24. Le Vallea del Umbra del Morte

(Christiano incontra duo homines)

.1 Ora al fin de iste Vallea, il habeva un altere, appellate ``le Vallea del Umbra del Morte, e Christiano lo debeva transir proque le via al Citate celestial jaceva per le medio de illo. Iste Vallea es un placia multo solitari. Le propheta Jeremia assi lo describe: ``Un deserto, un terra aride e de fossas, un terra de siccitate e de umbra de morte, un terra que nemo (excepte un Christiano), unquam transiva, e ubi nemo unquam habitava [Jer 2:6].

.2 Ora Christiano hic se trovava mesmo pejo que in su lucta contra Apollyon, como nos tosto videra.

.3 Alora io videva in mi sonio que quando Christiano habeva pervenite al limine del Umbra del Morte, ille ibi incontrava duo homines, filios de illes qui habeva referite mal reportos del Bon Pais e qui se hastava retroceder. A istes Christiano diceva:

.4 Christiano: ``A ubi vos vade?. Homines: ``Retro, retro, e mesmo tu facerea melio facer similemente, si solmente tu apprecia le vita e le pace!. Christiano: ``Proque? Que eveniva?.

Homines: ``Eveniva? Nos vadeva per le mesme via sur le qual tu marcha, e nos vadeva tanto lontan quanto nos poteva. Felicemente nos successava retroceder, proque si nos non retrocedeva nos non esserea hic a contar te iste nova. Christiano: ``Ma qui ha vos incontrate?. Homines: ``Nos esseva quasi in le Vallea del Umbra del morte e tosto fortunosemente nos reguardava in ultra e videva le periculo ante cader in illo.

.5 Christiano: ``Ma que vos videva?. Homines: ``Videva? Le Vallea ipse le qual es tanto nigre quanto le pice; nos videva ibi alsi le spiritos maligne, le satyros e le dracones del fossas. Nos audiva alsi in ille Vallea continue ululationes e critos, como de gente sub lamentabilissime conditiones qui ibi sedeva in affliction e in catenas. Super ille Vallea es suspendite le nubes del confusion. Mesmo le morte sovente extende su alas super illo. In un parola: illo es completemente horribile e extrememente sin ordine [Job 3:5, 10:22].

.6 Christiano: ``A lo que vos diceva, io non pote responder altero que isto es le strata que duce a mi porto desirate [Jer 2:6]. Homines: ``Illo pote ben esser tu via, ma certo illo non es le nostre. Assi illes partiva e Christiano progredeva. Ille tamen habeva le spada disvainate in su mano, proque ille timeva de esser assalite.

(Le penose marcha de Christiano)

.7 Alora io videva in mi sonio que, per tote le longor de iste Vallea, il habeva a dextera un fossato multo profunde. Iste es le fossato intra le qual, in omne etates, le cec conduceva le cec e in le qual ambes miseremente periva. Ancora, ecce al leva un palude multo periculose, in le qual, mesmo si un bon homine cade, ille non pote trovar alcun fundo sur le qual appoiar su pedes e sustener se. In iste palude un vice le rege David cadeva, e in illo ille haberea essite quasi certemente suffocate, si ille qui es habile non le haberea extrahite.

.8 Le cammino ibi esseva strictissime e ergo Christiano procedeva semper plus caute proque, quando in ille obscuritate ille cercava obviar le fossato de un latere, ille riscava cader in le palude del altere. Similemente, quando ille cercava obviar le palude, si ille non haberea essite attentissime, ille haberea cadite in le fossato. Assi ille procedeva, e io le audiva amarmente suspirar, proque in ultra al periculos mentionate supra, le cammino esseva tanto obscur que sovente quando ille levava su pede a proceder, ille non sapeva ubi o sur que ille lo debeva appoiar.

.9 Circa al medietate del Vallea io discoperiva star le bucca del Inferno, le orlo del qual lambeva le via. ``Ora, pensava Christiano, ``que facera io? e de tempore in tempore le flammas e le fumo exiva de illo si vigorosemente, con scintillas e ruitos horrende (cosas que le spada de Christiano non poteva adversar como antea con Apollyon), que ille esseva fortiate invainar le spada e prender un altere arma, nominate Prece. Assi ille critava: ``O Senior, io te preca delivrar mi anima! [Ps 116:4; Eph 6:18].

.10 Assi ille continuava per un longe tracto; ancora, tamen, le flammas le attingeva. Ille alsi audiva dolente voces le quales iva e veniva, tanto que aliquando ille pensava de esser lacerate o calcate como fango in le stratas.

Iste espaventabile vista esseva vidite, e iste terribile ruitos esseva audite per ille durante plure millias insimul.

.11 Ille se haltava, tamen, in un loco ubi il le semblava audir un compania de inimicos le quales marchava contra le e ille reflecteva super lo que melio ille haberea potite facer. Aliquando ille seriosemente pensava retroceder, ma tunc ille reflecteva que ora jam ille haberea potite star ultra le medietate del cammino. Ille alsi rememorava que ille jam habeva vincite multe periculos, e que le periculo de regreder haberea potite esser major que progreder. Assi ille se resolveva ir in ultra [Is 5:10]. Nonobstante isto le inimicos pareva venir semper plus proxime, ma quando illes stava quasi apud ille, ille critava con le plus vehemente voce: ``Io camminara in le fortia del Senior Deo, assi illes decideva de tornar retro e nunquam plus illes se videva.

.12 Un cosa io non desira omitter: io observava que nunc le povre Christiano esseva tanto confundite que ille non poteva plus recognoscer sue proprie voce. Ecce lo que io videva: tosto quando ille habeva pervenite al margine del fossa ardente, uno del impies se poneva retro a ille e le sequeva sin lassar se surprender. Alora ille le susurrava multe grave blasphemias tanto que Christiano pensava que illos veniva de sue proprie mente.

