دیوانی شێخ ڕەزای تاڵەبانی/ئەلف

From Wikisource
Jump to navigation Jump to search
دیوانی شێخ ڕەزای تاڵەبانی by شێخ ڕەزای‌ تاڵەبانی
پیتی ئەلف

١: دلبەری بێوەفا[edit]

ڕۆژێ نەبوو ئەم دلبەرە بێڕەحمە وەفا کا جارێ نەبوو ئەم کافرە شەرمێ لە خودا کا
حەیرانن ئەتیبا لە عیلاجی مەرەزی من لوقمانی ویساڵت مەگەر ئەم دەردە دەوا کا
کارێ کە غەم و دەردی فیراقت بە منی کرد سەرما بە ھەتیو با بە دەواری شڕی ناکا
دێوانەیە شەخسێ کە بە غەیری لەبی لەعلی وەک شاھی سکەندەر تەڵەبی ئاوی بەقا کا
تاب و تەبی ئاتەشکەدەیی ھیجری وەکوو شێت نەزدیکە منیش واریدی سەحرایی فەنا کا
لەم ڕێگەیە تەقدیری ئەزەل وا بوو کە ئێمە پاماڵی جەفا بین و ڕەقیب سەیر و سەفا کا
ڕۆح و دڵ و دین ھەر سێ ئەکەم بەزل و نیساری کامی دڵی من ئەگەر لە لەبی لەعلی ڕەوا کا
سەر دانێ لە ڕێی عەشق، ڕەزا لازمە عاشق بۆ یار سەر و ماڵی سوپەری تیری قەزا کا

٢ : عەشرەتی جاف[edit]

خزمینە مەدەن پەنجە لەگەڵ عەشرەتی جافا مێروولە نەچێ چاکە بە گژ قوللەیی قافا
کێ بێ لە دلێرانی عەشایر کە نەچووبێ وەک تیری قەزا نووکەڕمی جافی بە نافا
خوێنڕێژ و شەڕەنگێز و عەدوبەند و تەنومەند کامیان گەنە وەک شێرە لە مەیدانی مەسافا
چونکە ڕەسەنن ورد و درشتیان ھەموو جەنگیین مەی سارییە نەشئەی چ لە دوڕدا چ لە سافا
وا بێ خەم و پەروا دەچنە عەرسەیی ھەیجا تۆ ناچییە سەر دۆشەکی بووکی لە زەفافا
يبغون الى الامر صغاراً و کباراً يسعون الى الحرب ثقالاً و خفافا
وەسمان بەگیان ئامیرە وەختی کە بڵێ: دەی! دێنە جەوەلان ھەروەکوو حاجی لە تەوافا
خواهم ز خدا آنکه شود دشمن جاهت کۆتی لە دەسا، دەس لە ملا، مل لە تەنافا
ڕەحمێ بکە با شێخ ڕەزا بێتەوە گوفتار حەیفە بڕزێ تیغی مجەوھەر لە غیلافا

٣: بەم شیعرانە شێخ ڕەزا داوای تووتنی بۆندار ئەکات لە حاجی ئەسعەد ئاغا[edit]

تۆ کەمنەزەری دەرحەقی من ئێستێکە ئاغا من ماومە ھەوای سوحبەتی تۆم ھەر لە دەماغا
تا ڕۆژی قیامەت بە خودا زیندووە نامرێ بابێ کە بمێنێ کوڕی وەک تۆی لە وەجاغا
بۆ تووتنەکەی بیشەمە و شاور و شێتنە شێت بووم و نەھات، وەختە دڵم دەرچێ لە داغا
جاران چ بە جاغ و چ بە بار بۆت دەھەناردم نانێری ئەمێستا نە بە بار و نە لە جاغا
ڕێی نەوتەکە باجگیری ئەگەر زۆرە دەفەرمووی ڕێی خاسە بە شەو خاڵییە با بێ بە بولاغا
نەمزانی فەلەک گۆبەنی ھەر بۆ منە یاخو سەد دەستی وەکوو دەستی منی کردووە بە زاغا
یا ڕەب گوزەران کا بە سەفا وەختێ عەزیزت پەیوەستە لە دەوری چەمەن و گەردشی باغا
بۆ چوونە تەوافی حەرەمی شاھیدی مەقسوود عالەم ھەموو مەئزوونە ڕەزا ھەر لە یەساغا

٤: بۆ مودیری قزڵجە[edit]

