La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Maté/Maté 13

From Wikisource
Jump to: navigation, search

13[edit]

La paràbola dël sëmnor[edit]

1An col di-lì, apress d’esse sortì dla ca, Gesù a l'é setasse davsin al lagh. 2Ma tut d'antorn a Chiel a l'é assemblasse tanta 'd cola gent, che Gesù a l'é montà ant na barca për setess-je, antramentre che tuta la gent a stasìa an sla riva. 3A-j contava tante còse an dovrand ëd paràbole e a-j disìa: "Sté a sente! Un sëmnor a l'è sortì për sëmné. 4E antramentre ch'a sëmnava, dla smens a l'é cascà arlongh ël senté e j'osej a son vnù e a l'han divorala. 5D'àutra a l'é cascà ant un teren giarin, andoa ch'a j'era pòca tèra, e sùbit a l'é brojà përché 'l teren a l'era nen përfond. 6Quand ch'al sol a l'é levasse, nopà, ël broj a l'é brusatasse përché a l'avia nen pro 'd rèis e a l'é sëccasse. 7D'àutra smens a l'é cascà an mes a dle ronze, le ronze a son chërsùe e a l'han ëstenzula. 8Ma d'àutra smens a l'é cascà ant na bon-a tèra e a l'ha frutà 'd gran, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta. 9Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente[1].

10Antlora ij dissépoj a son avzinasse 'd Chiel e a l'han dije: "Përché i-j parle-to parèj për ëd paràbole?". 11A l'ha rësponduje: "A vojàutri a l'é stàit acordà 'd conòsse ij segret dël regn dël cél, ma nen a lor[2], 12përché a col ch'a l'ha a-j sarà dàit ancora 'd pì e a n'avrà an abondansa, ma col ch'a l'ha pa nen, fin-a 'l pòch ch'a l'ha a-j sarà gavà. 13A l'é për costa rason-sì ch'i-j parlo an dovrand ëd paràbole, parèj ch'an vëdend a vëddo nen e ch'e n sentend a sento e a capisso nen. 14A lor rësguard as compiss la professìa d'Isaia ch'a dis: 'Vojàutri i stareve a sente con atension, ma i capireve nen; i vardreve con atension ma i comprendreve mai, 15përché 'l cheur ëd sta gent-sì a l'é vnì gargh; a son dur d'orije e a l'han sarà j'euj, parèj che con ij sò euj a s-ciairo nen e con le soe orije a sento nen, con ël cheur[3] a capisso nen, (e 'd conseguensa) as converto nen e mi i-j varisso nen'. 16I vòstri euj, nopà, a son beat përché a s-ciairo e vòstre orije a sento. 17Iv diso la vrità: tanti profeta e 'd gent giusta a l'avrio tant vorsù vëdde lòn che vojàutri i vëdde ma a l'han pa vëddulo, e sente le còse che vojàutri i sente e a l'han pa sentule.

18Antlora sté a sente lòn ch'a veul dì la paràbola dël sëmnor. 19Quand che quajdun a scota la paròla dël regn e ch'a la capiss nen, ël malign a ven e as na pòrta vìa lòn ch'a l'era stàit sëmnà an sò cheur: sosì a l'é la smëns ch'a l'era stàita sëmnà arlong ël senté. 20La smëns sëmnà ant un teren giairin, a l'é col ch'a scota la paròla e ch'a l'arsèiv sùbit con piasì, 21ma sicoma ch'a l'ha gnuna rèis an chiel istèss e a ten nen dur, quand ch'a ven-o dij sagrin o la persecussion për motiv dla paròla [soa fej] a resist nen e a ven men-o. 22La smëns sëmnà an mes dle ronze a l'é col ch'a scota la paròla ['d Nosgnor], ma ij crossi për le ròbe dë sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla, parèj ch'a fruta nen. 23Ma coj ch'a l'han arseivù la smens an bon-a tèra, a son coj ch'a scoto la Paròla e ch'a la capisso. Coj-li a dàn ëd frut, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta 'd lòn ch'a l'era stàit sëmnà.

La paràbola dla gramëgna[edit]

24Chiel a l'ha 'dcò proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dit: "Èl regn dël cél a smija a n'òm ch'a l'ha sëmnà an sò camp dla bon-a smens. 25Antramentre che tùit a dormìo, a l'é vnuje un nemis cha l'ha sëmnà ëd gramëgna an mes dël forment ëd col camp e peui a l'é scapà via. 26E quand che la smens a l'é brojà e a l'ha frutà 'd gran, a l'é vëddùsse 'dcò la gramëgna. 27Antlora ij servitur dël padron a l'han dije: "Signor, has-to pa sëmnà 'd bon-a smens an tò camp? Coma va-lo donca ch'a-i é 'd gramëgna?". 28E a l'ha dije: "A l'é 'l nemis ch'a l'ha fàit lòn". E i servitor a l'han replicà: "Veules-to ch'i andom' a sarbielo?". 29"Nò, përché, an cheujand la gramëgna, i podrie 'dcò dësreisé ël forment. 30Lasseje chërse tùit doi ansema fin-a a la mësson. A la mësson i diraj aj mëssoné: 'Levé prima la gramëgna e gropela an gerbe për brusela, ma peui fé 'l gran e ambaronelo ant ij mè grané'"[4].

