دیوانی مەولەوی/ئ

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
دیوانی مەولەوی by مەولەوی تاوەگۆزی
پیتی ێ

== ئیمشەو تەنیا بێ ==

ئیمشەو تەنیا بێ جەستەی زەبوونم دیسان سەرواز کەرد دڵەی پڕ ھوونم
خەیاڵانی خام ھاوردم بەردم ھاوار جە دەمەی ھەناسەی سەردم!
زووخاو گێج مەدا دیگی دەرووندا ھووناو ھورشاناش جەستەی زەبووندا
ڕەنگا ڕەنگ ڕەنگ، ڕەنگ گوڵگوون ھوونم قرچەی برێشتەی کوورەی دەروونم
چون دانەی سەر ساج ھور ئامام جارجار جە تاوی دووکەڵ، جە شەرارەی نار
سۆزیام ھەی سۆزیام، وێنەی شوعلەی نوور بیم سورمەی سوبحان ئاوەردەی کۆی توور
من قەقنەس نەویم، ھا بیم وە قەقنەس یەکجاریچ ئیمشەو، ھا بەرشیم جە دەس
ئەوەند خەیاڵان بەردم وە دەروون پەی دووریی یاران بەتەر بیم زەبوون
ڕۆ جە شەو فێشتەر، زار و زەلیلم ساقی! سا جامێ، ئەمجار دەخیلم
بدەر پێم نۆش کەم چون ھەردەجاران وە ڕەغمی گردین گرۆی مەیخاران
شیعری وێم تەنخوای سەمتوور سازێ لێدەر، سا نەیچی! ھەر تارێش گازێ
چنگ پێکۆ نە جەرگ نەغمەی سازەکەت بەرارۆ تۆتۆ میقراز گازەکەت
سا دەروێش! کەفێ بدە نە ڕووی دەف گیان مونتەزێرەن پەرێ ڕێزەی دەف
موغەننی! لێدەر یەک ئیمشەو سازان بەشقی ئەو کەسە تۆش ئاوات وازان
بەڵکە خەمانم تۆ دەری وە باد ھەیھای جوانم، فرێم ھەن مراد
ساقی! سا دەخیل وە فریادم ڕەس بە ڕووی نازەوە جام گێرە وە دەس
دەور دەرە وە ناز چون ھەردەجاران پێمدەر یەک مەنێ سەبا و ئێواران
با وەس باڵینم سێڵاوی ھوون بۆ ئامێتەی زوخاو دیگی دەروون بۆ
وەختەن سەر تا پام ببۆ وە زوخاڵ بۆیی سفتەکەم ھورگێرۆ شەماڵ
ساقی! ئامانەن، نەشوو جە ویرت وە فریادم ڕەس تۆ بەشقی پیرت
بەڵ ئیمشەو خەمان نەدەرۆم وە باد ساقی گیان! قوربان، خاتر کەرە شاد
بووە وە باعس ئەی نیم گیانی سەخت سا بەڵکە نەمرۆ «مەعدوومی»ی بەدبەخت

Italic text

ئازیز! دیارەن[edit]

ئازیز! دیارەن، وادەی لوامەن ئەلوەدای ئاخر ئەوەنامامەن
دەوڵەتەکەی وەسڵ پا نە زەواڵەن جارێوتەر دیدەن باڵات مەحاڵەن
سا دڵم وەشکەر وەئیلتیفاتێ بدیە وە لاوە، بوینووت ساتێ
با بەیۆ شنۆی شیرین ڕازەکەت گۆش دەرۆ لادێ مەینەت گازەکەت
ئاخر سەفەرەن، ڕا خەیلێ دوورەن مەنزڵ بێپایان تۆشە زەروورەن
دینت تۆشەی چەم، مەیلت تۆشەی دڵ ڕازت تۆشەی گۆش، مەنزڵ وە مەنزڵ
کێ زانۆ چۆن بۆ ئەی دنیای فانی؟ با ببۆ نە بەین گەردن ئازادی!
من شەوێ ناڵەم جۆش ئاوەردەبۆ سەگی ئاسانەت بێدار کەردە بۆ
یا ناستەبۆ سەیل دیدەم، نەفەسێ نەسیم گەرد پات بەرۆ پەی کەسێ
جەمینت زەحمەت نیگام کێشابۆ کەفی پات وە خار دیدەم ئێشابۆ
یا کەردەبۆ دڵ دێوانەی دڵ تەنگ وەختی نیشانەی دڵان پەی خەدەنگ
پەلەپەل پەی زەوق زامێ وە تیرت ئازار دابۆ تای زوڵفی زنجیرت
یا خۆ تۆ دابۆت وە دڵ مەزەی مەرگ تیری خەدەنگت دابۆ نەتۆی جەرگ
یا مەڕدەبۆت دڵ دێوانەی دڵگیر جە تیرئەندازی کەردەبۆت تەقسیر
یا نەدابۆت تۆز گەردی پاڵاکەت پەرێ سورمەی چەم سفتەی باڵاکەت
تۆ بویەر جە من، من زوو ویەردم ھیممەت بۆ، ھا ژار مەحروومیت وەردم
چەپگەرد پەی دووریت شانا مۆرەی نەرد وە زاھر «بانە»ش وە بەھانە کەرد
تا فەڵەک پەیمان نە بەھانە بۆ ئەر سەد بانە بۆ، باز شوکرانە بۆ
ئەر فرسەتش دا پەی دڵ خەمینت عومرێ دووبارەن جارێوتەر دینت
وەر ناستش، ئازیز! تۆ وە سڵامەت دیدەنی دیدار کەوت ئەو قیامەت!