لە تەرەف کێرەوە بەریدی سەبا بۆ مودیری قزڵجە نامە دەبا
بۆ جەنابی «مقرب الخاقان» میر عەلی بەگ لە ئەنجەبی نوجەبا
میرم ئایا چلۆنە عیللەتەکەت باز بە خارشتە بن گونت عەجەبا
ئیحتیاجت بنووسە عەیبی چییە مەحرەمی ڕازی تۆم بە عەھدی سیبا
سەد تڕت دا بە کوودەکی لە گونم ئەی تڕت ڕەعد و وەی تست ڕەشەبا
دوودەمانتان چرووکە بونیادی بۆ قەباحەت «بەنم دەخیل»، ھە بەبا!
عەبدوڕەحمان بەگی برات فەرمووی ئابڕووی خانەدان کە عەلی ئەیبا
خاڵە کوێرەش سەراحەتەن ئەیوت کە عەلی بەگ بووە بە دێڵە بەبا
لە ئابائت ئیبا مەکە میرم هذه ارثكم اخاً و أبا
گەر بە کێری قزڵجە تێر ناخۆی وەرە شێخ ڕەزا بە ڕەشتا با

٥: دەستێکی ھەیە[edit]

دەستێکی ھەیە مەستییە ئەفەندی لە کەرەم دا میوانی عەزیزی ھەیە دایم لە حەرەمدا
ئەلحەق ژنەکەی موشفیقە دەرحەق بە غەریبان سەد گانی بە ڕۆم داوە ھەزاری بە عەجەم دا
ھێند کێری ھەتیوان بە کوزیا چوووە دایکی دەستێکی شکابوو بە مناڵی لە شەکەمدا
بەر زەربەیی کام کێری قەوی کەوتووە ئاخۆ بەو دەردە چووە ساعیدی ڕەشیدی لە ڕەحمدا
حەتتا کە مەجیدی کوڕی تەبعی جەوادە سەد گانی بە یەک لەحزە بەبێ پوول و درەم دا
گەوواد و تەرەسی مولحید و بێدین و مونافیق مەردوود نییە میسلی لە مسقۆف و عەجەمدا
بۆ سەددی ڕەھی قافڵە وەک تەپڵی سکەندەر ئاوازی دەھۆڵی کوزی دایکی لە حەرەمدا
ئەو کێرە زلەی کێ بوو لە کێلانی فەتاح بەگ مشتێکی کوتایە کوزی، مشتێکی لە دەم دا

٦:[edit]

نیمە بۆ تەسویری ئەبرۆت پەیڕەوی مانی دەکا شانە بۆ زنجیری زوڵفت عەنبەر ئەفشانی دەکا
قووتی ڕۆحە لێوەکەت یاقووت وەھا ئاودار نییە مەنعی بازاڕی عەقیق و لەعلی ڕوممانی دەکا
خاڵی سەر لێوت نگین و خاتەمی نادر زھوور موھری دەستی ئاسەفە حوکمی سولەیمانی دەکا
دڵ لە نەشئەی عەکسی مەستی چاوەکەت «لايعقل»ە بۆ کەبابی جەرگی من لێوت نمەکدانی دەکا
بەرگی سەرتاپام پەڵاس بێ گەر بە شەرتێ تۆم ببێ تاری ئەو بەرگە لە لام سەد شاڵی کرمانی دەکا
سەد ھەزار جار دەخیلم حەرفی بەدکار مەشنەوە ھەرچی دەربارەم بڵێ بێ پیرە شەیتانی دەکا
گەر لە پەردەی نازەوە ئاوازی تۆ بگرێتە گوێ بولبولی شیرینزوبان مەیلی غەزەلخوانی دەکا
کەس نییە ئەو شۆخە حاڵی کا لە سۆزی ئاتەشم وا ڕەزا دیسان لە عیشقی ھەر غەزەلخوانی دەکا

٧: چوارینە لە ھەجووی شێخ حەمەعەلی دا[edit]

سا بێ زگی خۆت ھەڵمەدڕە و مەمرە لە داغا ئەم قەومە ھەموو مردن و تۆ مای لە وەجاغا
لەو لاوە ڕەگێکت لە زەھاو ھەڵئەنیشێ لەم لاوە ڕەگێکت لە کنی ساوجەبولاغا

٨: چوارینە لە ھەجووی قازیی کۆیە دا[edit]

شێخ ڕەزا بێت و لە سەر تۆ ھەجووی قازیی کۆی بکا سەیری کە چی بکا، دۆم بێ و کڵاش بۆ خۆی بکا
چونکە غەدری کرد لە لامیع شەرت بێ قازی وا بگێم ھەر گەن و گوویێ لە زگیایە بە جارێ ڕۆی بکا

٩: جاشکتڕێن[edit]