La paràbola dla smens ëd senëvra[edit]

31A l'ha proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dije: "Èl regn dël cél a smija a la smens ëd senëvra che n'òm a l'ha pijà e sëmnà an sò camp. 32E combin ch'a sia la pi pcita tra tute le smens, quand ch'a chërs, a vniss  la pianta la pì àuta ch'a-i sia e a dventa 'n erbo, dë manera che j'osej dël cél a-i ven-o a fé ij sò ni an sij branch".

La paràbola dël chërsent[edit]

33A l'ha dije n'àutra paràbola: "Èl regn dël cél a smija al chërsent che na fomna a pija e a mës-cia con tre mzure 'd farin-a, fin-a tant ch'a sia tut' alvà".

Èl but dle paràbole[edit]

34Gesù a parlava ëd tute ste còse al pòpol con dle paràbole; chiel a-j parlava nen sensa 'd paràbole, 35përch' a fussa compì lòn ch'a l'avìa dit ël profeta: "I dovertraj mia boca për dì 'd paràbole, i nunsiaraj lòn ch'a l'é stàit stërmà da la fondassion dël mond".

La spiegassion për ij dissépoj[edit]

36Antlora Gesù a l'é slontanasse dal pòpol e a l'é intrà antëcà, e ij sò dissépoj a son vnù da Chiel e a l'han dije: "Spieghene la paràbola dla gramëgna ant ël camp". 37A l'ha rësponduje: "Col ch'a l'ha sëmnà la bon-a smens a l'é 'l Fieul ëd l'Òm, 38Ël camp a l'é 'l mond; la bon-a smens a l'é la gent dël Regn[5]. L'erba grama a l'é la gent dël malign[6], 39e 'l nemis ch'a-j sëmna a l'é 'l diav. La mësson a l'é la fin dël mond e ij mëssoné a l'é j'àngej. 40Tanme as sarbia l'erba grama e as la fa brusé[7], a sarà l'istess a la fin dël mond. 41Ë Fieul ëd l'Óm a mandrà ij sò àngej e lor a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà[8] ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust, 42e a-j campran ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e dë schërziné 'd dent[9]. 43Antlora ij giust a bërlusëran com ël sol ant ël Regn ëd sò Pare. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente.

Le paràbole dël regn dël cél[edit]

44"Ël Regn dël cél a l'é tanme 'n tesòr ëstërmà ant un camp, che n'òm a l'ha trovà e a l'ha stërmà, e peui, për la gòj ch'an n'ha, a vend tut lòn ch'a l'ha e a cata col camp.

45Ancora, ël Regn dël cél a l'é tanme 'n mërcant ch'a va 'n serca 'd bele perle. 46Quand ch’a l'ha trovà na perla 'd grand valor, a l'é andass-ne a vende tut lòn ch'a l'avìa e peui a l'ha catala.

47Ancora, ël Regn dël cél a l'é tanme na rèjt campà ant ël mar e ch'a ciapa ògni sòrt[10] ëd pess. 48Quand ch'a l'é pien-a, ij pëscador a la tiro a riva, peui assëtà ch'a son tut d'antorn, a buto 'l pess bon da banda andrinta dle cassiëtte e a campo via col ch'a l'é nen bon. 49A sarà parèj a la fin dël mond. J'àngej a rivran e a sern-ran ij giust dai gram, 50e a-j camperan ij gram ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e dë schërziné 'd dent.

51Gesù a-j dis: "Eve capì tute ste còse?" E a l'han di-je: "Eh, Signor". 52Antlora Gesù a l'ha di-je: "A l'é për lòn che minca scriba[11] ch'a sia bin istruì për ël Regn dël cél, a smija 'n padron ëd cà [12] ch'a gava fòra da sò tesòr ëd ròba neuva e' d ròba veja".

Arfud a Nazaret[edit]

53E quand che Gesù a l'é rivà a la fin ëd coste paràbole, a l'é andass-ne via da là. 54A l'é rivà ant sò paìs e a l'é butasse a dotriné 'l pòpol ant sòa sinagòga. A l'ero tùit maravijà e a disìo: "Com é-lo che st'òm-sì a l'ha tanta sapiensa e 'l podèj 'd fé 'd miràcoj? 55Sto-sì é-lo nen pa 'l fieul dël carpentié? Soa mare ha-la pa nòm Maria? E ij sò frej han-ne pa nòm Giaco, Giose, Simon e Giuda? 56E soe seur son-ne fòrsi nen fra 'd noi? D'andoa ven-ne a st'òm-sì tute ste còse?". 57Ëd manera ch'a n'ero scandalisà. Ma Gesù a-j dis: "Un profeta, s'a l'é nen onorà, a l'é mach an sò paìs e an soa famìja". 58E ansilà Gesù a l'ha fàit mach pòchi miracoj, për vìa ch'a l'avìo nen fej an chiel.

Nòte[edit]

  1. O "ch'a senta", "ch'a scota".
  2. A lor a l'é stàit nen concedù.
  3. La ment.
  4. Na meditassion an ësta paràbola as treuva ambelessì: Neuv sermon subalpin/Paràbola dla gramëgna
  5. O "Ij fieuj dël Regn".
  6. O "Ij fieuj dël malign".
  7. O "as la brusa con ël feu".
  8. O "jë  scàndoj".
  9. Espression ëd ràbia
  10. Tute qualità 'd pess.
  11. Espert dla Lej.
  12. O "Pare d' famija".