ئەمجار سەختتەرەن =[edit]

ئەمجار سەختتەرەن زامم جە جاران چڵ مدۆ دایم چون گەستەی ماران
ھەر وە زۆر مەندەن ڕای ئامای نەفەس تای ڕیشەی تاقەت شییەنم جە دەس
بڵێسەی فیراق سۆچنان جەستەم ناسۆرەن زامان گازی خەم بەستەم
دووی کەواوی دڵ پۆشان سەر ھەردان زەرد کەردەن ڕوخسار پاییزی دەردان
سەرسامەن عاڵەم یەکسەر جە ناڵەم فەڵەک مۆرەی بەد شانا وە تاڵەم
مەینەت سەر بەرزەن، شادیم زگارەن ساقی! جامەکەت ئەمجار وەکارەن
بۆرێ وە مەجلیس لا بەر پەردەی شەرم وە دەورێ دیسان بەزمێ کەرمێ گەرم
تا موتریب وە ساز حەنجەرەی بێگەرد ھوردۆ مەقامێ دەوا کەرۆ دەرد
بەڵ ناکا نەیچی بەیۆ جە لاوە وە مەقامەکەی قەقنەس ئاساوە
بەزمێمان جەم بۆ چون ھەردە جاران بنۆشین جامێ وە یادی یاران
ھەر وە زۆر مەندەن نیم نەفەس باقی پڕ کەر جامەکت، دەخیلم ساقی!
ئەر ئازیز وەی تەور لێم کەرۆ ستەم خەلاسیم نییەن ئەمجار خاتر جەم
عەرەق چون شەونم نیشتەن نە ڕووی گوڵ تەڕ کەردەن تاتای توغراکەی سونبوڵ
جە قازانی خەم، دڵ کەردەن وە ئاو وە درۆ ماچۆ مەگێروو گوڵاو
ئازیزم! گوڵاو بۆی خۆی کوڵمی تۆن ئەر بۆی تۆ نەبۆ بۆی گوڵاو جەکۆن؟
زەڕەی بۆی زوڵفت کەفتەن نە بەرزان بۆی گوڵان کەردەن جە بەرزان ھەرزان
ئازیز، وە مەرگت گەر ئینسافت بۆ ھەنی کافییەن بۆی زوڵفت پەی تۆ
ئیتر چ حاجەت وێت مەدەی عەزاو قەبووڵ کەری جەور مەگێری گوڵاو؟

ئیحیا نەبوون[edit]

ئیحیا نەبوون، سا نەشوون مەردەن نامەکەش ئامان، گلەییش کەردەن
قاسد! شۆ وە لای ئەو نەونەمامە چون یاوای، پێشدەر ئەی جواو نامە
جەو ئەسکەنجەبین دەس سوروشتەکەت یانێ: نامەکەی زێبا و زوشتەکەت
بە بادەکەی وێت جام جام وەردەوە تاڵی سەفرای دەرد دووریش بەردەوە
فەرمابێت بەو لەفز شەکەر ڕازەوە گا جە ڕووی عیتاب، گا وە نازەوە:
نە وەختی ھیجران ویداعت فاما نە وە شەماڵدا پەیامت ئاما
دەیسا ھورێزە، خەمیارەکەی وێم بۆ شاد بەر وە دین دیدارەکەی وێم
تۆ تیرەکەی وێت، وە زامداریی وێم تۆ بێباکیی وێت، بوردەباریی وێم
ئەو وەخت پایی کاو ھەردی دڵ تەم بۆ ئەساسەی دووریی ئازیزان جەم بۆ
چۆن نەبڕیۆ تای ڕشتەی سەبووری؟ گۆش چۆن وێش مدۆ وە قسەی دووری؟
زوان چۆن تاقەت ھیممەت وازیشەن؟ دیدە چۆن تاقەت شۆن دیاییشەن؟
گێج مدۆ دەروون چەنی نێش، ئامان! بەڵام ھەی سەرخێڵ نەو تووڵ نەمامان
چۆن یارای نەفەس بەراوەردەمەن؟ سۆزش وە شەماڵ ڕەوانکەردەمەن؟
مەتەرسوو جە حیفز تەقریری ئەحواڵ، سۆچۆ خەزانەی خەیاڵی شەماڵ
من خۆ شەو و ڕۆ ئارەزووی تۆمەن پەرێ دیدەنت نەزر و فتۆمەن
بەڵام، یەن وە یاد باڵاکەی تۆوە دەورم دان وە دەور سارا و سەرکۆوە
بۆی باڵات ھەرزان وە دەشت و دەردان نمەز ڕای لای تۆم وەکام گوزەردان
گلەی تۆ وەی تەور، حاڵەت وەی نەسەق دووریچت وەی ڕەنگ، خودا تۆ وە حەق!

