El codicilo

From Wikisource

Jump to: navigation, search
Sta pagina la fa parte del Wikisource in lengua veneta
Flag of Republic of Venice.png Main Page:Vèneto
This page belongs to the Venetian language Wikisource 
El codicilo
de Camillo Nalin
XIX secolo
Informassion su la proveniensa del testo


Sempronio formager
Dopo aver fato
Coi guadagni onorati del mistier
Un suficiente stato,
E nela età
Dei sessanta arivà,
Se risolve sposar
La so massera
Rosina, che la gera
Una de quele tose da basar,
Fresca, sana, un bon toco,
Un muso belo
Zovene più de elo,
E de quel poco.

Fusse per natural disposizion,
Per i pesi del santo matrimonio,
O per altra rason
Da là tre mesi el povaro Sempronio
Co un mal se buta in leto,
Che pareva a l'aspeto
Una cossa da gnente, una cagnera,
Ma che dopo do dì s'à fato serio,
E serio in tal maniera,
Che 'l dotor Desiderio,
Medico valentissimo a la cura,
Certo dai dati che Sempronio presto
El gavaria dovesto
Sodisfar el tributo a la natura,
Anunzia a la famegia,
Che no ghe ze più angolo a sperar,
E senza cerimonie la consegia
De meterlo al sicuro, e procurar,
Che 'l fassa sul mumento,
Se nol l'avesse lato, testamento,
Podendo capitarghe un serasera
Da no arivar a sera.

Rosina povareta,
Contrita, rassegnada a sta sventura,
Che ghe vien quando manco se l'aspeta,
Trovandose sicura,
Che senza testamento
Tuto saria stà soo quel che 'l lassava,
Perchè la conservava
De erede universal un documento,
Che lu de fondo onesto
Per el tempo passà gaveva fato,
Avendo ela volesto
Che sto pato
In forma regolar sia stabilio
Co s'à tratà de torlo
Per mario,
No pensa in conseguenza che a disporlo
De far co del coragio,
Co l'anima contrita,
Da questa a st'altra vita
El gran passagio.

La se veste a la bona.
La tol su la corona.
La procura coi dei
Strigonarse i cavei,
La se sfregola i ochi,
La finge che ghe tremola i zenochi,
La tien la testa bassa, storto el colo,
La trà sospiri che la par un folo,
In camara la va
Dove ze l'amalà,
E a passeto a passeto
Calumando
A la sponda del leto
La se dirige, e quando
Mario e muger se vede,
E i se ze arente.
Sto dialogo sucede
Comovente.

Ela — Sempronio mio
Racomandite a Dio,
Lu ga deciso
Per trato singolar de so bontà
De torte in paradiso,
E de lassarme qua
Povara dona mi,
Vedova derelita,
A pregarlo per ti
Tuta la vita. —

Elo — te par sì Rosa che oramai
Iminente sia l'ora,
Nela qual bia che mora,
E che vada a purgar i mii pecai,
Indove, tremo tuto, me destina
La giustizia divina? —

Ela — pur tropo in man ti è del Signor,
Pur tropo preparà ze 'l passaporto,
Me l'à dito el dotor,
Ti è un omo morto;
Rassegnite che za
Anca mi de star qua,
Abandonada e sola
A sospirar,
In cerca de trovar
Chi me consola,
Co un sforzo de virtù
Me vago facilmente rassegnando;
Stame, sastu, lassù,
Stame aspetando,
Caro SemproniO, e intanto
Agradisci el mio pianto,
Ricordite de mi,
Che co amor t'ò servio
E de note e de dì
Avanti che ti fussi mio mario,
E dopo, ti lo sà,
No andemo adesso a farse complimenti,
La pazienza che ò usà
Certi mumenti,
Quando intendo de dir,
Che ti... ma son comossa,
Nè gh'è caso che possa
Proseguir. —

Elo — lo sò, lo sò; te ne son grato
De quanto ti ga fato
Co gran perseveranza
Per ben servirme in ogni circostanza.
E in premio del to amor
Te lo protesto
Mi pregarò el Signor,
Che 'l vogia torte presto
A star con elo,
Più presto assae de quelo,
Che l'avesse deciso,
Per farme gustar megio el paradiso,
Volendo lusingarme
Per grazia soa infinita de salvarme. —

Ela — no, no lo star,
Sempronio, a disturbar
Per conto mio, che za
Se vago de sto troto
Pur tropo vegnarà
El zorno anca per mi da far fagoto;
Varda, vardime ben, dame un'ochiada,
In che stato che son
Dal pianto del dolor tuta bagnada,
E da la gran passion
Opressa in modo,
Che so ridota un chiodo,
Un scheletro, un oror
Da far spavento,
Vitima de l'amor,
Che per ti sento. —

Elo — te vedo si, cara, te vedo,
E no me scordo
Quando ti gerì un tordo;
Al to afeto ghe credo
Se prove ti m'à dà
Tanto prima, che dopo maridà;
Conservighe costanza
Al to Sempronio,
Che za te lasso comoda abastanza,
Ma se 'l bruto demonio
Procurasse tentarte
De ancora mandarte,
Te prego, te sconzuro,
Cerca de tegnir duro
Insina che ti pol,
E co no ti pol più cerca un bon fiol,
Che sia pur povareto,
Basta che 'l tira dreto;
Sposa Tita el garzon
Te racomando. —

Ela — no aver passion,
Stava pensando
Giusto adesso se 'l me convegnaria,
Avendolo in botega za provà
Anca nela to breve malatia,
Pien de giudizio e bona volontà. —

Va in deliquio Sempronio, e destira
El sera i ochi per l'eternita,
E so muger aflita
La va a sararse in camara co Tita
Per combinar con animo tranquilo
La pronta esecuzion al codicilo.

Quando che vol un vechio
Sposarse co una tosa,
Ghe pol servir de spechio
L'anedoto de Rosa.