Bądź zdrowa i szczęśliwa! pożegnała ją wybierając się w podróż powrotną.
 I znów poleciała do Danji, do swego gniazdka nad oknem człowieka, który wam całą tę historję wiernie opowiedział, tak, jak ją zasłyszał od jaskółki.




#licence info
Public domain
This work is in the public domain in the United States because it was first published outside the United States prior to January 1, 1931. Other jurisdictions have other rules. Also note that this work may not be in the public domain in the 9th Circuit if it was published after July 1, 1909, unless the author is known to have died in 1955 or earlier (more than 70 years ago).[1]

This work might not be in the public domain outside the United States and should not be transferred to a Wikisource language subdomain that excludes pre-1931 works copyrighted at home.


Ten utwór został pierwszy raz opublikowany przed dniem 1 stycznia 1931 r., i z tego względu w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej znajduje się w domenie publicznej. Utwór ten nadal może być objęty autorskimi prawami majątkowymi w innych państwach, i dlatego nie zaleca się przenoszenia go do innych projektów językowych.

PD-US-1923-abroad/PL Public domain in the United States but not in its source countries false false