ئارەزوومەندیم[edit]

ئارەزوومەندیم جە حەد ویەردەن فراوان خەیلێ تاسەی تۆم کەردەن
قیبلەم بەو ئەحەد بێھەمتای فەردەن سەوگەند یەکێوەن چەنی تۆم وەردەن
فکر و خەیاڵان وەسواسەی وەفات دایم نە دڵەن نە ڕووی سەر بەسات
شەوان تا وە ڕۆ فکرم جە لاتەن ڕۆحی ڕەوانم نە خاکی پاتەن
قاڵبم بێڕۆح، ئەڕوام نەمەندەن من دانی حەیات زیندەگیم کەندەن
نامت چوون ئەوراد سوبح و ئێواران موانووش وە گەرم نە پای دیواران
چەمم چوون شاباز وێڵی شکار بۆ دایم باڵ پەرواز نە سەر دیار بۆ
جە «سەرقەڵا»وە مەگێڵوون پەی تۆ دەک دیدەم ھەر دوو سەد جار فدێت بۆ
ئامان، ھەی ئازیز بینایی چاوان! گلەم ھەن جە تۆ خەیلێ فراوان
یانێ چێش مەیلت فەرامۆش کەردەن مەر بادەت نە جام بێشەرتی وەردەن؟
وەرنە یانێ چێش نە جاران جارێ خەبەر نەپەرسی جە ڕاویارێ؟
ئومێدم ئێدەن، ئامانەن ئامان! جەی فێشتەر ناسۆر نەوزی زامان
ئەحواڵی حاڵات شەرت و وەفاکەت بکیانە پەرێم تۆبی خوداکەت!
نە ساڵ و نە ماە ، نە ھەفتە نە شەو نە ساتێ ئارام، نە دەقیقە خەو
نمەشۆم نە چەم، دیدەم، نە دووریت ھەر ئێد موانوون: ئاخ جە مەھجووریت!
ئیسە کێ تاقەت دووری تۆ دارۆ؟ دەک بەرقی غەزەب وە جەسەم وارۆ!
بە سەرگەردت بام، ئەڕواحەکەی وێم! جوابی سەریح بکیانە پەرێم...

ئەنیسی خەیاڵ[edit]

ئەنیسی خەیاڵ دەردانی پڕ زام! مەرھەمی جەستەی خەستەکەی ناکام!
خەیلێن نە گێجاو بەحری مەھجووری نە دەوری دووەی تەنوورەی دووری
پووشەکەی جەستەم وە پەنا کەفتەن سامیعەم خەبەر یاران نەشنەفتەن
ئینشەڵڵا، چەنی خۆشحاڵی، شادی نە شاخەی شۆخیی گەردوون، ئازادی
چەنی وەشبەختی دوو دەس نە گەردەن عومرتان وە عەیش عوشرەت ویەردەن
نەک چون من جە دەس بێمەیلی دڵبەر مەکێشوو ھەر سات ھەزار دەردیسەر
دایم دڵ ڕەنجوور ھیجرانی یارم زەنجیری جەفای زوڵفی نیگارم
خوسووس شەرارەی دووری زۆر کەردەن مەزرەعەی ھەستیم وای سەبوون بەردەن
کەس بە وێنەی من پڕ مەینەت نەبۆ گوروفتاری دۆس بێبەینەت نەبۆ
ھیچ کەس موبتەلای دووریی یار نەبۆ چون من سەرگەردان بێقەرار نەبۆ
کەس نەبۆ چون من یاری بەدکاران زامداری موژەی دیدە خوماران
جە ھاژەی ھووناو دەروونی پڕ دەرد نە گەردشی چەرخ گەردوونی چەپگەرد
تا جە تۆ بڕیام وە مەرگت قەسەم ساتێ ئاسایش نەدیەنم وە چەم
نەکەری خەیاڵ گلەیی کەردەن نەواچی بادەی بێشەرتیش وەردەن
ئەر زەلیلی دەس بێشەرتان نەبوون کەی مەبۆ مەیلت فەرامۆش کەروون؟

ئیمشەو ھەم خەمان[edit]

ئیمشەو ھەم خەمان وەنەم سەرداوە سەر تا پای تەنم ئایر وەرداوە
جەستەی زەعیفم، ئیستیخوانی ڕێش ھەر ئازای ڕێشم مەگریا پەی وێش
گۆشت و پۆستەکەم نەفت پێدا ڕژیا مەغز و ئیستیخوان وە ھەمدا پژیا
کەس نەبی ئاوێش بکەرۆ سەردا بڵێسەش بەرز بی وە ھەر تەرەفدا
زاھیرەن دڵم ھەم کۆسش کەفتەن داخۆم جە دۆسان ھەم کێ دوور کەفتەن؟
جە تاوی ئایر تەنوورەی دەروون دیسان سەرواز کەرد زوخاو چەنی ھوون
ساقی باوەرە ئەو مەی دوو ساڵە پێمدەر یەک جامێ حاڵم بەد حاڵە
موغەننی ! کۆککەر سازانت وە ھەم سەمتوورێ، تارێ، وە ھەم کەرە جەم
نەیچی! سا لێدەر، قەزات وە ماڵم دەمێ دەر جە نەی، دەروون زوخاڵم
ھۆشێکەر ھامفەرد! سازان بسازە باڵات وەکاڵای خەمان بوورازە
باوەرە بسات تەمام تەیار کە شەوخەفتەنی شووم بە ژاری مار کە
قەزای پەنجەکەت دەک لە من کەفێ خەیلێ عاجزم، سا لێدەر دەفێ
باوەرە کوورەی دڵ نە جەھد و جەخت ڕووی تەوبیخ وەلای «مەعدوومی»ی بەدبەخت