.13 Iste facto esseva pro ille multo plus regrettabile que toto lo que ille habeva experite antea: qual cosa horribile blasphemiar justo le persona le qual tanto ille habeva amate! Nonobstante isto, ille non lo haberea facite si illo habeva essite in su poter. Christiano, tamen, non habeva ni le discretion de clauder su aures, ni le possibilitate de saper de ubi iste blasphemias veniva.

(Un grande consolation)

.14 Quando Christiano habeva viagiate in iste lamentabile condition durante un considerabile tempore, il le semblava audir le voce de un homine qui marchava ante ille, le qual diceva: ``Mesmo si io camminava per le Vallea del Umbra del Morte, io non timerea alcun mal, proque tu es con me [Ps 23:4].

Alora un sentimento de grande gaudio le occurreva, pro le sequente rationes.

.15 Primo: proque alora ille percipeva que mesmo multe altere personas le quales time Deo marchava per ille Vallea, non solmente ille.

.16 Secundo: proque ille percipeva que Deo esseva con illes nonobstante ille condition obscur e lugubre, e ille pensava: ``Proque le mesmo non deberea esser alsi pro me ipse si a causa del afflictiones que me tormenta in iste placia io non lo pote perciper? [Job 9:11].

.17 Tertio: ille sperava que aliquando ille poterea attinger iste personas e accompaniar se con illes.

Assi ille progredeva, e ille comenciava vocar le persona qui le precedeva, le qual, tamen, non le respondeva, proque mesmo ille reputava esser sol.

Intertanto le lumine del jorno comenciava parer e Christiano diceva: ``Ille ha mutate le umbra del morte in matino [Am 5:8].

.18 Le matino arrivava e Christiano reguardava retro, certo non proque ille desirava retornar, ma pro vider al lumine del jorno inter qual periculos ille habeva passate durante le nocte. Assi ille nunc poteva melio vider le fossato que esseva de un latere e le palude que esseva del altere. Ille videva alsi quanto stricte habeva essite le via que esseva in le medio de illos. Ille alsi videva le spiritos maligne, le satyros e le dracones del fossa, ma tote isto esseva jam lontan proque al lumine del jorno illos non se avicinava plus. Tamen illos le esseva revelate, secundo lo que il es scripte: ``Ille revela cosas profunde trahente los del profundo, e ille porta al lumine le umbra del morte [Job 12:22].

.19 Alora Christiano restava multo emovite in considerar le liberation que ille habeva experite durante ille via solitari. Ille periculos, si antea esseva multo plus timibile, nunc ille los videva plus clarmente, pois que le lumine del jorno los acclarava.

(Le secunde parte de iste Vallea multo periculose)

.20 Le sol esseva preste a levar se e isto esseva un altere benediction pro Christiano, nam vos debe notar que, quanquam le prime parte del Valle del Umbra del Morte esseva periculose, le secunde parte del Vallea esseva, si possibile, ancora plus periculose. De facto del placia ubi ille nunc stava usque al fin del Vallea, le sentiero esseva totalmente replenate de insidias, trappas, pedicas e retes hic, e assi plen de fossas, insidias, foramines profunde e periculose plancages ibi, tanto que si il haberea essite obscur de novo como il esseva durante le prime parte del sentiero, si ille haberea habite mille animas, mesmo ille non haberea potite salvar se. Tamen, como io diceva, justo nunc le sol se levava. Alora ille diceva: ``Su candela brilla super mi capite, e per su lumine io procede per le tenebras [Job 29:3].

.21 Sub iste lumine, ergo ille perveniva al fin del Vallea. Ora io videva in mi sonio que al fin de iste Vallea jaceva sanguine, ossos, cineres e corpores mutilate de homines, mesmo de pelegrinos qui habeva passate per iste Vallea antea. Durante que io reflecteva in re le possibile ration de tote isto io spectava un poco plus in avante, un caverna, ubi duo gigantes, Papa e Pagano, habitava un vice, pro le tyrannia del quales le homines, cuje ossos, sanguine, cineres, etc. ibi jaceva, habeva essite cruelmente ponite a morte.

.22 Per iste placia, tamen, Christiano passava sin multe periculo, e isto me surprendeva. Io apprendeva pois que Pagano jam moriva desde longe tempore e le altere, Papa, quanquam vivente, sia a causa de su etate, sia a causa de certe famose colpos subite durante su juventute, deveniva si folle e rigide in su juncturas que nunc ille non poteva facer de plus que seder al bucca del caverna e grimassar al pelegrinos qui passava, e, ragiate, morder se le manos proque ille non poteva avicinar se plus a illes.

.23 Assi io videva que Christiano procedeva per ille parte, ma al vista del vetule homine le qual sedeva al bucca del caverna, ille non sapeva que pensar, specialmente proque le homine le parlava e, ben que ille non le poteva approximar, ille diceva: ``Vos nunquam comprendera si non quando vos stara inter le flammas!. Christiano tamen non se haltava e procedeva resolute in ultra ignorante iste parolas, e ille non recipeva alcun mal.

.24 Alora Christiano assi cantava: ``O mundo de meravilias! Que altero poterea io dicer? Ecce, io esseva liberate de mi tormentos, inter le quales io triste gemeva. Sia benedicte le mano que me traheva de illos. Nocte, plen de angustias e de terrores. Peccato, inferno e spiritos maligne esseva circa me in iste amar Vallea. Pro isto io, misere, inepte e inexperte, haberea certo perite. Ecce tamen, io vive: de mi victoria solo a Jesus va le gloria!.