جاشکتڕێن مکایل وەعدی بە سەر نەھێنا عومری گەیشتە ھەشتا وازی لە کەر نەھێنا
لە نەسلی کەر نەبوایە ژنی ئەھێنا، بەڵام وازی لە یەکسمخانی خاتوو زەڕکەر نەھێنا
گیسکە گەڕەیی بردە چۆڵ تا کەرێکی پێ بگرێ لە نەگبەتی ئەو جارەش کاری بە بەر نەھێنا
نەیزانی تەڕبەھارە وڵاخ تیا دەتووڕێنێ خۆی کردە پەندی شارێ، قەت وای زەرەر نەھێنا
عەمبازی بوو تڕاندی بە بەر کۆشیا تووڕاندی تا ڕیخی دەرنەھێنا تەئریخی دەرنەھێنا

١٠[edit]

لە سەگم پرسی: عەجەبا قەومتە حوسنی پاشا؟ تووڕە بوو کلکی لەقان و وتی: حاشا حاشا!
ڕاستی گەرچی سەگیشم بە خودا خۆم دەکوژم ناوی من بێنی لەگەڵ ئیسمی خەبیسی پاشا!

١١[edit]

لە سەخا و لە کەرەمدا لە فەساحەت لە ئەدەبدا
یەکەبازە لە سەفەردا یەکەتازە لە حەزەردا
تاقەعەیبی کە ھەبێ ھەر ئەوەیە تاقە کەسە
لە ھەموو خاکی عەرەبدا لە ھەموو شاری عەجەم دا

١٢[edit]

کافی کلک و کافی کوون و کافی کەر تێکەڵ کرا ئیسم و ناو و شۆرەتی کەرکووکی لێ تەشکیل کرا

١٣[edit]

داخڵی فەرجە لە سەر قنگ کێر بە گون دەعوا دەکا نانی کونەماسی دەخوات و پاسی جرتاوا دەکا

١٤[edit]

ئەحمەقم نەمکرد ھەتا ڕیشم نەبوو گانێ بدەم مستەفا بەگ چاکی کرد تا ڕیشی ھات ھەر گانی دا

١٥: وەڵامی مستەفا بەگی باوەجانی بۆ شێخ ڕەزا[edit]

کاتێک وەک پاسناو بیکوتمە ژێرت وەک چەقچەقەی ئاش ھەڵپەڕێ کێرت

١٦[edit]

کێ دیویەتی ئەی شێخ عەلی ماڵی خەزوور بۆ زاوا تۆ لە کوێ تەکیە لە کوێ بزنەگەڕی مەزناوا

١٧[edit]

سێ ئیسم ھەن بێ موسەمما ھەروەکوو ئاوی بەقا تەیری عەنقا، شاری جابولقا، پڵاوی خانەقا

١٨[edit]

ماری ڕەشە خنکاوە لە گێژاوی خەلادا کێرمە لە قنگی کاکە حەمەی حاجی مەلا دا

١٩[edit]

مەیلی ئەشعارم ھەیە، تیغی زبانم موو دەکا ھەر کەسێ جارێک بگێم پڕ بە شارێ گوو دەکا

٢٠[edit]

یەھوودی بەچەیەکم گرت و لێم برد و تیا خووسا کە تێم نا چاوی نووسا بانگی کرد: یا حەزرەتی مووسا

٢١[edit]

دەماری مردووە کێرم لە ماری مردوو دەکا لە ساق و ساعیدی میھتەر نەسیمی جادوو دەکا

٢٢[edit]

شێخ سەتار ئێمەی بەزاند بۆ مەلای گون سەنگەلا دینی پێخەمبەر بە ئاشکار خۆشە یا من یا مەلا

٢٣: بۆ ئەمین فەیزی[edit]

بە غەیرەز میھری تۆ گەر بێ لە دڵما زڕەی زنجیری زاڵم بێ لە ملما

٢٤: ھەمادی بە شێخ ڕەزا دەڵێت:[edit]

دانەی دەمت نەماوە و لە گەف ناکەوی ھێشتا پیرەکەری چەنەباز ئەڵێم بکەم بە لەشتا

٢٥: وەڵامی شێخ ڕەزا:[edit]

عەمرم گەیی بە ھەشتا کێرم بەکارە ھێشتا تەسدیقی گەر نەفەرمووی ھەستم بەرم بە ڕەشتا

٢٦[edit]

ھەر لە دەنگی کەڕەنا و شەیپووری جەنگیزخان دەکا وردەئاھەنگی پیاوی پیر کە وەختێ گان دەکا

٢٧[edit]

چونکە شاعیر زۆر بووە لەم عەسرەدا بۆتە حەشری نێرەکەر لەم حوجرەدا

٢٨[edit]

لە بۆ مەغبووری و لێڵی دوو سێ تێڵام لە زێ وەردا وەکو شەخسێ کە چەند کێرێ لە سەر چەشمەی قوزێ وەردا

٢٩[edit]

کووپە ھەیئەت، ڕوو قەرە، سینەک سفەت، دینار پەرست ئەسکەمل مل، مەشرەب ئۆغلان، کاری پاپازی دەکا