ئیمشەو دیارەن[edit]

ئیمشەو دیارەن بانگم بێشەرمەن زایەڵەی سەمتوور کەللەم وە گەرمەن
سەدای زیل و بەم مەینەت سەد تەرزەن خەفەت شادیشەن، خەم دەماخ بەرزەن
ھۆشم بێھۆشەن، فامم قامەت قاخ بۆی دووریی ئازیز مەیۆم نە دەماخ
نەیچی! درەنگەن سا مەکەر درەنگ فیدای پەنجەت بام، نەی باوەر وە دەنگ
ھەر تەرزێ پەی وێش بکەرۆ ڕازێ گێرۆ نە دەروون ھەر سازێ گازێ
بجۆشۆ ھەر کەس وە قەد ناڵەی وێش بنۆشۆ ھەر کەس وە پیاڵەی وێش
جەلای ھەر گەردێ وە سەدایێوەن دەوای ھەر دەردێ وە نەوایێوەن
ھەر مەقامێوەت جگەر تاون بۆ تفڵی بێچارەی دڵان لاون بۆ
ئەو سەدای دەردە خەیلێ دڵکەش بۆ دڵ تفڵان ئاسا بەڵکم دڵوەش بۆ
ھەی پەشێویی ھۆش، ھەی شێویای فام ھەی عەقڵی عەبەس، ھەی خەیاڵی خام
من و دڵوەشی و سەفایی کەردەن ھوونی یەکتەرین تا وە ڕۆی مەردەن
سا دەی، ساحیب نەی! ڕیشەی دڵ کەر پەی تالیمدەر، ئەیفەرد وە نەزمەکەی نەی:
ئیمشەو وە ھەر حاڵ شەو وە ڕۆ بەروون ئەی خوا سا مەرگێ، سەحەر چێش کەروون

ئەیازی ھەمڕاز[edit]

ئەیازی ھەمڕاز ناڵە و ئاخ و دوود عەرزش ھەن وە خاک ئاسانەی مەحموود
یاوا، وات، نامەی شیرین ئینشادت: نەی ڕەمەزاندا نەشوون جە یادت
نەکەردەن ئیفتار، دۆسەکەی کامڵ! سیوای وە مەیکووس خەیاڵەکەت، دڵ
«فاتحەی کتاب» دوعام، شەو ئەر ڕۆن ئیلتیماسی حوسن خاتمەکەی تۆن
حەق وە لوتفی وێش باوەرۆ ئەوڕێت سوودی سەرمایەی عەقیدەکەی وێت
وەرنە من لافاو تاوانان بەردەم دوعا ڕای دەرگای قەبووڵ گوم کەردەم
نەیچی! من پەنجەی پای ناڵەم سفتەن تۆ دەی چون تەئسیر وە ناڵەت جفتەن
چەند فەردی «مەعدووم» دەروون نە وەیدا باوەر جە تەنخوای ناڵە وە نەیدا:
من وێم مزانوو کام تۆمم کاڵان یاران پەی ھیممەت وەنەم مەلاڵان
کەرەم دەر نە دەس ڕجای ئەوگاران بۆ بەخشەم وە عەشق مەزننەی یاران
وەختێ گۆشەی شار خامۆشان بۆ جێم نەبوون وە تەسدیع ھامسایانی وێم

ئازیزم! ئاھیر[edit]

ئازیزم! ئاھیر دووریی باڵای تۆ جەستەم کەرد وە بووڵ، شەماڵ بەرد پەی کۆ
ورشەی پرشەی تاو کوورەکەی جەستەم شەرارەی لوولەی پێشەی شکەستەم
گرمە و پزیسکەی چەخماخەی پارە بەرقی بریسکەی شوعلەی شەرارە
شاخەی شریخەی برووسکەی دەروون نە چەم شەتاوان جاری کەرد چوون ھوون
مەوج مدۆ لافاو ھوونی دەجلەی دڵ نە فوارەی چەم ھورمشانۆ گڵ
کای دڵم نە گێج مەوجی فەنادا مۆڵەقەن نە بەین خۆف و ڕجادا
تۆیچ ئینسافت بۆ ھەنی وەسەن وەس بیللا جە دووریت، ھا بیم وە قەقنەس
تاکەی چوون مەجنوون ویڵی ھەردان بم؟ تاکەی خەمزەدەی باری ھیجران بم؟
ھەر ساتێ دووریت سەد ساڵەن جە لام دەردم کارییەن وە سەرگەردت بام!
بەزەییت بەیۆ وە جەستە و حاڵم ڕیشەم بەراما، ھەرەس وە ماڵم

ئازیزم، ئامای[edit]

ئازیزم، ئامای ئای بێقەرار وێم! ئای ئای چەمەڕا ئای ئینتیزار وێم!
مەوتەنەکەی چەم دیدەش ھا نەڕێت غەریبی تاکەی، بۆ وە ماوای وێت
ھای ساقی! بازاڕ جیلوەی دڵدارەن سەودای خڕیدار، دانەی دیدارەن
یەکێ وە مایەی گەنجی «کەی»ەوە چون منیچ وە تای فەرتووت «نەی»ەوە
ئەر سەد ھەر کەسێ پەی وێش وە ڕاوەن وە قیمەت نییەن، ئیخلاس حەساوەن
مایل کەر باڵا وەی لادا چون نەی دەسێوت دەف بۆ، ئەو دەس جامی مەی
با بێدار کەرۆ تاکەی بۆ غافڵ دەف وە سەدا گیان، جام وە ڕەشحەی دڵ
با کڵافە بۆ، ئاخر لەوانم خاکی پای حەزرەت پیری موغانم
چون دەف، بەرگ پۆس ئیرادەت پۆشم غوڵامی بەر دەس حەڵقە نە گۆشم
خوم ئاسا خەیلێن وەتەن مەیخانەم چون پیاڵەی واق شیشەی پەیمانەم

ئازیز تەن وە نێش[edit]

ئازیز! تەن وە نێش زامانت خەستەن مەینەت پای ئامام وە زنجیر بەستەن
قاسدێیچ واچوون پەی سەفەر خاسەن ڕەوان بۆ تێزڕەو، ھەرس و ھەناسەن
ھێزی پای ڕەفت و ئاماشان نییەن ئەو سەرچەمەش وشک، ئێد کۆتا بییەن
سا تۆ بۆ وە ڕەغم بەختی بەرگەشتەم جاگێر نە دیدەی وە ھووناو ڕشتەم
با ساتێچ ڕەقیب دووریت بکێشۆ شەوێ وێنەی من وەی ڕۆوە نیشۆ
وەرنە، سا چونکە ئاسانەت دوورەن ڕا نمەزانوو، بەڵەد زەروورەن
دڵ وەلاتەوەن، ئامان سەد ئامان ئامۆشۆش کەردەن، فرە جار ئامان
چون وە تامی زام دووری سەرشارەن ویانە مارۆ، بەدەن بێزارەن
ھیچ مەوەر وە تەنگ ویانەشەوە پەرێ بەڵەدیم، بکیانەشەوە

ئەی گرد مەوجوودێ[edit]

ئەی گرد مەوجوودێ جە تۆ گرت مایە مەوجوود ھەر تۆنی، ماسیوا سایە
پەنھان بی تەنھا، وەحدەتت مەوج وەرد پەی شناسایی زوھوورێوەت کەرد
بە وێت، جەی عالەم بێبەقای ناسووت ئەر وەی گرد جیلوەی وەرین نەشناسووت
بە سەد جیلوەیتەر بێچوون و چەنی شناسایی تۆم نمەبۆ، ھەنی
سەروەشم بەی وەسف جەمالیتەوە باز ھەم بەی جیلوەی جەلالیتەوە
ئەر ھەر بەو عادەت سەروەش نیگاران پەی فەنای یەکسەر خاتر پڕ خاران
چار نییەن جە دەس جیلوە نەکەردەن «بسم اللّە» ئەو تێخ، ئێد کەچیی گەردەن
یاگێوتەر نییەن دادی وێم کەروون جە دەس تۆ بێداد وە لای کێ بەروون
واوەیلام بێحەد، زاریم بێشۆمەن جە لای تۆ فەریاد، جە دەسی تۆمەن

ئای کێ بی ھەواڵ[edit]

ئای کێ بی ھەواڵ لوای تۆ ئاوەرد؟ بەختش بەرگەشت بۆ، ھۆشم وەحشی کەرد
مدیا ئەو شۆنت دڵ نە پەنھاندا چون ئیسمی «ڕەحیم» وە شۆن «ڕەحمان»دا
کۆترەکەی ئازاد حەریمی دڵ بیت دانەی مۆبەتچین پەی وێت غافڵ بیت
سەیادی چەپگەرد ئاخر فرسەت سەند ناکاو دوور ئەنداز دووریت وە دڵ شەند
ھاڵای کزەی زام جگەرگۆشەی وێم موو ئاسا و ئایر ھەر پێچ مەدا پێم
ئێشی زامی سەخت تۆیچ ئاما پێشدا ھەر ئێشەن مدیەی کەفتەن وە ئێشدا
وێت تەنیا ئەیاز مەحموود نەزانی من شەیداتەر بیم پەرێت پەنھانی
بەڵام با جە تیر بەڵای قەزاوە پاڵ دەیم وە قوللەی قەڵای ڕەزاوە
تا بدۆ سەفای بێگانە و خوێشەن ھەر وەختێ بەرۆ باز ماڵی وێشەن

ئەی دڵ مزگانی[edit]

ئەی دڵ، مزگانی، ئاما کۆچی یار شای شادی سەر دا، خەمان کەرد فیرار
ھا گەرد و غوبار مەحمەل دیارەن دەک لێڵاویت بۆ چۆنت قەرارەن؟
چون بەدەن جە تاو ھیجرانی باڵاش ئەسڵەن ھازو ھێز نەمەندەن جەلاش
فیراقش بەو تەور تەوانا سەندەن پا قووەی ڕەفتار جەلاش نەمەندەن
فرسەتەن ئەڕواح بشۆ وە پێشواز پەردەی بینایی تۆ پەی پایەنداز
دیدە فەرش بووزۆ وە سەتحی ڕێشدا تاکە سەمەندش پا بنیۆ پێشدا
عەینەین! وە ئەسرین ئاوپاشی ڕاش کەر نەک گەرد بنیشۆ وە گۆنای دڵبەر
با شای خاڵخاسان جەمین پەڕەی گوڵ وەی ئەساسەوە یاوۆ وە مەنزڵ

ئیمشەو مەینەتان[edit]

ئیمشەو مەینەتان نە دەروون جەمەن خێڵخانەی کەیفم پڕ جە ماتەمەن
دیارەن دووەی دووری زۆر کەردەن سوپای خەم و ھەم ھجووم ئاوەردەن
شنۆی ئارەزووی وەسڵت زھوور کەرد لافاوی مەینەت کۆگای شادی بەرد
ھووناوی دەروون ڕیشەی گیان کەندەن سەرمایەی تاقەت نە دەسم سەندەن
مەحاڵەن ئیمشەو گیان وە ڕۆ بەردەن جارێوتەر تەواف ئاسانەش کەردەن
یا خوا سەبووری وە دڵ باوەری خەزانەی ئارام پێم عەتا کەری
بەڵ وە ڕۆ بەروون وە ھەر حاڵ ئیمشەو کەروون زیارەت دەرگانەکەی ئەو
سەر بنیەو وە خاک ئاسانەی دڵبەر بەو ئارەزووی دڵ گیان بەرشۆ وە بەر

ئاماوە وەھار[edit]

ئاماوە وەھار، وەھاری شادی بۆی عەتری نەسیم غۆنچەی ئازادی
خێڵخانەی خەفەت باربەنیش کەردەن مەینەت ڕوو نیان وە ماوای مەردەن
خەم وێنەی کەمان قامەت خەم بییەن ھەوارگەی قەدیم نە دەسش شییەن
بەزمی شەوق و عەیش نە دەروون جەمەن ئانە ھیچ نەبۆ نە دەروون، خەمەن
ئینە نەتیجەی دیای باڵای تۆن نیشانەی ویساڵ خاڵی ئاڵای تۆن
سرووری نەشئەی بادەی وەسڵی تۆن تەئسیری بۆی عەتر موشکی زوڵفی تۆن
سا پێم دەر، دەی دەی پەی پەی، نەو مەی مەی لەتایف مەردەم یەکسەر بکەر حەی
تا پەی یارانیچ وە ئیتمینان بۆ سەرمایەی نیشات دڵحەزینان بۆ

ئیمشەو ھەر خەمەن[edit]

ئیمشەو ھەر خەمەن ھا نە کەمیندا ھەر دەردەن مدۆم وە ڕووی زەمیندا
دڵ نە گەردەلوول بێپەرداخییەن دەماخم نە گێج بێدەماخییەن
سا، دەروێش! وە عیشق مەلاوی دەروێشان وە یا ھووی وە سۆز ڕیازەتکێشان
ھەر پاسە مەبۆ زەلیلی، دەخیل چینەی زیاتەر مازەم وە زەلیل
پەی دیگی دەروون جۆشی کوڵ و کەف تەسکینی نمەک کزەی کەف و دەف
با بەیۆ وەش وەش سۆزەی سەداکەت لەرەی نەوای تەرز شیرین ئەداکەت
بەو نائیرەوە، بەو دائیرەوە خاس بنیەر ھەستیم وە ئایرەوە
بەڵ ئیمشەو خەمان شێونان کەڵەک تا سەحەر چوون بۆ گەردشی فەڵەک

ئەی ڕۆشنیی چەم![edit]

ئەی ڕۆشنیی چەم! تاکەی؟ تەشریف بەر لێڵاوی، سا دەی! ھووناوەی ھوون کەر
پەی چێش، قیبلەکەم عەزمی سەفەر کەرد؟ سێڵاوی دووریش ڕیشەی ھەستیم بەرد
بینایی وە ڕاست دڵەی پڕ دەردم! ئای چەند سەرسەخت بیم لوای نەمەردم!
بڵێسەی کوورەی ھیجرانی باڵات گەرمیی مەحروومیی تۆزەکەی پاڵات
ئایر دان بەی تەور مۆبەت سەرای دڵ یادەکەت مەندەن پەی مەسکەن خەجڵ
دڵە! وە بادەی وەسڵش بادی بی دەماخت نە ئەوج برجی شادی بی
ھیجرانی باڵاش وە ھیچ مەزانای وێت وە ساحیب سەبر تاقەت مەوانای
سا ئیسە، ھا دەرد دووریش ئاوەرد جۆش سەبرت ئەر ئازان بمانۆ شنۆش

ئارەزووی ئازیز[edit]

ئارەزووی ئازیز وەنەم سەر داوە نە ھەردەی دەروون ئایر وەرداوە
تاقەت بی وە ھوون جە سەختیی زامان تکتک چەنی ھەرس ڕێزا وە دامان
خەم نە سەرجۆی ھوون سارای دڵ جەم جەم بارچنی چون فەوج قافڵەکەی عەجەم
ھەر وە زۆر مەندەن نیم نەفەس باقی وادەی دەورتەن، ھانا ھەی ساقی!
دەورێدەر وە ناز وە پیاڵەوە ژەنگی دڵ وە جام مەی بماڵەوە
بۆی گوڵاڵەی دەرد دڵبەر عەزیزەن مەزەی تامی خەم یاران لەزیزەن
فەریادڕەسیم کەر، نە جای گشت کەسم! مازە ئەو لەزەت بەرشۆ نە دەسم
ئیحیام کەر وە جام سافی یەک مەنی بەڵکوو بمانوون، پەی غەمێ ھەنی

ئیمشەو ھەم دیسان[edit]

ئیمشەو ھەم دیسان دەروون پڕ خەمەن ئەساسەی ماتەم جە لامان جەمەن
نە تاوی دووری دڵ بێقەرارەن بینایی دیدەم جە خەفەت تارەن
شریخە و گرمەی ھەوری دووریی دۆس وە فەنا بەردەن مەغز و ڕەگ و پۆس
شەرارەی گرپەی ناری مەھجووری کەردەن وە غوبار کۆگای سەبووری
نە تاقەت مەندەن نە تۆی دەرووندا نە لەیلێ مدیۆ وە لای مەجنووندا
یاخوا مەردەنی بۆ وە میھمانم ئیتر نەوینوون دووریی یارانم
بەڵکم خەلاسیم نە دەس دووریم بۆ بەو زووخی زامان نەشوون وە گڵکۆ

ئیمساڵ نەو وەھار[edit]

ئیمساڵ نەو وەھار چون خەزانی سەرد بەرگی وەردی باغ «مەعدووم» بەرد پەی ھەرد
مشیۆ تاڵەی من خیلاف ئەنگێز بۆ وەرنە، کەی؟ کێ دی؟ وەھار گوڵڕێز بۆ
دڵ وە گێجبازیی چەپگەرد بازیش وەرد جفت ئارەزوو کەرد، چەپگەرد تاق ئاوەرد
بۆی «عەنبەر» نە تۆی دەماخم دوور کەرد فرسەتش ئاوەرد ھەوای وەبای دەرد
نەیچی! وە بێ بەزم یارانی جانی کام سەفا مەندەن پەی زیندەگانی؟
چون مەزاق تاڵەن جە گردین لاوە بۆ وە شیرینی یەک دوو نەواوە
یەکێ یەکجاری تاونۆمەوە ئەو یەک لاونۆم، یاونۆمەوە

ئایینەی کامڵ![edit]

ئایینەی کامڵ! ئازیزەکەی فەرد! فیدای ئامات بم، سەفاییت ئاوەرد
خەیلێن گەردی پات نە دیدەم دوور بێ یانەی چەم وێران تەمام خاپوور بێ
خاس بی تەشریفت ھەم ئاوەردەوە گەردی پات، وەتەن ئاوا کەردەوە
ساقی، ئینە بەزم وەسڵی یارانەن چەرخیچ ھەر ئەو چەرخ ھەردە جارانەن
دەورێدەر وە بەزم وە پیاڵەوە ژەنگی دڵ وە زاخ مەی بماڵەوە
جامێمان جە دەس تۆ ھەم سەندەبۆ فرسەتەن، نسیو نەک نەماندەبۆ

ئازارم جە وێم[edit]

ئازارم جە وێم، بێزارم کەردەن ڕەویەی ڕەمەزان جە یادم بەردەن
جەوساوە نییەت ڕۆزەم ئاوەردەن ھیچ ئازام جە ھیچ زۆرش نەوەردەن
نە چەم نە دیدەن ئازیزی بێگەرد نە گۆش نە سەدای یارانی ھامفەرد
شیرینیی ئیفتار دڵم تاڵییەن جام نە جەماعەت دۆسان خاڵییەن
نەوای مەرحەبا نامان نە گۆشم چەنی ئەلوەداش ھەر نە خرۆشم
زایفیم ھەر یەند جە حەد بەرشییەن نەسیم ئەر بارۆم عەجایب نییەن

ئازیز! تای ڕشتەی[edit]

ئازیز! تای ڕشتەی دڵەی خەم بێشۆ ئەزەڵیا نە بەند تای ڕشتەکەی تۆ
ھەردوو چەنی ھەم پێچ وەردەن وە ھەم جیایی نە بەین مەحاڵەن ستەم
سەر مەودای ناخوون یەکسەر تێدا شی ھەرچەند سەعیم کەرد جیایی نەوی
ئیسە خاس پاسەن تۆ نەی سەردەمدا ھەر دوو چەنی ھەم پێچ دەی وە ھەمدا
تا یاران زانان ڕیشەی جەرگمەن پاچیان، ئاوێزان وە ڕووی بەرگمەن
ھەنی مداران دەم وە سەناوە ئافەرین واچان جە گردین لاوە

ئەو جا بەزمگەی[edit]

ئەو جا بەزمگەی کەس جێ نەڕەستە مەنزڵگەی سەیاد ھەزاران خەستە
من نەچیرەکەی ھەزار زام وەردە ھەر زامێ پەی وێش زوخاو سەر کەردە
ترسیای سەدای ماردم ھۆش بەردە ڕەمیای بۆی بارووت ھەردە وە ھەردە
کەی تەوانای سەبر دیارانمەن، یا پەروای تاقەت بێیارانمەن؟
ڕووم کەرد وە سارای ھەرد و بەردەوە وە سەد ترس و لەرز جەستەم شەردەوە
چ داوایێوەن مەکەردێم چەنی؟ بازدێم، نیم ڕەمەق پەی جارێو ھەنی

ئێمە گشت فانی[edit]

ئێمە گشت فانی، ھەر ئەوەن باقی نازوون وە بازووی پڕ نەیرووی ساقی
خەڵاسیش دا پێت وە یەک پەیمانە ئازاد بیت جە بەند بەستەی پەیمانە
عارفان چ خاس پەی وە حەق بەردەن وەسیەتی «حافیز» وە جا ئاوەردەن
دەفنت نە پەھلووی مەیخانە کەردەن وە سەر خاکتدا سەبووی مەی مەڕدەن
قەڵەم یاد کردار یار و ئەغیاردا ڕەقەم کەرد تەئریخ وە ڕووی مەزاردا:
جامێش نۆشاوە چون مەردان ویەرد «گۆشەی مەیخانە وە زاویەکەرد»

ئازیز! وە مەرگت[edit]

ئازیز! وە مەرگت دڵ نە خرۆشەن ئارەزووی خەدەنگ پەنجەکەی تۆشەن
خەیلێوەن نامان تیرەکەت، ئامان نامان وە سەر وەخت بیمار زامان
وەختەن ساکن بۆ، قوربان سا تیرێ دەماخش بەرزەن، دەخیل زنجیرێ
نەوا جە حیکمەت بەربشۆ وە بەر جارجار وە تیرێ دڵنەواییش کەر
وەشوەش تای توغرای وێت بنمانە پێش با ھەر ناسۆر بۆ، زوو نەبۆ ساڕێش

ئاخ، چراخ! چ ئاخ؟[edit]

ئاخ، چراخ! چ ئاخ؟ ئاخ پەی ئاخدارێ چون من خاتر خار، خەمبار داخدارێ
بشیامێ وە سەیر سەر سەراو چەمەن چ ئەو چراخم نەو چەمەن، چ مەن
ناڵەمان کەردا چەنی بوڵبوڵان چەنی ناڵەیێ؟ چون سفتە دڵان
تا نە قەفەسدا مانمان نەفەسێ ئەوان پەی گوڵان، ئێمە پەی کەسێ

ئەدای پەشێوی[edit]

ئەدای پەشێویی حاڵاتی جەستەم دوورەن جە تەحریر خامەی شکستەم
بەڵام «مەعدووم» ھەرس دیدەش جۆش وەردەن ناعیلاج خامەش وە دەسگیر کەردەن
پەلەپەل پێکان پەل وە خامەدا یەک فەرد ڕەقەم کەرد وە ڕووی نامەدا:
ئیسە دیدەی دڵ دێوانەکەی وێت نە بێخی ئاودا مەگێڵۆ پەرێت

ئازیزم، گەردەن...[edit]

ئازیزم، گەردەن بلووری بێگەرد! ئەمانەتی تۆو دڵەی پڕ جە دەرد
چون جە زێد وێش بییەن ئاوارە غەریبەن، قەدرش نیگا بدارە
فەرامۆش نەبۆ لادێ، درەنگێ سوبحێ وە تیرێ، شامێ خەدەنگێ

ئارەزووی ئامای مەرگ[edit]

ئارەزووی ئامای مەرگی وێت کەردەن گۆیا خەلاسیت وە دڵ ئاوەردەن
ئەی پەی تۆ نەبۆ دۆسەکەی گیانی چەند بۆ پڕووز بۆ تۆ ھەر بمانی

ئاخ پەی خەڵوەتێ[edit]

ئاخ پەی خەڵوەتێ بدیام وە بێخەم سیوای تۆ دیدەم، کەس نەدیەن وەچەم
دڵ پەی دیدەنت کام خەڵوەت سازۆ تۆی دیدەیچم بی، مەردم نمازۆ

ئازیز! وەس بووزەم[edit]

ئازیز! وەس بووزەم نە گێجاوی خەم وەس چون بینایی پەنھان بەر نە چەم
وەختێ جە وەسڵیچ ھەر دڵم ڕێش بۆ مشیۆ وەسڵ و فەسڵ فەرقشان چێش بۆ؟

ئازیز! جە دووریت[edit]

ئازیز! جە دووریت تەن بی کڵافە ڕۆح بی وە تەنوین حاڵی ئیزافە

ئای چەنە سەرچەنگ[edit]

ئای چەنە سەرچەنگ چەرخ چەپ وەردم! چەرخ چەن چەرخاو من مام نەمەردم!

ئەو ساتە زانام[edit]

ئەو ساتە زانام بەختەکەم شەڕ بی عێلەکەم ھامڕای عێلی سەگوەڕ بی